Thuiswerken

Corona zorgt voor versnelde digitalisering, en niet iedereen voldoet aan de eisen die dat stelt

Thuiswerken vanwege de coronacrisis versnelt de digitalisering van werk, verwachten grote bedrijven overal ter wereld.Beeld ANP

De digitalisering van werk zet versneld door dankzij de coronacrisis, voorspellen bedrijven. Wie niet mee kan komen, raakt in de knel.

Bedrijven overal ter wereld zeggen hun werk onder druk van de coronacrisis sneller te digitaliseren dan zij al van plan waren. Sommige soorten banen verdwijnen daardoor, andere komen ervoor in de plaats. Dat kan leiden tot een tweedeling: wie niet de vaardigheden heeft voor die nieuwe soorten werk komt terecht in de hoek waar de klappen vallen.

Doe conclusie valt te trekken uit het ‘Future of Jobs Report 2020' van het World Economic Forum, een platform van bedrijven, politici en bestuurders. De onderzoekers van dat forum enquêteerden hooggeplaatste managers van 291 grote bedrijven in 26 landen, verdeeld over een breed scala van sectoren. In Nederland werkten zo’n dertig bedrijven mee.

Gevraagd naar hun verwachtingen voor 2025 zeggen veel bedrijven allereerst erop te rekenen dat thuis werken niet stopt als de coronacrisis voorbij is. In Nederland denkt een op de negen bedrijven dat ook op langere termijn de mogelijkheden om thuis te werken zullen worden vergroot.

Bediend door een chatbox

Alleen al die trend bevordert het digitaliseren van allerlei werkprocessen. Maar ook los daarvan denken bedrijven dat veel van de taken die nu nog door hun werknemers worden uitgevoerd binnen afzienbare tijd geautomatiseerd kunnen worden. “Denk aan het werk van secretaresses of boekhouders”, zegt Henk Volberda, hoogleraar strategie en innovatie aan de Universiteit van Amsterdam, die meewerkte aan het onderzoek. “Of call-centers: wie die belt, wordt nu al vaak door een chatbox bediend. En een advocaat zal straks niet zelf meer arresten hoeven door te nemen op zoek naar jurisprudentie.”

Volgens de onderzoekers verdwijnen er wereldwijd 85 miljoen banen als gevolg van automatisering. “Taken waarvoor weinig inventiviteit nodig is”, zo omschrijft Volberda de inhoud van die banen, “en die net zo goed of beter door een algoritme kunnen worden uitgevoerd.” Daar staat tegenover dat er 97 miljoen nieuwe banen bij komen. “Data-analisten”, geeft Volberda als voorbeeld, “software-ontwikkelaars, robotmonteurs.”

Maar dat saldo van 12 miljoen banen betekent niet dat iedereen ook in de toekomst makkelijk aan werk komt, zo maken de onderzoekers op uit de voorspellingen van de geënquêteerde bedrijven. Want niet iedereen beschikt over het ‘analytisch en kritisch vermogen en de creativiteit’ – zoals Volberda de voornaamste vereisten beschrijft – die in de toekomst gevraagd worden.

Kloof tussen huidige en toekomstige vaardigheden

“Er is een duidelijke kloof tussen de huidige vaardigheden en vaardigheden die in de toekomst nodig zijn”, zegt Volberda. “Dat brengt het gevaar van een tweedeling met zich mee. Enerzijds banen voor hoogopgeleiden die, omdat hun vaardigheden schaars zijn, goede salarissen kunnen vragen. Aan de andere kant banen die simpelweg niet geautomatiseerd kunnen worden, maar waar een vrij laag kennisniveau voor nodig.”

Wie niet mee kan komen, zal terechtkomen bij die tweede soort banen – “kappers, pizzabezorgers, taxichauffeurs”, somt Volberda op. En omdat er veel mensen zijn die het van zulke banen moeten hebben, terwijl er in deze hoek van de arbeidsmarkt niet zo veel werk is, zullen de salarissen laag blijven. “Deze mensen trekken aan het kortste eind”, vreest Volberda. “Het zijn de mensen die ’s ochtend een krantenwijk hebben, overdag in een winkel staan en ’s avonds in een taxi rijden.”

Nee, de verwachtingen van de geënquêteerde bedrijven komen niet altijd uit, zegt Volberda. Een paar jaar geleden voorspelden zij voor 2020 dat er veel werk zou verdwijnen zonder dat er nieuw werk voor in de plaats komt, en dat is dus anders gelopen. Dat neemt niet weg, vindt Volberda, dat de aandacht voor om- en herscholing veel groter zou moeten zijn dan die nu in Nederland is.

Want het kan wel. Volberda geeft het voorbeeld van een terminal in de haven van Rotterdam waar voormalige kraanbestuurders nu met een joystick in hun hand vanuit een kantoor de kranen bedienen. “En dan helpt het dat zij uit ervaring weten wat er bij windkracht 5 met een container kan gebeuren.”

Lees ook:

Al loopt de werkloosheid nog niet hard op, het is code oranje op de arbeidsmarkt

Het aantal bedrijven dat failliet gaat blijft laag, het aantal werklozen stijgt minder snel dan verwacht en het aantal mensen met een WW-uitkering daalde zelfs sinds augustus. Wat zegt dat over het effect van corona op onze arbeidsmarkt?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden