Kaalslag

Corona-sluiting zal de druppel zijn voor wankele winkels

Ook in het centrum van Nijmegen is het deze dagen stil en rustig, zoals hier in de Marikenstraat.Beeld Hollandse Hoogte

De ene na de andere winkel(keten) sluit de deuren. Dat zal versneld leiden tot nog meer lege plekken in de winkelstraten, verwachten deskundigen. “Het is als een TGV die met een sneltreinvaart richting een muur knalt.”

De lijst van winkelketens en merken die de rolluiken voorlopig naar beneden laten, groeit per dag. De filialen van Ikea, Coolblue, KPN, T-mobile en Apple waren al dicht in Nederland. Woensdag volgden de warenhuizen van De Bijenkorf en de kledingwinkels van WE en van het Spaanse concern Inditex (oa. Zara, Pull & Bear, Bershka) en daar zal het naar verwachting niet bij blijven. 

Vrijwel alle winkels hanteren of hanteerden al aangepaste openingstijden. Branchevereniging INretail, waar 13.000 winkels bij aangesloten zijn, voorziet dat het een kwestie van tijd is voordat de meeste Nederlandse winkels helemaal sluiten – op de zogenoemde ‘essentiële’ winkels na, zoals supermarkten. “Het ligt in de lijn der verwachting dat ook winkels aan de beurt zijn”, zegt woordvoerder Paul te Grotenhuis van INretail.

De grote vraag is of het toch al geplaagde winkelbestand zo’n maandenlange sluiting wel kan hebben. Ondanks het Haagse crisis-kapitaal dat de winkeliers is toegezegd. De neergaande trend van lege winkelpanden was immers ver vóór ‘corona’ al in gang gezet. “Het is als een TGV die met een sneltreinvaart richting een muur knalt”, zegt strategisch adviseur en voormalig Hema-directielid Ton van Eijk. 

Volgens Van Eijk gaat de coronacrisis ondanks het steunpakket van de overheid tot een kaalslag in de detailhandel leiden, de levensmiddelen uitgezonderd. “Het gaat erom hoe snel die steun van de overheid er ook daadwerkelijk is. En voor de winkels die het al moeilijk hadden, kan de genadeklap al snel komen.” 

Dat vreest Dirk Mulder, sectorbankier retail bij ING, ook: “Vooropgesteld: Je hebt in deze tijd twee soorten winkels. De categorie die last heeft van angstgedrag van de consument en de winkels die een stormloop ervaren zoals supermarkten en webwinkels. Maar ook speelgoedwinkels en boekhandelaren hebben een stijgende vraag.” De pijn zit volgens Mulder vooral bij winkels die kleding verkopen, sportartikelen of schoenen. “Die zien nu een omzet terugval van 50 tot 70 procent, terwijl hun vaste kosten doorlopen.”

Belangrijk is dan ook om te onderzoeken wat je als winkelier nog wél kunt doen in deze barre tijden, adviseert de sectorbankier. “Kijk of je iets met leveranciers kunt afspreken, bestel dingen af, probeer iets met de huur te doen, zet in op werktijdverkorting van je personeel. Ook wij als bank kunnen soms iets betekenen, het is in ieders belang dat de sector zo min mogelijk schade ondervindt.”

Oud-Hemabestuurder Van Eijk verwacht dat winkels zich zullen storten op de onlineverkoop. “Maar het wordt lastig om daarmee de financiën recht te trekken”, zegt hij. “Voor de meeste ondernemers is online slechts 10 tot 20 procent van de omzet. Bovendien zijn veel fysieke winkelketens online geen bekend merk. Ze kunnen niet op tegen partijen als Bol.com, Zalando of Wehkamp. Het zal hooguit een doekje voor het bloeden zijn.”

Van Eijk denkt dat de regering zal besluiten alle niet-noodzakelijke winkels te sluiten als de vooruitzichten niet snel beter worden. “Ik denk dat alle ondernemers zich daar nu op aan het voorbereiden zijn.”

Reddingsboei

Daarom zijn wij ook zo blij met het pakket dat de overheid als reddingsboei heeft uitgeworpen, laat Paul te Grotenhuis van branchevereniging INretail weten. “Dat pakket oogt robuust. Al blijft de bezorgdheid onder winkeliers groot. Wij kregen gisteren 83 telefoontjes van ondernemers die maar één klant in de zaak hadden gehad.”

Dat het noodpakket de situatie zodanig kan bevriezen dat iedereen daarna weer verder gaat alsof er niets gebeurd is, lijkt Van Eijk onwaarschijnlijk. “Ik verwacht ook niet dat dit op 6 april is afgelopen. En zelfs als het op een gegeven moment voorbij is, zal er toch een soort herbezinning zijn bij de consument, waardoor het besteden niet gelijk snel op gang komt. Maar goed, het blijft koffiedikkijken.” 

Zowel Ikea als De Bijenkorf sluit de winkels naar eigen zeggen vanwege gezondheid van klanten en medewerkers. Van Eijk denkt ook wel dat gezondheid bij Ikea inderdaad de belangrijkste reden is. “In die winkels komen stromen met mensen. Misschien dat er zelfs juist meer mensen naar Ikea kwamen, omdat er verder steeds minder te doen was. Zoveel mensen bij elkaar is nu niet verantwoord.” 

Bij De Bijenkorf is volgens Van Eijk sprake van een beslissing van de Britse eigenaar Selfridges Group, die meer luxe warenhuizen uitbaat. “In Londen zwol de kritiek aan dat warenhuizen nog open waren.” Verder vermoedt hij dat er sinds de coronacrisis ook sprake is van een enorme daling van de omzet. “De Bijenkorf is toch voor een groot deel afhankelijk van het toerisme, zeker in Amsterdam. Het zou me niet verbazen als de winkels de omzet al hebben zien terugvallen naar 35 procent. De kosten om de winkels open te houden zijn dan simpelweg te hoog.” 

Lees ook:

Nederland blijft wc-papier, blikgroente en zeep hamsteren

Extra inkopen is niet nodig, benadrukken de supermarkten. Maar de consument luistert niet. En dus stellen winkels limieten in op sommige producten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden