Interview CNV-voorzitter Piet Fortuin

CNV-voorman Piet Fortuin wil de vakbond terug in de woonkamer

Beeld Werry Crone

Vandaag maakt vakcentrale CNV haar nieuwe voorzitter bekend. Piet Fortuin staat voor heel wat uitdagingen, van lage ledenaantallen tot pensioenen die mogelijk worden gekort.

Piet Fortuin (59) trekt zijn stropdas recht. “Ik wil de gekkigheid op de arbeidsmarkt aanpakken”, zegt hij herhaaldelijk en gedecideerd in een vergaderruimte met uitzicht op station Utrecht Overvecht. De aanstaande voorzitter van vakcentrale CNV is strijdlustig. Geen overbodige luxe: de vakbeweging zit op allerlei fronten in zwaar weer. Lees: kelderende ledenaantallen, dreigende pensioenkortingen en minder grip op de arbeidsmarkt met een toename aan flexwerkers en zelfstandigen. Ga er maar aan staan.

Met Fortuin heeft de christelijke vakcentrale -goed voor zo’n 250.000 leden- in elk geval een gepokt en gemazelde kapitein op het schip. Hij werkt al ruim dertig jaar voor de bond, sprak als al bomvolle kantines met havenwerkers toe die net te horen hadden gekregen dat 1500 van hen op straat kwamen te staan. Klein verschil: vakbonden konden toen veel harder op tafel slaan vanwege hun omvangrijke ledenbestanden. In heel Europa ziet de vakbeweging de aantallen dalen, in het geval van CNV met 100.000 sinds begin deze eeuw.

Hoe gaat u dat oplossen?

“Door meer in contact te komen met onze leden, weer vaker bij ze in de woonkamer te zitten. Wij zijn als CNV bij de mensen ‘weggeorganiseerd’. We zijn een organisatie geworden, terwijl we een beweging moeten zijn. Sinds de tachtiger jaren zijn we geprofessionaliseerd, hebben torens gebouwd, hebben juristen in dienst genomen, beleidsmedewerkers, vakbondsbestuurders. Overal hebben wij professionals voor, overal wel antwoorden op. Maar ik wil de bond teruggeven aan mensen. Minder anoniem worden. Onze leden betrekken bij wat wij doen, niet alles vanuit deze toren in Utrecht bedenken. Dat moet leden trekken.”

Een beweging klinkt wat vaag. Wat is dat?

“Ik verwijs graag naar de burgerrechtenbeweging uit Amerika, of milieuactivisten in de jaren tachtig. Die hadden geen mensen in dienst, die organiseerden zelf wat met elkaar. Van onderop streden ze voor hun idealen, zoals wij als CNV ook idealen hebben. Bij ons is dat: minder gekkigheid op de arbeidsmarkt. Stoppen met die doorgeslagen flexibilisering. Dat drukt de lonen namelijk, zorgt voor minder groepsgevoel op de werkvloer.

“Ik kan het wel concreet maken. Laatst kreeg ik een vraag van een vrouw die werkt bij NedCar in Limburg. ‘Het gaat helemaal niet goed hier’, zei ze, dus ik kom op zaterdagavond langs bij haar in de woonkamer. Ze had chinees gekookt en er zaten dertig collega’s. Zij klaagden over de enorme aantallen uitzendkrachten die ze elke zes weken helemaal moesten inwerken. Waarop er weer een nieuwe lading kwam.

“Dat zijn precies het soort problemen waar wij als vakbond iets tegen kunnen doen. Dat hebben we ook gedaan. En dan heb je er ineens dertig leden bij: al die collega’s in die woonkamer zijn later lid geworden. En vertellen dat weer verder op verjaardagen en buurtborrels.”

Komt er een protocol om terug te gaan naar dat denken in een beweging? Een concrete doelstelling?

“Nee, want per definitie ben je dan weer met organisatorische dingen bezig. Martin Luther King zei ook niet: ik begin op 1 januari een beweging, en op 30 november wil ik dit en dit bereikt hebben. Je moet het gewoon doen.”

Het gaat nu goed met de economie. Maar nog steeds zijn de lonen niet bijster hoog. Als het nu niet lukt, hoe kan de vakbond er dan voor zorgen dat het later wel gebeurt?

“Op het moment dat we struikelen over flexibele krachten voelen werkgevers geen noodzaak om de lonen omhoog te duwen. Het is toch volstrekt onlogisch dat er zzp’ers werken in een ziekenhuis, in de horeca of voor de klas staan. Het is morbide dat die zzp’ers meer overhouden dan wanneer ze in dienst zijn. “We moeten de zelfstandigenaftrek afschaffen. Dit is een verkapte vorm van subsidiëren van zzp’ers. Waarom hebben zzp’ers dertig jaar lang fiscaal voordeel? Maximaliseer het dan met drie jaar.”

U had het net over verjaardagen en borrels. Daar zal het ook veel gaan over dreigende pensioenkortingen. U zit straks in het bestuurlijk overleg dat het nieuwe pensioen-akkoord moet uitwerken. Gaat u pensioenkortingen voorkomen, of zijn ze nodig?

“Wij vinden ze nog altijd onnodig, en willen de kortingen dus voorkomen. Dat was ook de doelstelling van het pensioenakkoord van afgelopen juni. Maar sindsdien is de situatie verslechterd. De rente daalde verder waardoor pensioenfondsen dieper in de problemen zitten. CNV vindt dat het stof daarover eerst politiek moet dalen. We leggen het probleem voorlopig bij minister Koolmees.”

Lees ook:

Jong, optimistisch, en tóch lid van de vakbond

Het ledenbestand van vakbonden slinkt en vergrijst. Ze hebben last van een zuur en elitair imago. Jonge leden zijn optimistisch en vinden dat de bonden juist nu nodig zijn.

Tweestrijd binnen de FNV: moet de bond zich uitspreken tegen FvD en PVV of niet?

Er heerst een tweestrijd binnen de FNV: moet de bond zich uitspreken tegen populistisch rechts of niet?Die discussie speelt tegen de achtergrond van almaar dalende ledenaantallen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden