Laos

China vergroot zijn invloed in Laos, onafhankelijkheid staat op het spel

Met financiële hulp van China investeerde Laos de afgelopen jaren veel in de bouw van woningen en infrastructuur. Hier worden flatgebouwen uit de grond gestampt in de hoofdstad Vientiane.Beeld Enric Català Contreras

De megahoge leningen van China aan Laos voor onder meer investeringen in infrastructuur, beginnen het Aziatische land in de coronacrisis op te breken.

Er moesten stuwdammen en waterkrachtcentrales komen, bruggen, tunnels en een hogesnelheidsspoorlijn. Geld was lange tijd geen probleem. Want er waren miljardenleningen uit China, er kwamen toeristendollars binnen en de economie groeide jaarlijks met 4 tot 8 procent. Maar de wereldwijde crisis heeft Laos in korte tijd opgezadeld met een groot financieel probleem.

De nationale reserves van het kleine Aziatische land zijn de afgelopen maanden gedaald tot 864 miljoen dollar, volgens een recent artikel in de Financial Times. Dat is aanzienlijk minder dan de grofweg 1,2 miljard dollar die Laos jaarlijks aan schulden moet afbetalen. Om de financiën weer een beetje op orde te brengen, nam een Chinees bedrijf onlangs de controle over van Laos’ nationale elektriciteitsnet. Het toch al dominante China krijgt zo nog grotere economische en politieke invloed.

De financiële problemen zijn deels te wijten aan het coronavirus. Besmettingen telde het onderontwikkelde Laos tot nog toe nauwelijks, maar de door het virus gecreëerde economische crisis in de rest van de wereld raakt het land hard. Het toerisme is ingestort, fabrieken krijgen veel minder orders en tienduizenden in Thailand werkende migranten zijn werkloos geraakt en sturen niet langer geld naar huis. De Asian Development Bank waarschuwt dat de Laotiaanse economie voor het eerst in ruim dertig jaar zal krimpen.

Te veel schulden

Financiële experts waarschuwden al langere tijd dat Laos te veel schulden op zich nam. Zij wijzen bijvoorbeeld naar de 420 kilometer lange spoorlijn die hoofdstad Vientiane met het Chinese Kunming moet verbinden. De kosten voor de moderne treinverbinding? Grofweg 6 miljard dollar. Meer dan de helft van dat geld komt uit een lening van een Chinese staatsbank.

En dan zijn er nog de reusachtige waterkrachtcentrales die in de Mekong-rivier worden gebouwd. Elektriciteit is een belangrijk exportproduct voor Laos en het land heeft de ambitie de ‘batterij van Zuidoost-Azië’ te worden. De peperdure centrales, die volgens natuurorganisaties een vernietigend effect hebben op het rijke ecosysteem, worden grotendeels gefinancierd met leningen uit China.

Chinese bedrijven bouwen winkelcentra en flatgebouwen in Vientiane, het economische centrum van Laos.Beeld Enric Català Contreras

Dat de leningen de afgelopen jaren flink zijn opgelopen blijkt ook uit een vorig jaar verschenen rapport van de Australische denktank Lowy Institute. Die rekende uit dat Laos van alle landen procentueel gezien de hoogste schuld bij China heeft uitstaan: 45 procent van het bruto nationaal product (bnp).

Nu het geld opraakt zet Laos zijn onafhankelijkheid op het spel, waarschuwen sommige experts. De recente overname van het elektriciteitsnet is daarvan een duidelijk gevolg. “Het aangaan van zo’n zware Chinese schuldenlast heeft altijd risico’s met zich meegebracht voor de soevereiniteit van Laos”, zegt Sebastian Strangio, schrijver van het boek ‘In the Dragon’s Shadow’, over de groeiende macht van China in Zuidoost-Azië.

Strangio wijst erop dat Laos als onderontwikkeld en dunbevolkt land sinds decennia kwetsbaar is voor sterkere machten. Eerder zochten Frankrijk, Thailand en Vietnam controle over Laos. Nu is het buurland China. “Het verschil is dat Laos zich nog nooit geconfronteerd zag met zo’n machtige natie, en dan ook nog eens van zo dichtbij.”

Onvoldoende buffers

De Wereldbank merkte in juni al op dat Laos financieel zeer kwetsbaar is. Er zijn onvoldoende buffers om de crisis op te vangen. Hulp van ontwikkelingspartners is noodzakelijk, aldus de bank.

Laos lijkt daarbij vooral opnieuw naar China te kijken. Volgens Alan Chong, hoogleraar en Zuidoost-Azië-expert bij de S. Rajaratnam School of International Studies in Singapore, is dat zo gek nog niet. “China en Laos hebben een relatie die teruggaat naar de jaren veertig. En toen het Westen Laos begon te verwaarlozen, stond China op om te helpen”, zegt hij.

Volgens hoogleraar Chong hoeft de grote schuldenberg niet per se een probleem te zijn. “China speelt een slim spel en weet dat het Laos kan gebruiken als luisterpost in Zuidoost-Azië. En Laos kan bij China een speciale deal krijgen die het elders niet zal vinden.”

Lees ook:

China poetst de hoofdstad van Laos op

De hoofdstad van Laos, Vientiane, verandert razendsnel. Mede dankzij China verrijzen er flats, hotels en winkelcentra. Veel projecten zijn vooral bedoeld om geld wit te wassen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden