Rechtszaak Uber

Chauffeurs willen hun eigen gegevens inzien en dagen Uber voor de rechter

Uber-chauffeurs zeggen dat ze recht hebben op al hun persoonlijke gegevens in de Uber-database. Beeld AP
Uber-chauffeurs zeggen dat ze recht hebben op al hun persoonlijke gegevens in de Uber-database.Beeld AP

Bij de Amsterdamse rechtbank eisen Uber-chauffeurs opheldering van het taxiplatform.

Vier Britse taxichauffeurs eisen de gegevens op die Uber van ze verzamelt. Dat doen ze bij de rechtbank in Amsterdam, waar het Europese hoofdkantoor van Uber is gevestigd. Ook willen ze weten hoe de algoritmes werken waarmee Uber de chauffeurs taxiritten toebedeelt. Zo hopen ze hun positie te versterken tegenover het Amerikaanse techplatform.

De chauffeurs uit Londen, Birmingham, Nottingham en Glasgow zeggen dat ze recht hebben op de gegevens vanwege de Europese privacyregels. Uber verzamelt namelijk persoonsgegevens via de chauffeurs-app, en die mag je volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming opvragen.

“De chauffeurs willen de machtsrelatie in balans brengen”, zegt hun Nederlandse advocaat Anton Ekker over het achterliggende doel. “Nu is het zo dat Uber alles controleert en besluit.” Maar de belangen van Uber vallen meestal niet samen met die van de chauffeurs of de samenleving, staat in zijn verzoekschrift aan de rechtbank.

Chauffeursprofiel

De vier chauffeurs stellen dat ze de data nodig hebben om hun loon te kunnen berekenen, of de kwaliteit van het aangeboden werk te beoordelen. Ze willen niet alleen de ritgegevens inzien. Ook willen ze weten hoe ze beoordeeld worden en welke aantekeningen Uber-medewerkers in hun chauffeursprofiel maken. Zonder inzage in hun dossiers, en zonder kennis van het algoritme, kunnen ze niet controleren of ze mogelijk gediscrimineerd worden. Veel Britse Uber-chauffeurs hebben een migratie-achtergrond.

Een Britse vakbond voor app-rijders en koeriers genaamd ADCU ondersteunt het viertal. Deze vakbond wil de opgevraagde gegevens gebruiken om tot een collectieve looneis te komen. Nu bepaalt alleen Uber hoeveel een chauffeur verdient, en ADCU wil dat veranderen. Wanneer het in Amsterdam tot een rechtszaak komt, is onbekend. Uber reageert niet op vragen over de zaak.

Als de chauffeurs eenmaal over hun gegevens beschikken, willen ze vooral aantonen dat Uber heel veel controle over ze heeft. Dat is belangrijk voor de vraag of het om een arbeidsrelatie gaat. Zijn de chauffeurs zelfstandigen of werknemers?

Die discussie wordt inmiddels in meerdere rechtbanken uitgevochten. Is Uber een bemiddelaar die klant en chauffeur slechts in contact brengt, zoals het zelf beweert? Of een werkgever die alle chauffeurs aan een touwtje heeft? De Uber-computer bepaalt immers welke ritjes ze krijgen en tegen welke prijs. Chauffeurs mogen een rit weigeren, maar moeten verder afwachten hoe het algoritme ze behandelt.

Drie jaar geleden al concludeerde de Britse rechter dat er sprake is van een arbeidsrelatie tussen Uber en zijn chauffeurs. Dinsdag vecht Uber dat oordeel aan voor het Britse Hooggerechtshof. Als Uber verliest, moet het de chauffeurs minimumloon en vakantiegeld gaan betalen. Vergelijkbare rechtszaken spelen nu in de Verenigde Staten en Canada. In Frankrijk bepaalde de rechter in maart dat Uber-chauffeurs werknemers zijn, geen zelfstandigen. En dat ze dus bepaalde rechten hebben.

Schijnconstructies

In Nederland is het nog niet tot zo’n zaak gekomen. “Maar we overwegen zeker om er een te beginnen”, zegt Marije Ottervanger, FNV-campagneleider platformeconomie. “Al hebben we nog liever dat de overheid eens iets doet tegen de schijnconstructies die we aantreffen. Platformbedrijven halen op papier allemaal trucs uit om onder het werkgeverschap uit te komen. Ze ontlopen de cao en zijn daarom goedkoper uit. Ondertussen zijn de werkenden slechter af en hebben geen vangnet. In deze coronacrisis is dit pijnlijk duidelijk geworden.”

Zo vallen Uber-chauffeurs buiten de NOW-regeling, de tijdelijke loonsubsidie van de overheid voor bedrijven met een terugvallende omzet. Ze hebben alleen recht op een tegemoetkoming voor zelfstandigen. Het water staat veel Uber-chauffeurs aan de lippen, zegt Ottervanger.

Voor de coronacrisis verdienden Uber-chauffeurs met werkweken van vijftig uur nauwelijks het minimumloon, schreef de vakbond vorige maand in een rapport. Uber ontkent dat chauffeurs niet kunnen rondkomen en zegt dat ze vaak bewust voor de app kiezen, omdat ze dan eigen baas zijn en zelf hun werktijden bepalen.

Lees ook:

Uber ontslaat 225 medewerkers in Amsterdam, maar omzeilt de regels

Door met individuele medewerkers een riante ontslagdeal te sluiten, ontloopt Uber de ontslagregels van het UWV. Vakbond FNV is er niet blij mee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden