null

Prijspeil

CBS: Inflatie voor het eerst sinds 1975 boven de 10 procent

Beeld AH

De inflatie in Nederland is vorige maand voor het eerst sinds 1975 boven de 10 procent uitgekomen. Het betekent niet dat de economische wisselvalligheid van die tijd ook terugkomt, maar het heeft wel gevolgen die iedereen gaat merken.

Joost van Egmond

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) waren consumentengoederen en -diensten in juli 10,3 procent duurder dan in dezelfde maand een jaar eerder. De trend van sterk toenemende inflatie zet daarmee, na een korte adempauze, door.

De gevolgen voor consumenten verschillen enorm, afhankelijk van de situatie van elk individu, maar ‘iedereen gaat dit flink merken’, denkt econoom Jan-Paul van de Kerke van ABN Amro. Hij verwacht voor heel 2022 een inflatie van 8,6 procent, tegen een gemiddelde loonstijging van 3,5 procent. “Het verschil tussen die twee is dus een flink koopkrachtverlies.”

null Beeld
Beeld

De stijgende energieprijzen spelen een grote rol bij de inflatie, maar de prijsstijgingen zijn inmiddels overal. “Je ziet ze doorsijpelen naar andere producten ​en diensten. Diensten reageren doorgaans minder snel, maar als ze in prijs stijgen dan ebt deze prijsstijging ook weer minder snel weg. Dat betekent dat wij ook voor 2023 nu al een inflatie verwachten van 4 procent.” Al zouden de energieprijzen vandaag zakken, de inflatie is er dus nog wel even. Dat heeft onder meer de volgende gevolgen:

Boodschappen zijn nu echt fors duurder

Als energiekosten stijgen, stijgt alles dat energie kost mee. Zie het boodschappenrek. Voeding is 12 procent duurder van vorig jaar, volgens het CBS. In de praktijk was een gezin met een inkomen van twee keer modaal vorige maand al 55 euro meer kwijt aan boodschappen dan een jaar eerder, becijferde het instituut voor budgetvoorlichting Nibud. De mogelijkheden om daarin te bezuinigen zijn klein, ziet Marjan Verberk van Nibud. “Mensen kopen al huismerken.” De organisatie denkt dan ook dat nu al een op de drie huishoudens worstelt met het rondkrijgen van de begroting. Maar het kan erger. Binnen de Europese Unie is voedsel in Nederland nog opvallend goedkoop. Zowel in België als Duitsland zijn consumenten beduidend meer kwijt aan voedsel.

Het effect op de woningmarkt is gedempt

De hypotheekrente zal verder oplopen, maar wanneer en met hoeveel, is onzeker. Nu de inflatie het niveau van 1975 nadert, is het schrikbeeld dat de rente dat ook gaat doen”: met hypotheekrentes van boven de 10 procent, in de jaren zeventig en tachtig de norm. Maar daarvan is nu nog lang geen sprake. De variabele rente ligt nog onder de 2 procent. Sommige analisten denken dat de hypotheekrente voor 10 jaar vast, na de stijging die er al is geweest, eerst nog een beetje daalt voordat die weer licht omhoog gaat.

De huren waren afgelopen maand gemiddeld 3 procent hoger dan een jaar eerder. Dat is fors, maar wordt die worden dan ook begrensd door regels. Normaal mogen huurprijzen met de inflatie meestijgen, maar de overheid heeft nu bijvoorbeeld voor woningen in de vrije sector een maximale huurverhoging van 3,3 procent vastgesteld. Verder stijgen kunnen de huren niet.

Een moeilijk voorspelbare energierekening

Energie blijft een verhaal apart. In veel opzichten zijn energieprijzen de grote aanjager van de huidige inflatie: de prijzen zijn voor zowel gas als elektriciteit maar liefst ruim dubbel zo hoog als een jaar geleden. Maar dat geld moet worden neergeteld door mensen die een flexibel contract hebben of een nieuw contract afsluiten. Mensen met een vast contract krijgen er later mee te maken. Niet iedereen ziet de hogere prijzen dus al terug, maar die groep wordt wel steeds groter. Een zorg is bijvoorbeeld dat mensen met een vaste termijnbetaling nu niet merken dat de prijzen stijgen en volgend jaar ineens fors moeten bijbetalen.

Tegoeden ontwaarden, lenen wordt duurder

Inflatie betekent dat de waarde van spaargeld slinkt. Een hogere rente op dat spaargeld zou spaarders daarvoor moeten compenseren, maar dat is zelden genoeg. De financiële vergelijkingssite geld.nl berekende dat wie elf jaar geleden begon te sparen met 100 euro, nu nog maar 83,61 euro aan waarde overheeft. Die ontwaarding geldt natuurlijk ook voor schulden, alleen neemt de rente die de inflatie moet compenseren daar sneller toe. Bovendien zie je dat banken door de toegenomen onzekerheid nu een grotere risico-opslag vragen, zegt Amanda Bulthuis van geld.nl.

En wie een studielening is aangegaan kan ook duurder uit zijn. Die is gekoppeld aan de rente op staatsobligaties en analisten verwachten dat die met de huidige inflatie gestaag blijft stijgen. Dat betekent dat de oud-studenten voor wie komend jaar de rente wordt vastgesteld, een bedrag bovenop hun schuld zullen moeten gaan betalen. Dat is dan voor het eerst sinds de invoering van het leenstelsel in 2015.

Lees ook:
Inflatie loopt weer hard op na recente daling, wanneer houdt dit op?

De prijsstijgingen namen de afgelopen maanden wat af, maar zijn nu weer op het niveau van maart. En er is meer aan de hand dan grillige benzine- en voedselprijzen.

Hoeveel geld is minimaal nodig om van te kunnen leven?

De regering gaat eens per vier jaar opnieuw bekijken wat het zogenaamde sociaal minimum is. Dat is bepaald niet eenvoudig, leggen experts uit. ‘We zijn in Nederland met z’n allen rijk genoeg om het leven voor iedereen waardig te maken.’

Deze gewoonten maken ons leven duur: vijf bespaartips

Veel huishoudens komen in de problemen door de stijgende prijzen. Welk dagelijks gedrag is duur? En welke emoties kunnen je geld kosten?

Ook Nederlanders met een hoger inkomen beginnen inflatie nu te voelen

De hardnekkige inflatie nestelt zich steeds dieper in het hoofd van de Nederlandse consument. Fors meer midden- en hoge inkomens zeggen beter op hun uitgaven te letten.

Er is genoeg geld in Nederland, zegt econoom Dirk Bezemer. ‘Het is jarenlang de verkeerde kant op gerold’

Ja, er was een coronacrisis en ja, Nederland voelt de gevolgen van de Oekraïne-oorlog. Maar dat die combinatie mensen in de financiële problemen brengt, dat zou niet moeten, zegt econoom Dirk Bezemer. ‘Dit rijke land moet zich schamen voor de werkende armen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden