Mensenrechten

C&A, Aldi, Lidl en Hugo Boss onder vuur wegens dwangarbeid in China

Moslimvrouwen in de Oeigoerse regio Xinjiang in Noordwest-China leren textiel maken in een trainingscentrum in de stad Hotan. Een ongedateerd beeld uit een video van de Chinese staatstelevisiemaatschappij CCTV. Beeld AP
Moslimvrouwen in de Oeigoerse regio Xinjiang in Noordwest-China leren textiel maken in een trainingscentrum in de stad Hotan. Een ongedateerd beeld uit een video van de Chinese staatstelevisiemaatschappij CCTV.Beeld AP

C&A, Aldi, Lidl en Hugo Boss hebben mogelijk geld verdiend aan dwangarbeid in China. Een mensenrechtenorganisatie wil dat het Openbaar Ministerie onderzoek doet.

Een Duitse mensenrechtenorganisatie wil dat supermarkten en kledingmerken zoals Lidl en Hugo Boss worden vervolgd wegens betrokkenheid bij gedwongen arbeid door Oeigoeren in China.

Het European Center for Constitutional and Human Rights (ECCHR), gevestigd in Berlijn, heeft een klacht ingediend bij het openbaar ministerie in Karlsruhe. Volgens tijdschrift Der Spiegel gaat het verder om winkelketen C&A en de supermarktketens Aldi Süd en Aldi Nord.

Deze bedrijven zijn volgens het ECCHR direct of indirect betrokken bij de dwangarbeid door de Oeigoerse minderheid. Via het textiel dat de concerns verkopen, verdienen ze aan de onderdrukking van deze bevolkingsgroep door de Chinese overheid. Zo zijn ze mogelijk medeplichtig aan misdaden tegen de menselijkheid, staat in de klacht. De organisatie wil dat het openbaar ministerie onderzoekt in hoeverre dat het geval is.

Onacceptabel

“Het is onacceptabel dat Europese overheden China bekritiseren op het gebied van mensenrechten, terwijl Europese bedrijven mogelijk profiteren van de uitbuiting van de Oeigoerse bevolking”, zegt Miriam Saage-Maaß van ECCHR. Ze wil dat de betrokken managers in deze bedrijven ter verantwoording worden geroepen.

Mensenrechtenorganisaties zoals Amnesty International en experts van de Verenigde Naties hebben China beschuldigd van grootschalige opsluiting, marteling, gedwongen arbeid en sterilisatie van Oeigoeren in de regio Xinjiang. China ontkent dit en zegt dat het extremisme in de regio wil tegengaan.

Modeconcern Hugo Boss heeft in een verklaring laten weten dat het gedwongen arbeid niet tolereert, en dat het wereldwijd onderzoek doet naar leveranciers om er zeker van te zijn dat hun producten aan de eisen voldoen. “Tot dusver heeft Hugo Boss bij directe leveranciers geen producten aangeschaft die afkomstig zijn uit de Xinjiang-regio”, zegt het bedrijf.

Volgens Saage-Maaß heeft een van de leveranciers van Hugo Boss wel degelijk een productielocatie in Xinjiang. “Verder zegt Hugo Boss dat het zelf de fabrieken van leveranciers inspecteert. Hoe ze dat doen, blijft onduidelijk. Internationale inspectiebedrijven zijn vorig jaar al gestopt in Xinjiang, omdat ze daar hun werk niet kunnen doen.”

Banden verbroken

Ook Lidl zegt mensenrechten erg belangrijk te vinden en hoge eisen te stellen aan leveranciers. Met een van de zakenpartners die Oeigoeren aan het werk zou zetten, heeft Lidl de banden eind juni verbroken, zegt het bedrijf op de website van ECCHR. Saage-Maaß vindt dat laat. “Al enige jaren is bekend dat er misstanden plaatsvinden in China.”

Ook in Nederland worstelen textielbedrijven en winkelketens met de situatie in China. De problemen overstijgen de textielindustrie, doordat ze voortkomen uit Chinees overheidsbeleid. Als bedrijven dieper in de keten verbonden blijken te zijn met Xinjiang, kunnen ze weinig veranderen aan de situatie van de Oeigoeren. “Zelfs het verbreken van de zakelijke relatie lost het probleem voor de Oeigoeren niet op”, schreef de Sociaal-Economische Raad hierover.

“Daar kun je op verschillende manieren naar kijken”, zegt Saage-Maaß. “Inderdaad zal de Chinese repressie niet zomaar ophouden als bedrijven hun textiel elders gaan inkopen. Maar als de Oeigoeren na hun heropvoedingskamp verplicht aan de slag moeten in textielfabrieken, zijn bedrijven die daar klant blijven medeplichtig aan die mensenrechtenschendingen. Als er misdaden worden gepleegd, moet je toch eens gaan nadenken over je eigen verantwoordelijkheid.”

Moderne slavernij

ECCHR beroept zich op een Duitse wet tegen internationale misdaden, zoals genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, waaronder moderne slavernij.

Eerder dit jaar hebben mensenrechtenorganisaties een vergelijkbare klacht ingediend in Frankrijk tegen internationale modemerken. In dat dossier gaat het om het Spaanse Inditex (bekend van de Zara-winkels), het Japanse Uniqlo, de Franse SMCP Groep en de Amerikaanse sportschoenenproducent Skechers. Via hun toeleveranciers zouden zij zakelijk betrokken zijn bij de verplichte arbeid van de Oeigoeren in China. Openbaar aanklagers zijn er een onderzoek begonnen.

Lees ook:

Dwangarbeid in China? Dat is een zaak voor diplomaten, vindt de modebranche

Modemerken lopen risico’s door hun betrokkenheid bij misstanden in China. Ze krijgen te maken met rechtszaken of een consumentenboycot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden