AnalyseBelastingontwijking

Breken eindelijk andere tijden aan in het belastingbeleid van de EU? ‘Er is in tien jaar tijd echt iets veranderd’

Vestiging van internetgigant Google in Berlijn, een typische grootverdiener. Beeld AFP
Vestiging van internetgigant Google in Berlijn, een typische grootverdiener.Beeld AFP

De Europese Commissie doet een nieuwe poging om belastingontwijking structureel aan te pakken. Paul Tang (PvdA): ‘Het tij is aan het keren’.

Christoph Schmidt

Oude wijn in nieuwe zakken, zo werd hier en daar geschamperd. Of: “Weer een voorstel dat het niet gaat halen.” Maar voor PvdA’er Paul Tang zijn die reacties op de EU-commissievoorstellen van dinsdag over ‘toekomstbestendige bedrijfsbelastingen’ toch iets te gemakkelijk. “Met dat cynisme gaan we het natuurlijk niet redden”, aldus de Europarlementariër, tevens voorzitter van de parlementaire belastingcommissie. “Er is in tien jaar tijd echt iets veranderd. Het is zeker geen gelopen race, maar je hebt nu wel kans om te winnen.”

Zeker, sommige elementen van de commissievoorstellen komen verdacht bekend voor en hebben het inderdaad (nog) niet gehaald. Dat geldt vooral voor een beoogde EU-brede grondslag voor de winstbelasting. Het gaat dan niet over een minimumpercentage, maar over een uniforme methode waarmee EU-landen die belasting heffen.

Einde aan de brievenbusfirma

Ook voorzien de voorstellen in een uitwisseling van die winstbelasting tussen de lidstaten, aan de hand van waar bedrijven het meest actief zijn. Met die regels zou het voor multinationals moeilijker worden om belastingen te ontwijken, via de beruchte race to the bottom.

Verder moeten de nieuwe regels – waarover nog onderhandeld moet worden – een einde maken aan de praktijk van de zogeheten brievenbusfirma’s: bedrijfsvestigingen waar nauwelijks activiteit plaatsvindt en die slechts bestaan vanwege het aantrekkelijke belastingklimaat ter plekke.

Maar zelfs iets ogenschijnlijk basaals als harmonisatie van de grondslag voor de winstbelasting ligt al enorm gevoelig in sommige landen. Het eerste voorstel, van de commissie-Barroso, stamt uit 2011. In 2016 kwam de commissie-Juncker met aangepaste plannen, in nieuw knisperend cadeaupapier. Maar ook dat voorstel liep vast op onwil van de lidstaten. Die moeten bij dit soort belastingzaken altijd unaniem instemmen.

Eerlijke belastingheffing van grootverdieners

Tang onderstreept dat de Europese Commissie nu de wind lijkt mee te hebben. Dat is mede te danken aan de nieuwe Amerikaanse regering onder Joe Biden. Hij wil serieus aan de slag met eerlijke belastingheffing van grootverdieners en heeft zelfs een minimumtarief van 21 procent voorgesteld. Tang: “Biden zet in op investeren in een duurzaam herstel na de coronacrisis en daarvoor is geld nodig. Vandaar die nadruk op eerlijke belastingen. Dat besef dringt nu ook door tot Europese landen, en daarom wijkt het huidige klimaat zo af van dat in 2010 en 2011.”

Wat ook helpt, is dat de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso), de club van rijke landen, naar verwachting volgende maand regels presenteert over die winstbelasting, waar die geheven zou moeten worden en welke (minimum)tarieven moeten gaan gelden. De EU wacht al jaren op dat pakket, dat leidend zal moeten worden voor de hele wereld.

Tangs collega Bas Eickhout (GroenLinks) is vooralsnog sceptisch over deze nieuwe poging van de Europese Commissie, vanwege het onveranderlijke vetorecht voor alle landen. “Ook deze voorstellen kunnen helaas weer worden afgezwakt of een stille dood sterven als enkele EU-landen dwarsliggen.”

Lees ook:
‘Nederland is nog steeds een van de grootste belastingparadijzen’

Nederland is nog altijd een van de belangrijkste landen wereldwijd voor het ontwijken van belasting. Dat stelt de organisatie Tax Justice Network in haar tweejaarlijkse ranglijst van belastingparadijzen.

Belastingontwijking kost de wereld jaarlijks 359 miljard euro, Nederland speelt een sleutelrol

Nederland speelt een sleutelrol in de wereld van belastingontwijking, blijkt andermaal uit een rapport.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden