Woningbouwproductie

Bouw van sociale huurwoningen bereikt nieuw dieptepunt

Een bouwproject in Amsterdam-Noord. Beeld ANP

Weer daalt de bouwproductie van woningcorporaties. Zelfs het bouwen van het aantal woningen van tijdens de crisis halen ze niet. De forse belastingdruk wijzen de corporaties aan als grootste obstakel. 

Hij klinkt een tikkeltje boos als hij het zegt: “De kale, naakte waarheid is dat we minder bouwen. Veel minder.” Marnix Norder heeft het over de achterblijvende bouwproductie van woningcorporaties. Tien jaar terug bouwden corporaties ruim 25.000 woningen in een jaar tijd. Afgelopen jaar bleven ze net onder de 13.000 stuks steken. Kwalijk, vindt Norder, voorzitter van de vereniging van woningcorporaties, Aedes. “Ik schaam me ervoor dat we het als maatschappij zover hebben laten komen.”

Norder kan zich de ongemakkelijke gevolgen van die kenterende bouwproductie zo voor de geest halen. Laatst nog sprak hij een 55-jarige huurster van een sociale huurwoning die al vier jaar haar volwassen dochter bij zich heeft inwonen. Samen met diens vriend en kind van drie jaar oud. Leuk dat ze haar kleinkind dagelijks ziet, zei de vrouw, maar het was wel de bedoeling dat het jonge gezin snel zou verkassen.

Norder: “In stedelijke gebieden zijn vrijesectorwoningen onder de 1200 euro eigenlijk niet te vinden. Dat is voor veel mensen niet te betalen. En ook kopen is te duur.” Dus is het wachten op die schaarser wordende sociale huurwoning.

De kentering kwam in 2014 met de verhuurderheffing

Die kentering van de bouwproductie van sociale huisvesters begon in 2014. Toen introduceerde minister Stef Blok van wonen naast verschillende restricties voor corporaties ook de verhuurderheffing. Volgens het kabinet een crisismaatregel om de staatskas te spekken. Volgens corporaties vooral een straf voor de fouten van een vorige generatie corporatiebestuurders, die het te breed liet hangen. Het gevolg: de bouwproductie kelderde dat jaar met 43 procent. Nadien bouwden corporaties nog veel minder.

Intussen lopen de wachttijden op, zien Norder en zijn collega’s. “Bijna elk jaar wordt de wachttijd voor een sociale huurwoning weer een jaar langer. Wie dit jaar nog vier jaar moest wachten, is volgend jaar pas over vijf jaar aan de beurt. Elk jaar bouwen corporaties nog minder huizen. Corporatiebestuurders zeggen: we gaan niet meer investeren als we daardoor in de rode cijfers terecht komen. Op den duur gaan we technisch failliet, hoor ik die bestuurders ook zeggen.”

Beeld Louwman & Friso

Want het is niet alleen de verhuurderheffing die sociale verhuurders parten speelt. Ook de vennootschapsbelasting en de ‘Anti-Tax Avoidance Directive’ maken dat ze veel belasting moeten betalen. Van de twaalf maanden huur die corporaties jaarlijks ontvangen, gaan er nu vier rechtstreeks naar de Belastingdienst, zegt Norder. “Vijf jaar geleden ging nog maar één maand huur naar de Belastingdienst.” In harde euro’s betekent het dat corporaties bijna een miljard euro meer aan heffingen betalen dan vier jaar terug. Daar komen andere problemen als stijgende bouwkosten en moeilijk te bemachtigen bouwlocaties nog bovenop.

Volgens Marnix Norder zijn we terug in de jaren vijftig

Het maakt dat we terug zijn in de jaren vijftig, zegt Norder. Terug in de tijd waarin zijn vader en moeder op een zolderkamertje moesten wonen, omdat het hen niet lukte een geschikt huis te vinden om een gezin in te stichten.

Al die extra kosten rekenen corporaties sinds kort niet meer door aan de huurder. Dat hebben ze zo afgesproken met de Woonbond, die opkomt voor sociale huurders. Want, zegt Norder, een hogere huur gaat direct ten koste van de boterham van mensen. Of het kopen van nieuwe kleding. “Dat willen we niet meer.”

Al sinds zijn aantreden in 2016 kaart Norder de te hoge belastingdruk voor corporaties aan. “Maar ik ben geen roepende meer in de woestijn.” Het was minister Kajsa Ollongren – nu herstellend van een ziekte – die in een van haar brieven voor het eerst sprak van een ‘woningcrisis’. En ook de Tweede Kamer roert zich, ziet Norder. Maar van een daadwerkelijke lastenverlichting is nog geen sprake.

Lees ook:

Woningcorporaties schrijven boze brief: Stop die hoge belastingen

Bijna tweehonderd woningcorporaties maken officieel bezwaar tegen een forse belasting die ze jaarlijks moeten ophoesten.

De groene knoet werkt averechts bij vergroening van sociale huurwoningen

Zonne-energie verplichten op het dak van huurwoningen brengt corporaties in het nauw, schrijven Philip Blaauw en Roebyem Anders van stichting Huurdakrevolutie in een opiniebijdrage.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden