Detailhandel

Bonden voelen zich buitenspel gezet door loonsverhoging van supermarkten

Een medewerker aan het werk in een supermarkt. Veel supermarktpersoneel krijgt er 2,5 procent salaris bij. Te weinig, volgens de vakbonden. Beeld ANP
Een medewerker aan het werk in een supermarkt. Veel supermarktpersoneel krijgt er 2,5 procent salaris bij. Te weinig, volgens de vakbonden.Beeld ANP

Supermarkten lijken onderlinge afspraken gemaakt te hebben over lonen, buiten de bonden om. Dat is in strijd met de kartelregels.

Zomaar uit het niets 2,5 procent loon erbij, daarmee verrasten de supermarktwerkgevers vorige week hun medewerkers. Maar het lijkt erop dat zij over die loonsverhoging onderling afspraken gemaakt hebben, en als dat zo is, hebben zij misschien kartelregels overtreden.

De Autoriteit Consument en Markt (ACM), die over die regels waakt, vraagt de supermarkten om uitleg. Als de ACM kartelovertredingen vermoedt, kan zij een nader onderzoek instellen. Dat duurt doorgaans lang, vaak wel een jaar, en kan uiteindelijk uitlopen op sancties, in het uiterste geval ook boetes.

Ondernemers mogen onderling geen afspraken maken over arbeidsvoorwaarden, licht een woordvoerder van de ACM toe. Zulke afspraken zouden ertoe kunnen dienen om de lonen te drukken en dat is niet in het belang van werknemers. De enige uitzondering op die regel is de cao, daarin mogen werkgevers wél afspraken maken, maar dan dus samen met de vakbonden.

Werkonderbrekingen

Onder meer Albert Heijn, Jumbo, Lidl en Aldi hebben de loonsverhoging al doorgevoerd. Niet op grond van een onderlinge afspraak, zeggen sommige van de bedrijven, maar op basis van een eigen afweging. De Vereniging van Grootwinkelbedrijven in Levensmiddelen gaf wel een voorzet, beaamt secretaris Pieter Verhoog van de vereniging.

De eenzijdig aangekondigde loonsverhoging van de supermarkten, buiten de vakbonden om, volgt op het vastlopen van de onderhandelingen over een nieuwe cao. Die begonnen al in september, maar veel beweging zit er nog niet in de standpunten. De bonden eisen 5 procent extra salaris, veel te veel volgens de supermarktdirecties. Die willen op hun beurt graag stapsgewijs de zondagstoeslag afschaffen, omdat die dag in hun ogen een gewone werkdag is geworden. Maar dat voornemen stuit op verzet van de bonden.

In januari spraken bonden en werkgevers voor het laatst met elkaar en een afspraak over een nieuwe onderhandelingsronde is er nog niet. Intussen zijn de bonden begonnen met acties, werkonderbrekingen bijvoorbeeld. “Voorlopig zijn die nog kleinschalig, met een paar honderd mensen”, zegt Mari Martens, onderhandelaar bij vakbond FNV. “Maar als er niets gebeurt, zullen ze groeien.”

Wind uit de zeilen

En nu komen de werkgevers dus met hun eenzijdige loonsverhoging, naar eigen zeggen omdat het ‘niet wenselijk’ is dat loonsverhoging vanwege de duur van de onderhandelingen nog langer uitblijft. Maar FNV’er Martens ziet er een poging in om de bonden ‘de wind uit te zeilen te nemen’.

“Ik kan me best voorstellen dat supermarktmedewerkers blij zijn met die 2,5 procent, hun loonstrookje ziet er nu inderdaad wat beter uit”, zegt Martens. “Maar het is niet genoeg. Medewerkers zijn vaak heel loyaal, ze werken in onveilige omstandigheden onder hoge werkdruk. En de omzetten van supermarkten rijzen de pan uit, ze kunnen die 5 procent best betalen.”

Martens spreekt ook van ‘vakbondje pesten’. “En dat hoort niet in dit land. Maar ik laat me niks voorschrijven.” In de supermarktbranche hebben de bonden geen ijzersterke positie. Er werken zo’n 300.000 mensen en de FNV is er ruim de grootste bond, met naar eigen zeggen 12.000 à 13.000 leden.

Lees ook:

Supermarkten blijven zuinig met loon voor eigen personeel

Hun omzet stijgt, maar toch zijn supermarkten zuinig met extra loon voor hun personeel. De vakbonden zijn boos.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden