Een vrachtwagen op de weg door het zoutmeer van Uyuni in Bolivia.

Batterijen

Bolivia heeft een enorme voorraad aan lithium, maar geen bedrijf dat het kan winnen. Wat nu?

Een vrachtwagen op de weg door het zoutmeer van Uyuni in Bolivia.Beeld AFP, Pablo Cozzaglio

Bolivia is al jaren hekkensluiter in de ontginning van lithium, een van de belangrijke grondstoffen voor batterijen voor onder meer elektrische auto’s, maar het heeft wel een van de grootste voorraden ter wereld. President Luis Arce, sinds een half jaar op het pluche, wil de lithium een boost geven. Hij nodigde dertig bedrijven uit om een offerte uit te brengen voor de winning van het lithium in het zoutmeer van Uyuni, waar 21 miljoen ton lithium zou liggen.

“Als we het proces van winning van lithium van maanden tot enkele weken kunnen terugbrengen, worden we wereldspeler”, zegt de Boliviaanse econoom en lithiumdeskundige Óscar Vargas-Villazón vanuit La Paz aan de telefoon. Hij is opvallend optimistisch over de toekomst, terwijl in kringen van lithiumexperts over Bolivia tot nu toe altijd een beetje meewarig wordt gedaan.

Het Zuid-Amerikaanse land, een van de armste van het continent, heeft vanaf de Spaanse overheersing van de zestiende tot de negentiende eeuw een geschiedenis gekend van grondstoffenroof door het buitenland, met name zilver en tin, en de angst voor herhaling daarvan heeft gemaakt dat de grootschalige winning van lithium maar niet van de grond kwam.

De productie van lithium voor accu's zou moeten vervijfvoudigen

Bolivia slaagde er lange tijd niet in een partner te vinden die de technologische kennis had om de productie ter hand te nemen. President Evo Morales (2006-2019) sloot in 2018 eindelijk een deal met het Duitse bedrijf ACI Systems, maar moest in 2019 terugkrabbelen toen de provinciale autoriteiten van Potosí, waar zich de grootste voorraden bevinden, zich gepasseerd voelden bij die deal.

Nu moet het anders gaan. De omstandigheden zijn in ieder geval gunstig. De prijzen van lithium zijn nog laag wegens overaanbod op de wereldmarkt doordat er veel nieuwe mijnbouwprojecten zijn gestart, aldus Arjan Dijkstra, docent aardse materialen aan de Universiteit Twente. Maar dat kan snel veranderen: “Er zijn veel voorspellingen dat de jaarlijkse productie van lithium voor batterijen en accu’s moet vervijfvoudigen.”

Van de dertig bedrijven die de regering-Arce uitnodigde uit om een offerte te maken, heeft de regering er negen uitgekozen om mee verder te praten. Zij gaan allemaal een pilot doen om een procedé voor snelle winning van het lithium te ontwikkelen. In een contract worden de voorwaarden vastgelegd. Met name het patent voor het procedé van de winning is belangrijk en dat wil Bolivia delen met de bedrijven, aldus Óscar Vargas.

Bolivia wil de batterijen ook zelf maken

Ook de productie van de batterijen willen de Bolivianen op eigen grondgebied houden, maar vanwege de technische kennis die daarbij nodig is, zullen ze hier eveneens van buitenlandse partners afhankelijk zijn. Buurlanden Argentinië en Chili exporteren alleen de grondstof, maar Bolivia wil verder gaan, omdat met de batterijen het meeste geld wordt verdiend. “Een alliantie zonder batterijen heeft geen zin”, zegt Vargas.

“Een prijzenswaardig idee”, oordeelt Arjan Dijkstra, “en ik zie niet waarom dat niet realistisch kan zijn, vooral als een buitenlandse partner gaat deelnemen die al een deel van de technologie heeft. Als een land echt sociaal-economisch wil profiteren van zijn mineralenrijkdom, dan moet het zoveel mogelijk van de waardeketen in eigen hand proberen te houden; er zijn genoeg voorbeelden van ontwikkelingslanden die bijna niet profiteren van hun grondstoffenrijkdom omdat de ruwe grondstoffen direct naar Azië of Europa worden verscheept.”

Hij voorziet korte lijntjes van autofabrikanten direct naar mijnbouwbedrijven, om zo de lithiumaanvoer zeker te stellen. “En daarbij zijn grote projecten als deze het meest interessant, verwacht ik. Dat zien we al bij Tesla, dat zich actief gaat bemoeien met lithiumwinning in Nevada. Dat is tot nu toe eigenlijk ongehoord, dat een bedrijf dat een consumentenproduct maakt zich ook met de mijnbouw van haar materialen gaat bemoeien, maar wel een model voor de toekomst denk ik, met lithium voorop.”

In 2020 was Australië de grootste producent van lithium (meer dan 50 procent), gevolgd door Chili (een dikke 20 procent). Dijkstra denkt dat Bolivia op het niveau van Chili kan komen. “Wel met de kanttekening dat duizend liter pekel in het zoutmeer van Atacama (Chili) zo’n anderhalve kilo lithium bevat, en in het zoutmeer van Uyuni ‘slechts’ 500 gram.” Daarom is de moderne technologie voor directe lithiumwinning extra interessant, denk hij. “En dat zou milieuvriendelijker en economischer moeten zijn dan de traditionele ‘verdamping’ van pekel in de enorme bekkens in het zoutmeer van Atacama.”

Lees ook:

De wereld heeft veel meer grondstoffen nodig om de klimaatdoelen te halen

De vraag naar metalen voor elektrische auto’s, windmolens en zonnepanelen zal explosief toenemen als landen zich aan het klimaatakkoord van Parijs willen houden. Het aanbod daarvan schiet ernstig tekort.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden