Kostenexplosie

Boeren en tuinders zijn de zwakste schakel bij de sterke prijsstijgingen: ‘Ik kan geen rekening naar de koe sturen’

Een luchtfoto van kassen voor de groente- en fruitteelt met daarbij zonnepanelen om de energie op te wekken in het Brabantse Heusden. Veel tuinders en telers dreigen in de problemen te komen door de oplopende energieprijzen. Beeld ANP / Rob Engelaar
Een luchtfoto van kassen voor de groente- en fruitteelt met daarbij zonnepanelen om de energie op te wekken in het Brabantse Heusden. Veel tuinders en telers dreigen in de problemen te komen door de oplopende energieprijzen.Beeld ANP / Rob Engelaar

Boeren zijn de dupe van de gestegen prijzen van voer, energie en kunstmest, zegt branchevereniging LTO. ‘Ik kan de rekening moeilijk naar de koe sturen.’

Joost van Velzen

Melkveehouder René Staal uit Berkhout probeert tegenwoordig zoveel mogelijk zelf te doen zodat hij minder mensen hoeft in te huren. “Bijvoorbeeld de grondbewerking voor het maisland. Alle beetjes helpen.” Die beetjes zijn hard nodig want het boerenleven is peperduur geworden. Prijzen voor voer, kunstmest, diesel en stroom zijn explosief gestegen, voornamelijk als gevolg van de oorlog in de Oekraïne.

“Het zijn spannende tijden”, zegt Staal aan de telefoon. En soms zit dan meteen alles tegen. “Ik had een gunstig energiecontract tot afgelopen januari maar met het nieuwe contract dat ik nu heb ben ik 1000 euro in de maand meer kwijt aan energie. En kunstmest was vorig jaar om deze tijd nog 300 euro per ton en nu 900 euro per ton.”

Boerenbranchevereniging LTO sloeg dinsdag alarm over de enorme prijsstijgingen, die vaak tussen de 50 en 75 procent bedragen. De land- en tuinbouworganisatie roept afnemers op om de prijs die boeren en tuinders krijgen eveneens te verhogen, om zo de schade voor de Nederlandse boer binnen de perken te houden.

Crisissituatie

LTO dringt er op aan om het Franse voorbeeld te volgen. In dat land wordt de voedselketen verplicht om meerjarige contracten open te breken en aan de huidige situatie aan te passen. “We roepen onze ketenpartners op om hun verantwoordelijkheid te nemen”, verklaart LTO-voorzitter Sjaak van der Tak. “De crisissituatie waar we nu in zitten vraagt om actie.”

Maar behalve het proberen te maken van nieuwe prijsafspraken met afnemers, kunnen boeren niet veel doen om de prijsstijgingen te verzachten. Agrariërs zijn doorgaans de zwakste schakel als het aankomt op prijsonderhandelingen met bijvoorbeeld supermarkten. Volgens eigen onderzoek van LTO kan maar 1 op de 30 ondernemers in de sector de gestegen kosten grotendeels of volledig doorberekenen.

Bedrijven kunnen alsnog omvallen

De sectorvereniging constateert dat ook andere zaken duurder zijn geworden zoals verpakkingsmaterialen, loonkosten, onderdelen en onderhoud van machines en zaden. “Nu boeren en tuinders worden geconfronteerd met hoge extra kosten kunnen veel ondernemers na een pandemie van twee jaar alsnog omvallen”, stelt Van der Tak. Woensdag komt er een rapport uit van Wageningen University & Research, waarin preciezer op de gevolgen van de dure grondstoffen en energie wordt ingegaan.

Melkveehouder Staal baalt vooral van dat niet kunnen doorberekenen van zijn hogere kosten: “Kijk, een supermarkt gooit gewoon de prijs van de producten omhoog en dat rekent de consument dan af bij de kassa. Mijn voerleverancier kan zijn hogere dieselprijs aan mij doorberekenen. Maar ik kan moeilijk een rekening naar de koe sturen. Of dat ik zeg: ‘Luister, Clara, jij moet vanaf nu nog meer melk gaan produceren’.”

Staal kan niet anders dan concluderen dat de prijsstijgingen op het bordje van de boer terechtkomen: “Ik zal het verschil uit eigen zak moeten bijleggen. En die zak was al leeg.”

Lees ook:

Bezette boerderijen, niet kunnen zaaien – het lot van de Oekraïense boeren treft de hele wereld

Er is een voedselcrisis aan het ontstaan door de Russische inval, vrezen landbouwexperts. De verhalen uit Oekraïne zijn verontrustend.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden