Corrie en Martin Rijk (rechts) hebben na een ernstig auto-ongeluk nog een lange revalidatie voor de boeg. Maar dankzij manusje-van-alles Kees Wesdorp (links) en andere vrijwilligers draait hun boerderijwinkel weer. En leveren ze weer volop voedselpakketten tegen de verborgen armoede in Zeeland.

InterviewArmoedebestrijding

Bloemkolen of appels met een plekje? Akkerbouwers Corrie en Martin Rijk geven ze weg aan arme Zeeuwen

Corrie en Martin Rijk (rechts) hebben na een ernstig auto-ongeluk nog een lange revalidatie voor de boeg. Maar dankzij manusje-van-alles Kees Wesdorp (links) en andere vrijwilligers draait hun boerderijwinkel weer. En leveren ze weer volop voedselpakketten tegen de verborgen armoede in Zeeland.Beeld Arie Kievit

Martin en Corrie Rijk uit het Zeeuwse Wolphaartsdijk hebben een boerenbedrijf met een bijzondere missie: de stille armoede in hun regio bestrijden. Zelfs een ernstig auto-ongeluk, amper twee maanden geleden, kan hen daar niet van weerhouden.

Lukas van der Storm

Het was gezellig in de auto, die bewuste vrijdag 3 december. Martin Rijk, geboren en getogen als akkerbouwer in Wolphaartsdijk, zat achter het stuur. Zijn vrouw Corrie maakte nog een grapje. Ze was op haar Crocs de deur uit gegaan in plaats van op haar laarzen. “Ik lijk net Ma Flodder, zei ik nog.” Het kersverse echtpaar – begin vorig jaar getrouwd – was op weg naar Middelburg met een busje vol verspakketten.

En toen was er die doffe dreun. Een automobilist – hij had gedronken – reed in volle vaart achterop. Een paar seconden later lagen ze in de sloot. Martin weet er weinig meer van. Hij verloor zijn bewustzijn, maar kon wel snel uit het busje worden gehaald. Corrie was lastiger te bevrijden. Ze spartelde minutenlang voor haar leven. Maar hield – met gebroken ribben en ruggenwervels – het hoofd net boven water. “Dankzij die Crocs. Als ik mijn laarzen aan had, waren ze volgelopen en had ik het niet gered.”

Een maand of twee later zijn Martin en Corrie Rijk de fysieke klap nog lang niet te boven. “Ik kan nog geen knikker tillen”, vertelt Martin. Hij wijst naar zijn gespalkte hand, waarvan de pezen deels zijn doorgesneden. “Het is nog afwachten hoe het verder gaat.” Corrie moet vanwege haar rugletsel een groot deel van de dag liggen. Een zware operatie was nodig, de vraag was of ze weer zou kunnen lopen. Maar dat gaat wonderwel, al zijn het nog kleine stukjes.

‘Zonder jullie heb ik geen eten’

Op persoonlijk vlak overheerst vooral de opluchting dat ze er nog zijn. En dat aan hun hersens niets mankeert. De revalidatie zal nog wel een tijdje duren. Maar hun grootste zorgen, die gingen alweer snel uit naar anderen. Naar de reden waarom ze überhaupt met een busje vol vers voedsel over de A58 reden. “Er is hier zó veel verborgen armoede”, constateert Corrie. Beterschapswensen kregen ze natuurlijk aan de lopende band, maar vooral het telefoontje van die ene mevrouw staat haar bij. “Die zei op het laatst: ‘Zonder jullie heb ik geen eten’. Dat vond ik zó erg: we hebben snel nog een pakket voor de kerst bij haar laten afleveren.”

De boerderij van Martin Rijk in Wolphaartsdijk staat op de grond die al van zijn grootouders was. Ze boeren er al generaties. “Aardappelen, uien, wortelen, suikerbieten...”, somt Martin op. Zijn vader verdiende er fulltime de kost mee. Dat is hem als opvolger nooit gelukt, door stagnerende prijzen. “Ik heb er altijd naast gewerkt: veertig uur per week in de groenvoorziening”, vertelt hij. Hij klaagt er niet over en heeft het er best naar zijn zin. Maar het boerenbedrijf, dat deed hij dus in de avonduren en in de weekenden.

null Beeld Arie Kievit
Beeld Arie Kievit

Het moet anders: zonder de supermarkt

Zes jaar geleden ontmoette hij Corrie, bij het zeilen op het Veerse Meer. Ze was een oude bekende: opgegroeid in Hendrik-Ido-Ambacht, maar van kinds af aan al liever bij haar grootouders in Middelburg. Toen van het een het ander kwam, rolde ze als buitenstaander de boerderij in. “Ik zag hoe laag de prijzen waren die hij hier kreeg, en hoe duur alles uiteindelijk in de supermarkt is”, vertelt ze. Haar conclusie: het moet anders. Zonder die supermarkt.

Martin geloofde er niet zo in. “Dan zet ik een bord langs de weg, zei ik. En dan verkoop ik 30 kilo aardappelen rechtstreeks: dat schiet nog steeds niet op.” Aanvankelijk nog wat aarzelend startten ze een eigen boerderijwinkel: Landlust. Het was een spontaan plan van Corrie dat de boel ruim twee jaar geleden ineens in een stroomversnelling bracht. Een bevriende boer in Flevoland zag de oogst mislukken: door de nachtvorst hadden de bloemkolen een kleurtje.

“Al die bloemkolen zouden worden ondergeploegd”, vertelt Corrie. “Ik dacht: wat een voedselverspilling. We gaan prima bloemkolen verkwisten omdat ze een kleurtje hebben?” Niet dus: Martin en Corrie togen naar Flevoland, sneden de kolen van het land en keerden met een volle aanhangwagen terug. Ze besloten de oogst weg te geven aan wie er maar voor langs wilde komen. In een middag was alles weg. Het ging dan wel gratis de deur uit, de naam van de boerderijwinkel was ineens in de hele regio gevestigd.

Voedselverspilling voorkomen

Met de bloemkolenactie was een bijzonder concept geboren. Dreigt een boer in de wijde omtrek met een misoogst te worden geconfronteerd? Dan nemen Martin en Corrie de te grote appels, tomaten met een vlekje of afgekeurde uien graag over. “Dan haalt die boer in elk geval nog zijn onkosten eruit. En we voorkomen voedselverspilling.”

Maar het was vooral de allerlaatste bezoeker die tot nadenken stemde. “Mensen konden hier tot vijf uur terecht”, blikt Corrie terug. “Om half zeven kwam hier nog een vrouw vragen of we misschien nog bloemkolen hadden. Ze had eerder niet kunnen komen. En ze schaamde zich ervoor om het te vertellen, maar ze had bijna geen geld om eten te kopen. Ik heb haar de laatste twee bloemkolen gegeven die we voor onszelf hadden gehouden.”

Het is eigenlijk te gek voor woorden, vindt ze. “We gooien zó veel goed voedsel weg, alleen omdat het net niet helemaal de juiste maat heeft. Geef het dan aan mensen die het keihard nodig hebben.”

Extra bijdrage van vaste klanten

En dat is dus precies wat Martin en Corrie Rijk op steeds grotere schaal zijn gaan doen. “Toen ik ’s avonds in bed lag, kreeg ik een ingeving”, blikt Corrie terug. “In Italië zag ik een keer een man twee koffie afrekenen, maar hij dronk er maar één. Ik vroeg waarom dat was. Uitgestelde koffie, zei die man. Als bijvoorbeeld een dakloze om een uitgestelde koffie komt vragen, dan krijgt hij die tweede koffie: er is dan al voor betaald. Ik zei tegen Martin: ‘Zo gaan wij het ook doen. Ik vraag onze vaste klanten om een extra bijdrage van twee euro, zodat we een pakket samen kunnen stellen voor mensen met weinig geld’.”

Voor die extra bijdrage bleek meteen aardig wat animo. En van het een kwam het ander. Een bekende haalde ineens 900 euro op met een inzamelingsactie op het werk. “Daar konden we dus 450 pakketten van maken.” Interesse kwam er ook van gemeenten. Maar er was ook een bijkomend probleem: Zeeland is een uitgestrekte provincie, met nogal wat water bovendien. “De mensen voor wie we het doen hebben vaak geen auto.”

En dus leveren Martin en Corrie Rijk de pakketten thuis bij de mensen af. Met groenten en fruit van het seizoen. Aardappels van eigen land, want het akkerbouwbedrijf draait gewoon door. Kiwi’s en walnoten uit de boerderijboomgaard. Te dikke preien, te grote appels en te kleine peren van boeren uit de buurt. Het verzorgingsgebied van de boerderij beslaat intussen bijna heel Zeeland. Martin had vorig jaar 60.000 kilometer op de teller staan.

null Beeld Arie Kievit
Beeld Arie Kievit

Akkerbouw met één hand

Dat wil zeggen: tot aan 3 december, toen die enorme klap volgde en ze zwaargewond uit de sloot werden gevist. Na twee tropenjaren vol plannen en ideeën lag alles ineens stil. Martin loopt twee maanden na het ongeluk alweer behoorlijk rond. Maar akkerbouw bedrijven met één hand, dat is natuurlijk geen doen. “En autorijden gaat ook niet: als ik het met dit letsel zou proberen, rij ik onverzekerd rond.”

Corrie moet na de zware rugoperatie nog veel rusten. “Eigenlijk wilden ze me in een revalidatiekliniek hebben”, vertelt ze. “Ook omdat Martin zelf niet veel kan.” Maar dat was buiten het netwerk van het Zeeuwse echtpaar gerekend. Huisvriend Kees Wesdorp ontpopt zich tot manusje van alles. Als EHBO’er met veel ervaring op de boerderij kan hij overal bijspringen. Op het land, in de zorg en bij de pakketten.

Maar zelfs Kees heeft uiteindelijk maar één paar handen. En dus moesten minder bemiddelde Zeeuwen het rond de kerstdagen toch zonder een pakket uit Wolphaartsdijk stellen. “Dat vond ik het ergste”, zegt Corrie. “Dat al onze projecten stil kwamen te liggen, en dat we even niets voor al die mensen konden betekenen.”

Vrijwilligers

Maar toen ze zoiets een paar weken terug verzuchtte in de Provinciale Zeeuwse Courant, ging het ineens snel. In een mum van tijd was er een groep vrijwilligers om de pakketbezorging weer op te starten. En dus beschikken Martin en Corrie nu over een stuk of zeven paar handen die alles doen wat ze zelf voorlopig niet kunnen.

De hersenen van met name Corrie staan ondertussen niet stil. Want tijd om na te denken is er volop, en plannen dus ook. “Boeren en burgers moeten elkaar beter leren begrijpen”, vindt ze. “Veel mensen weten niet meer waar hun eten vandaan komt, en wat daarvoor nodig is. En boeren moeten meer samenwerken met elkaar, laten zien waar ze mee bezig zijn.”

Ze zou straks graag met kookworkshops beginnen, als het fysiek weer kan. Een minicamping op het erf ligt in de planning. “En zo heb ik nog wel 1001 ideeën. Daarvan vallen er ook weer 998 af. Maar met de drie dingen die wel doorgaan, kun je toch verschil maken.”

Rijk worden ze er – althans in geld uitgedrukt – zelf niet van. Zijn werkuren in de groenvoorziening had Martin inmiddels al wel tot 20 uur kunnen afbouwen. “Het zou mooi zijn als hij straks zijn hele salaris uit het bedrijf kan halen. Maar we zijn vooral ontzettend blij dat we er nog zijn, dat we dit nog mógen doen.”

Intussen raapt Kees een kistje gratis verse appels bij elkaar voor de Thuiszorg. Want die hebben ze daar wel verdiend.

Lees ook:

Boeren uit Flevoland leveren hun kromme wortels nu aan arme Amsterdamse gezinnen. ‘Supermarkten wijzen ze af’

Gezond eten wordt sneller duurder dan snacks en snoep. Dat kan anders: Boeren uit Flevoland verkopen groente en fruit rechtstreeks aan arme gezinnen in Amsterdam en Almere, tegen een scherpe prijs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden