NS

Binnenkort weer schouder aan schouder in de trein, er zit niks anders op

Reizigers in een trein op station Utrecht. ‘Mensen zijn gewend geraakt aan een ‘viertje’ voor zichzelf’, zeggen de NS. Beeld ANP
Reizigers in een trein op station Utrecht. ‘Mensen zijn gewend geraakt aan een ‘viertje’ voor zichzelf’, zeggen de NS.Beeld ANP

Binnenkort zitten passagiers in de trein weer schouder aan schouder. Dat kan niet anders, zeggen de NS.

Er is geen dienstregeling mogelijk waarin treinreizigers steeds anderhalve meter afstand van elkaar kunnen houden. Dat lukt nu al niet, terwijl het aantal passagiers op slechts 30 procent ligt van de precorona-aantallen. En het gaat ook zeker niet lukken als dankzij een soepeler lockdown straks weer meer mensen de trein nemen.

Deze waarschuwing komt van Tjalling Smit, als lid van de raad van bestuur van NS verantwoordelijk voor de dienstregeling. De NS krijgen steeds meer klachten van reizigers, de laatste tijd enkele honderden per week, over te drukke treinen. Twee weken geleden merkte ook het OMT al op dat die drukte ‘onwenselijk’ is en ‘contrasteert met de boodschap om drukke plekken te vermijden’.

“Vroeger klaagden reizigers als de trein voor 90 procent vol zat”, zegt Smit, “nu doen ze dat al bij 40 procent”. Begrijpelijk, vindt hij. Maar het openbaar vervoer houdt zich gewoon aan het protocol dat vorig jaar is opgesteld in overleg met het RIVM en het OMT. Dat houdt in dat alle zitplaatsen bezet mogen worden.

Een viertje voor zichzelf

Dat protocol kwam er nadat duidelijk was geworden dat bussen en treinen te krap zijn voor de anderhalvemeterregel. Daarom werd in het openbaar vervoer een mondkapje verplicht, lang voordat die plicht elders van kracht werd.

“Mensen zijn inmiddels gewend aan anderhalve meter afstand én een mondkapje”, zegt Smit. “Met alleen zo’n kapje voelen ze zich onveilig. En nu hebben ze nog vaak een ‘viertje’ voor zichzelf, met hun tas naast zich. Maar dat kan binnenkort niet meer. Reizigers zullen weer naast elkaar moeten zitten.”

Hoe onveilig dat is, is niet precies bekend; het RIVM heeft geen cijfers over het aantal besmettingen dat in trein of bus is opgelopen. Voor wie het risico zoveel mogelijk wil mijden is er de Treinwijzer in de NS-app, die waarschuwt als een trein te vol dreigt te worden.

Langere treinen

Met extra of langere treinen is de verwachte groei van het aantal reizigers maar ten dele op te vangen. In coronatijd rijden er slechts 10 procent minder treinen dan normaal – vooral extra spitstreinen zijn uit de dienstregeling gehaald – en die zijn gemiddeld ook 10 procent minder lang. Veel ruimte voor uitbreiding is er dus niet.

De NS proberen wel flexibel in te spelen op behoeftes van reizigers. Voor de pandemie uitbrak keken ze, als de dienstregeling klaar was, per jaar nog een keer of vier naar de noodzakelijke lengte van treinen, nu kijken ze dagelijks of aanpassingen nodig zijn, bijvoorbeeld omdat scholen weer opengaan.

Veranderingen in treinlengtes doorvoeren kost trouwens enige tijd. En omdat een paar weken geleden nog werd verwacht dat het kabinet deze week versoepelingen zou aankondigen, met extra reizigers als gevolg, zijn de treinen de komende tijd waarschijnlijk iets langer dan strikt noodzakelijk.

Rode cijfers

Intussen zitten de NS diep in de rode cijfers. Tot eind september krijgt het openbaar vervoer overheidssteun; wat er daarna gebeurt is onzeker. In verkiezingstijd lagen de gesprekken over nieuwe steun zo goed als stil en tijdens de formatie zal dat waarschijnlijk niet veranderen. “Zorgelijk”, zegt Smit. “Toch kijken we in onze planning alleen naar het aantal reizigers dat we verwachten, niet naar de financiële middelen die we nodig hebben om treinen te laten rijden.”

Pas in 2025 ligt het aantal reizigers weer op het niveau van vóór de pandemie, verwachten de NS. Minister Hoekstra (financiën) wierp een maand geleden de vraag op of er sowieso niet minder treinen moeten gaan rijden, omdat de nu geldende dienstregeling ‘op termijn financieel gezien niet vol te houden is’. “Wij vinden dat dat echt niet kan”, zegt Smit daarover. “De trein zal onmisbaar blijven.”

Lees ook:

Lege treinen leiden tot miljardenverlies - NS wil geen duurdere kaartjes, maar wel steun

De overheidssteun die de NS tot nu toe krijgen, is niet genoeg om de zware tijd te overleven die er nog aankomt, zegt de directie van het spoorbedrijf.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden