Economie Ov-fiets

(Bijna) heel Nederland pakt de geelblauwe ov-fiets

De deelfiets van de NS wordt gebruikt voor werkafspraken, familiebezoekjes en ook voor fietstochten. Beeld Werry Crone

De ov-fiets blijft explosief groeien, naar schatting naar 5 miljoen ritten in heel 2019. Een slim fietsslot moet het gebruik van het geelblauwe rijwiel nog makkelijker maken.

Een fiets parkeren is een fiets op slot zetten. Juist dat is bij het inleveren van de ov-fiets niet de bedoeling, maar de gewoonte is hardnekkig, vertelt Richard Maree, voorman van fietsenstalbeheerder RataPlan. “Elke dag komt het voor dat een paar klanten de sleutel toch in hun zak stoppen”, zegt hij bij het uitgiftepunt van de ov-fiets onder het Utrechtse Stationsplein. “Soms zijn het er zelfs tien op een dag. Het is een automatisme.”

Verder kennen de mannen die namens de NS de ov-fietsen uitgeven weinig frustraties. “Mensen zijn blij met de ov-fiets”, zegt Maree. “Regelmatig horen we dat het zo’n fantastische vinding is. Mond-tot-mondreclame maakt dat het nog altijd drukker wordt.”

Simpel in het gebruik

De populariteit van de geelblauwe deelfiets leidt al een paar jaar tot een groei van het aantal ritten van jaarlijks 20 tot 30 procent. De NS telden in 2019 tot dusver al 4,2 miljoen ritten, terwijl dat er in heel 2018 nog 3 miljoen waren. Naar verwachting komt het totaal aantal ritten dit jaar zelfs uit op 5 miljoen.

“De ov-fiets is populair omdat hij heel simpel in het gebruik”, zegt Marise Bezema, manager bij de NS. “Ook de maatschappelijke trend om vaker de auto te laten staan en om fietsen te delen, speelt mee.” En de ov-fiets is met 3,85 euro ook heel goedkoop, vult Maree aan. “Als je op een andere plek een fiets huurt voor een dag, betaal je toch al snel meer dan 10 euro.”

Forenzen

Tot drie jaar geleden was de ov-fiets niet kostendekkend, vertelt Bezema. “Er is jarenlang geld bij gelegd.” Nog altijd hoeven de NS geen winst te maken op de fiets. “Voor ons is het vooral een belangrijk instrument om reizen met de trein zo aantrekkelijk mogelijk te maken. Dat wil de overheid ook.”

Sinds de NS het abonnement in 2017 op de ov-fiets verlaagden van een tientje per jaar naar eenmalig 1 cent, is het aantal abonnees toegenomen van 200.000 naar 750.000. Daar zitten allerlei soorten gebruikers tussen, vertelt Bezema. Denk aan jongeren en studenten, maar ook aan forenzen en andere werkenden die de fiets gebruiken als vervoermiddel naar een zakelijke afspraak. Dan zijn er de sociale gebruikers die de fiets gebruiken om op bezoek te gaan bij vrienden en familie.

Ook is er een groep recreatieve gebruikers, die de ov-fiets gebruikt voor een dagje uit. “Eigenlijk zit heel Nederland op de ov-fiets”, zegt Bezema. “Sommigen doen dat één keer per jaar, anderen elke dag.”

Fiets met zitje

Heel Nederland? Dat klopt niet helemaal, want een groep die niet bediend wordt, zijn ouders met jonge kinderen. Bezema: “Er is wel vraag naar ov-fietsen met zitjes, maar het concept werkt nu juist zo goed omdat de fietsen allemaal hetzelfde zijn.”

Buitenlandse toeristen zijn overigens nadrukkelijk geen doelgroep, zegt Bezema. “Stel je voor dat we dat op Amsterdam Centraal makkelijk zouden maken, dat is niet te doen. Bovendien zijn daar genoeg aanbieders voor.”

Boete

Een vurige wens van veel ov-fietsgebruikers is dat de fiets op een andere locatie ingeleverd kan worden. Nu kan dat al wel, maar kost dit 10 euro. “We willen het op termijn wel onderzoeken, maar vooralsnog is het logistiek nog erg lastig”, zegt Bezema. “Je moet dan veel fietsen tussen stations verplaatsen.”

Werknemers op de Amsterdamse Zuidas laten zich overigens niet beknotten in hun vrijheid door de boete. “Zij huren ’s ochtends een fiets op station Amsterdam Zuid en leveren die ’s avonds na het uitgaan vaak weer in bij Amsterdam Centraal.”

Oncomfortabele bagagedrager

De ov-fiets is in de loop der jaren enigszins van uiterlijk veranderd, vooral om ervoor te zorgen dat die niet al te snel kapot gaat. Zo is de koplamp geïntegreerd in het frame en heeft het nieuwste model een bagagedrager waarop het niet prettig zitten is.

“Op die manier ontmoedigen we dat klanten mensen achterop nemen, dat leidde namelijk tot veel kapotte bagagedragers”, zegt Bezema. Per maand raken er 65 fietsen uit de roulatie en worden er 2250 reparaties aan de fietsen uitgevoerd.

Het vernieuwen van de ov-fiets gaat nog steeds door: in oktober gaan de NS experimenteren met een slim slot, dat met de ov-chipkaart open gemaakt kan worden. Is het slimme slot een succes dan is het sleutelprobleem – de NS raken er door het automatisme duizenden per jaar kwijt – ook meteen opgelost.

Geschiedenis van de ov-fiets

Hoe krijg je meer mensen de auto uit en de trein in? Een deelfiets voor het laatste stuk van de reis van deur tot deur kan helpen, bedenkt spoorbeheerder ProRail in 2000. In samenwerking met de Fietsersbond wordt er in 2003 een proef gedaan met de ov-fiets op vijftien stations. De reacties zijn positief en de ov-fiets breidt in 2004 uit tot veertig locaties met zo’n 750 fietsen, waar zo’n vijfduizend klanten gebruik van maken.

In 2008 nemen de NS de exploitatie over van ProRail omdat die niet hoort bij de kerntaken van de spoorbeheerder. Inmiddels zijn er 20.500 ov-fietsen op zo’n driehonderd locaties, waarvan krap veertig niet bij een treinstation.

Lees ook:

De fiets dreigt aan zijn eigen succes ten onder te gaan

Er wordt steeds meer gefietst in Nederland, maar de grenzen van die groei komen in zicht. Het aantal verkeersslachtoffers stijgt, het wordt steeds drukker op de fietspaden en in steden is sprake van fietsfiles.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden