Onderzoek

Bijna drie miljoen werkenden hebben te maken met intimidatie op de werkvloer

Wangedrag en machtsmisbruik op de werkvloer is niet alleen een Hilversums probleem. Beeld Ilse van Kraaij
Wangedrag en machtsmisbruik op de werkvloer is niet alleen een Hilversums probleem.Beeld Ilse van Kraaij

Miljoenen werknemers hebben last van grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer, onderzocht vakbond CNV. Arbeidspsycholoog Tosca Gort: ‘We moeten harder worden, ons verenigen, of vertrekken.’

Joost van Velzen

Ook buiten Hilversum is er regelmatig sprake van grensoverschrijdend gedrag op de werkvloer. Naar aanleiding van de misstanden achter de schermen van het populaire tv-programma De Wereld Draait Door van BNNVara (2005-2020), liet vakbond CNV onderzoeken hoe het is gesteld met het werkklimaat in de rest van het land. Oftewel: hoe uniek is Matthijs van Nieuwkerk?

Niet zo heel uniek, blijkt nu: bijna drie miljoen werkenden hebben weleens te maken met kleinerend of vernederend gedrag door hun manager. In de CNV-enquête, uitgevoerd door Maurice de Hond onder 2400 werkenden, zegt 22 procent te maken te hebben of te hebben gehad met grensoverschrijdend gedrag. 40 procent ziet zich geconfronteerd met verbale agressie op het werk. “Dat zijn schokkende cijfers. Intimidatie en vernedering zijn dus niet voorbehouden aan tv-programma’s maar gebeurt op tal van werkvloeren”, zegt CNV-voorzitter Piet Fortuin.

Er zijn verschuivingen gaande op de werkvloer

Het heeft er alle schijn van dat een nieuwe generatie werkenden niet langer pikt wat heel lang min of meer gewoon werd gevonden, constateert arbeidspsycholoog Tosca Gort: “Er is een verschuiving gaande in hiërarchische structuren. We willen gelijkwaardig worden behandeld. Heel goed dat die discussie gevoerd wordt. Het is van het grootste belang dat een werkomgeving veilig is.”

Door de angstcultuur op werkvloeren zegt 1 op de 6 ondervraagden ‘met buikpijn naar het werk te gaan’ en dat de sfeer op het werk hen stress bezorgt. 8 procent verklaart een burn-out te hebben gekregen vanwege intimiderend en grensoverschrijdend gedrag door managers. Vrouwen (37 procent) hebben vaker dan mannen (26 procent) te maken met een nare bejegening door leidinggevenden.

Fortuin: “Het management bestaat ook nog vaak vooral uit mannen. Er is nog steeds veel ongelijkheid op de werkvloer.” Vrouwen hebben óók veel vaker last van grensoverschrijdend gedrag door collega’s, geven ze in de enquête aan. Daarnaast melden vrouwen zich vaker ziek door ‘grensoverschrijdend’ gedrag.

Wat voor de een grensoverschrijdend is, is dat voor de ander niet

Het is een riskant woord om tegenwoordig tussen aanhalingstekens te zetten. Sinds de aantijgingen tegen de Amerikaanse filmproducer Harvey Weinstein in 2017 en de daaropvolgende #MeToo-golf voelen medewerkers wereldwijd zich eindelijk gesterkt om tegen vaak jarenlang wangedrag van hogergeplaatsten in het geweer te komen. “Op zich een goede ontwikkeling,” zegt arbeidspsycholoog Gort. “Maar ook eentje waar meerdere kanten aan zitten.”

Want, en daar zijn dan de aanhalingstekens, wat voor de een grensoverschrijdend is, is dat voor de ander niet. “Laatst zei iemand gekscherend: ‘Straks vinden mensen een functioneringsgesprek al intimiderend’. Daar zit iets in. Het is goed dat de werkvloer opstaat tegen wangedrag, maar vooral jonge mensen hebben óók weinig weerstand.”

Gort benadrukt dat ze daarmee niet bedoelt dat de slachtoffers van wangedrag schuldig zijn: “Dit gaat niet om individuen maar om een generatie die weinig weerstand heeft gehad in het leven. Zij zijn van kop tot kont volgestopt met alles wat we wensten. Die generatie jongeren moet zich hard maken, zich verenigen, zoveel mogelijk streven naar de sterkste variant van zichzelf. Dat is het enige wat ze kunnen doen tegen wangedrag. En als ze er écht alles aan gedaan hebben en het houdt nog niet op, ga dan lekker weg.”

Weggaan is makkelijker dan ooit. De arbeidsmarkt is historisch krap, een andere baan heb je zo te pakken, weet ook Piet Fortuin: “Dat zie je ook gebeuren, en dat krijg je als bedrijven wel investeren in werving en nauwelijks in bejegening. Dan komt het personeel via de voordeur binnen om door de achterdeur weer te vertrekken.”

Lees ook:

Hoe zorg je voor een tegengeluid binnen de talkshow?

Ondanks protocollen en vertrouwenspersonen kon Matthijs van Nieuwkerk jarenlang zijn gang gaan en collega’s afblaffen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden