InterviewWiebe Draijer

Bestuursvoorzitter Rabobank: ‘Kabinet is dapper, maar waar is het perspectief voor de boer?’

Wiebe Draijer, bestuursvoorzitter van de Rabobank. Beeld Ruud Baan
Wiebe Draijer, bestuursvoorzitter van de Rabobank.Beeld Ruud Baan

De landbouw moet anders, vindt ook Rabobank, de financier van Nederland-landbouwland. Maar het kabinet legt volgens bestuursvoorzitter Wiebe Draijer te veel nadruk op de sluiting van boerenbedrijven.

Koos Schwartz

“Wat ik van de stikstofplannen van het kabinet vind? Dan wil ik eerst zeggen dat die plannen veel invloed hebben op de gemoedstoestand van boeren”, zegt Wiebe Draijer, bestuursvoorzitter van Rabobank. “Boerenbedrijven zijn vaak familiebedrijven, soms al generaties lang. Zij vragen zich af: hoe moeten we verder? Kunnen we verder? Veel boeren zitten in onzekerheid. Reken maar dat dat stress geeft.”

Toch betitelt Draijer de plannen van het kabinet niet als ‘onrealistisch en onwerkbaar’, zoals zuivelorganisatie NZO en landbouworganisatie LTO Nederland dat deden. Ook spreekt hij niet van een aankomende kaalslag van het platteland. ‘Dapper’, is zijn oordeel over de plannen die ertoe moeten leiden dat de uitstoot van stikstof drastisch vermindert, en die mogelijk het einde betekent voor 30 procent van de 50.000 agrarische bedrijven die Nederland nu telt.

Want hij is het met het kabinet eens: het moet anders in de landbouw. “De agrarische sector is lange tijd heel succesvol geweest. Maar de grenzen zijn bereikt, de natuur dendert achteruit. Het moet duurzamer. Veel boeren doen dat overigens al, zeker als hun bedrijf bij een natuurgebied ligt.”

Ruilen in plaats van onteigenen

Maar aanmerkingen en kanttekeningen op de kabinetsplannen heeft Draijer wel. De nadruk ligt wel heel erg op het inkrimpen van de veestapel en het sluiten van bedrijven, vindt hij. Het aantal melkveehouderijen daalt sowieso al, omdat boeren geen opvolger kunnen vinden. Dat proces zal de komende jaren doorgaan, verwacht Draijer. Het aantal varkenshouderijen neemt ook af.

“Veel winst is te behalen als er een ruil plaatsvindt: dat boeren die bij een natuurgebied boeren maar daar mogelijk mee móeten stoppen, het bedrijf overnemen van een boer elders die kan doorgaan maar wíl stoppen. In De Peel en Friesland zijn we in gesprek met boeren over hun toekomst. Daar komt veel energie uit, dat lijkt te werken. Bedenk daarbij dat onteigeningsprocedures heel lang duren en veel onzekerheid met zich meebrengen.”

Innovaties als emissiearme stallen en beter voer kunnen helpen om de uitstoot van stikstof en ammoniak te verminderen, vervolgt Draijer. “En zorg voor een goede regeling als boeren stoppen. Zorg voor financiële compensatie als ze minder dieren gaan houden. Zorg voor perspectief. Dat is heel belangrijk. Veel boeren willen echt anders gaan werken.”

‘Kijk ook naar verkeer en industrie’

Draijer vervolgt: “Bedenk dat de landbouw niet de enige sector is die veel stikstof uitstoot. Het verkeer, de luchtvaart en de industrie doen dat ook.” Dat er desondanks bedrijven zullen moeten stoppen of inkrimpen, erkent Draijer. “Maar dat moet het sluitstuk van de hele operatie zijn - niet het doel.”

Voor Rabobank zelf, die 85 procent van alle Nederlandse boeren- en tuindersbedrijven financiert, zullen de stikstofplannen ook gevolgen hebben. Maar dramatisch zijn die niet, schetst hij. “De ‘bo’ in Rabobank mag dan staan voor ‘boerenleenbank’, de Nederlandse agrarische sector is goed voor niet meer dan 5 procent van onze balans. Wij zijn veel groter in hypotheken.”

Daarbij klopt het beeld dat agrariërs financieel totaal afhankelijk zijn van Rabobank niet. “Gemiddeld genomen financieren wij maximaal een derde van een agrarisch bedrijf. Het meeste geld komt van boeren of hun families zelf of uit de overwaarde van hun bezittingen.”

Onderpand blijft geld waard

En Draijer gelooft niet dat de grond waarop boeren boeren, die vaak als onderpand van een lening dient, veel waarde zal verliezen. Daarmee is niet gezegd dat Rabobank financieel niets zal merken van alle veranderingen die de landbouw te wachten staat. Draijer: “Als er minder boeren zijn, hebben wij minder inkomsten. Zo is het natuurlijk wel.”

Draijer hoopt vooral dat er snel duidelijkheid komt. Wie kan er door, wie niet, wie zal zijn bedrijfsvoering moeten veranderen? En wat zijn de perspectieven voor de agrariërs die wel doorgaan? “Nu weten we dat niet, en dat betekent dat alles stilligt. Dat is toch niet de bedoeling.”

Lees ook:

‘Het stikstofprobleem los je op met technologie, niet met een knuffelboerderij’

Het zuivelbedrijf FrieslandCampina is allesbehalve gecharmeerd van de kabinetsplannen om veehouderijen te laten krimpen of zelfs te sluiten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden