Woningmarkt

Belastingvrije schenkingen van ouders maken de huizen alleen maar duurder

Beeld DPG Media

Een maatregel die de woningmarkt tijdens de financiële crisis in beweging moest krijgen, leidt nu tot oververhitting, zeggen woningmarktexperts.

Tijdens de financiële crisis was het nog zo'n goed idee: een regeling waarmee ouders hun kinderen belastingvrij een ton konden schenken, mits de jongere dat geld gebruikte voor de aflossing van een hypotheek of de koop van een huis. In de kredietcrisis stond een derde van de Nederlandse huizen onder water: de schuld was groter dan de waarde van het huis. De gift hielp niet alleen starters aan een huis of uit de schulden, maar gaf ook de hevig haperende woningmarkt een zwengel.

Anno 2020 zwelt de kritiek op de zogenoemde jubelton aan. De woningmarkt heeft geen extra slinger meer nodig, want de prijs per vierkante meter gaat al jaren door het dak. De fiscale stimulans versterkt dat alleen maar, zeggen woningmarktexperts. “De huizenprijzen stijgen harder dan je op basis van de rente en inkomens zou verwachten. Dat kan komen door beleggers, door huizenbezitters met overwaarde die overbieden op hun volgende huis, of door de belastingvrije schenking”, zegt Nic Vrieselaar van RaboResearch. 

“Ik denk wel dat er sprake is van enig prijsopdrijvend effect”, zegt ook emeritus hoogleraar woningmarkt Johan Conijn. Ondertussen schat het ministerie van financiën de jaarlijkse gemiste belastingopbrengst van de jubelton  op 190 miljoen euro, volgens de Miljoenennota.

Vicieuze cirkel

Hoe het komt dat huizenprijzen stijgen als een oudere generatie spaarcenten naar hun kroost overmaakt? Conijn verwijst naar een rapport van De Nederlandsche Bank (DNB). Daaruit blijkt dat niet het woningtekort de prijs van een huis bepaalt, maar de dikte van de portefeuille van de koper. Anders gezegd: een rijtjeshuis kost geen 3 ton omdat er zo weinig andere huizen zijn, maar omdat een starter in staat is dat bedrag te lenen. Beschikt de starter ineens over een ton extra, dan kan hij of zij meer bieden dan de concurrentie – met als gevolg dat de huizenprijzen stijgen.

Het klopt dat de extra ton de koper in dit voorbeeld aan vier muren en een dak helpt, zegt Vrieselaar. “Maar het is een effect voor de korte termijn. Op lange termijn is het een vicieuze cirkel. Want de volgende starter moet weer meer geld neerleggen voor een huis.”

Daarbij komt dat de fiscale regeling een toch al vermogende groep bevoordeelt. “Het enige wat je doet is de positie van de ene groep verbeteren ten opzichte van een andere groep. Starters met rijke ouders tegenover starters zonder rijke ouders en doorstromers”, zegt Conijn. Dat vindt ook Vrieselaar: “Je kunt je afvragen of het eerlijk is dat kinderen van vermogende ouders een streepje voor hebben op de huizenmarkt.”

Onderdeel van een politieke reflex

Afschaffen is een goede optie, zeggen de twee woningexperts. Conijn: “Het lijkt mij een subsidie die niet nodig is. Al verwacht ik niet dat vermogende ouders ineens zullen stoppen hun kinderen financieel te ondersteunen. Die vinden wel een andere manier.”

Vrieselaar trekt het breder. De jubelton is onderdeel van een politieke reflex, zegt hij. “Die gaat zo: starters komen niet aan een woning, dus we moeten ze meer geld toestoppen voor een hypotheek. Of het nu gaat om de belastingvrije ton, de verruiming van leennormen of om startersleningen: het helpt de enkeling, maar op lange termijn maak je de huizen alleen maar duurder.”

Lees ook:

De woningmarkt draait gewoon door. Nóg wel

De woningmarkt heeft nauwelijks last van de coronacrisis, blijkt uit cijfers van makelaars. Of dat ook zo blijft, is onzeker.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden