Nederland doorsluisland

Belastingontwijking kost de wereld jaarlijks 359 miljard euro, Nederland speelt een sleutelrol

Oxfam Novib voerde eerder actie op het Plein in Den Haag tegen belastingontwijking vanuit Nederland.Beeld ANP

Nederland speelt een sleutelrol in de wereld van belastingontwijking, blijkt andermaal uit een rapport.

Multinationals en rijke individuen weten jaarlijks voor zo’n 359 miljard euro aan belasting te ontwijken en dat drukt vooral op de begroting van arme landen. Nederland staat derde op de lijst van landen die het meest aan deze belastingontwijking bijdragen. 

Dat blijkt uit een rapport van Tax Justice, een ngo die voor het eerst gebruik kon maken van belastinggegevens van de Organisatie voor Economische samenwerking en Ontwikkeling (Oeso), de vereniging van 36 rijke landen. Daaruit kon ze afleiden hoeveel bedrijven en personen hun geld lieten neerdalen in belastingparadijzen, geholpen door ‘doorsluislanden’ als Nederland. De landen waar dat geld ooit verdiend is, lopen die belasting dan mis.

De belastingontwijkers zitten zelf voor 98 procent in welvarende landen. Naar verhouding zijn armere landen er vooral de dupe van. Zij lopen jaarlijks 38 miljard euro aan opbrengsten mis, meer dan 10 procent van alle ontwijking bij elkaar. Daar komt bij dat die 38 miljard veel harder op hun begroting drukt dan de 311 miljard die de rijkere landen mislopen.

Die onevenredigheid blijkt vooral wanneer Tax Justice de gemiste inkomsten per land afzet tegen het hun budget voor gezondheidszorg. Bij rijke landen staan die misgelopen inkomsten gelijk aan 8,4 procent van hun zorgkosten. Bij niet-welvarende landen is dat 52 procent.

Geen eindstation, maar doorsluisland

Voor het onderzoek kon de ngo voor het eerst gebruikmaken van belastinggegevens die de Oeso-landen zelf over hun ingezetenen verzamelen. Het kostte Tax Justice naar eigen zeggen twee decennia aan lobbyen om die gegevens los te krijgen bij de rijkelandenclub, waar ook Nederland bij is aangesloten.

Nederland staat er internationaal al decennia slecht op wat belastingontwijking betreft. Het belastingklimaat is hier zó aantrekkelijk dat het Europees Parlement Nederland via een aangenomen motie tot belastingparadijs verklaarde. Het grote geld blijft hier echter niet hangen, Nederland is eerder een doorsluisland dan een eindstation.

Wegens de vele en soms genereuze bilaterale belastingverdragen die de staat heeft afgesloten met andere landen, loont het voor bedrijven vaak om hun winst eerst via een speciaal daarvoor opgezette brievenbusfirma door Nederland te laten vloeien. Als die winst het land vervolgens weer uitstroomt, echt huiswaarts keert, hoeft er minder over afgedragen te worden. Soms gaan de geldstromen ook via Nederland naar landen waar ze überhaupt amper belasting heffen.

1 euro voor Nederland, kost 4,04 euro voor de rest van de wereld

In elk geval houdt Nederland er zelf weinig belasting aan over, en dat blijkt ook uit het rapport van Tax Justice. De ‘daadwerkelijke’ belastingdruk is hier voor grote bedrijven slechts 5,42 procent, berekent de ngo op basis van alle gegevens over wat bedrijven verdienen, mogen aftrekken en vervolgens ook echt aan de fiscus overmaken.

Dat percentage van 5,42 is lager dan het officiële getal: 25 procent winstbelasting. Veel lager. Dat kan dus door al die belastingverlagende routes die bedrijven belopen via Nederland. “Als je die meerekent, is het niet raar dat je op zo’n laag percentage uitkomt”, zegt de Tilburgse hoogleraar en belastingonderzoeker Arjan Lejour. “Het is wat je krijgt met ons huidige belastingklimaat en de afspraken daaromheen.” Tax Justice schrijft dat als landen zoals Nederland op deze manier 1 euro belasting ophalen, de rest van de wereld dat 4,04 euro aan belasting kóst.

Aan het doorsluizen probeert de wetgever wel wat te doen. Er komen vanaf volgend jaar heffingen op uitgaande rentebetalingen, royalties (kosten voor intellectueel eigendom) en vanaf 2024 ook op dividendstromen (winstuitkeringen) als die richting een land gaan met minder dan 9 procent winstbelasting.

Lees ook:

Vanaf 2024 komt er een bronbelasting op dividend

Het kabinet gaat bronbelasting invoeren op dividend. Het is een nieuwe stap tegen belastingontwijking.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden