Kinderopvangtoeslag

Belastingdienst moet menselijker handelen van de Raad van State

Menno Snel, staatssecretaris van financiën Beeld ANP

Als gezinnen moeten terugbetalen moet dat maatwerk zijn. Anders komen ze in de ellende.

Het belang van de burger die in financiële nood komt door het terugvorderen van kinderopvangtoeslag moet veel zwaarder wegen, oordeelt de Raad van State. De hoogste bestuursrechter komt tot deze uitspraak na een reeks beslissingen van de Belastingdienst die gezinnen, vaak met een minimuminkomen, ten onrechte dwong om geld terug te betalen. Volgens de Raad moet er meer ruimte zijn voor maatwerk. “Het voorkomen van misbruik wordt meer in evenwicht gebracht met de gerechtvaardigde belangen van de burger”, schrijft de Raad.

De uitspraak heeft gevolgen voor honderden rechtszaken die nog bij rechters liggen, alsook voor staatssecretaris Menno Snel van financiën die naar verwachting volgende week de Tweede Kamer zal informeren over de wijze waarop hij gedupeerde ouders in de kinderopvangtoeslagaffaire tegemoet wil komen. De Kamer wil ook van hem weten hoe de kwestie, ondanks waarschuwingen, uit de hand liep.

De conclusie van de hoogste Nederlandse bestuursrechter staat in twee uitspraken die woensdag werden gedaan. Eén uitspraak betreft een vrouw met een minimuminkomen en met vijf kinderen die tienduizenden euro’s terug zou moeten betalen. Met haar bezwaren kreeg zij eerder nul op het rekest bij de Belastingdienst en bij de rechtbank in Den Haag, maar nu stelt de Raad van State haar alsnog in het gelijk. In de andere zaak werden ook tienduizenden euro’s door de Belastingdienst teruggevorderd van een moeder. De Raad van State oordeelt dat de Belastingdienst beide zaken opnieuw moet beoordelen.

Daarbij, vindt de Raad van State, moet de Belastingdienst de zaken met heel andere ogen bezien. Totnogtoe stond de Belastingdienst op het standpunt dat iemand die niet voor honderd procent kan aantonen dat hij recht heeft op het geld, het hele bedrag aan kinderopvangtoeslag moet terugbetalen. De Raad van State vindt dat te streng: het brengt gezinnen ‘langdurig in ernstige financiële problemen’. De Belastingdienst kan ‘onder bijzondere omstandigheden’ afzien van terugvordering of minder terugvragen.

Ellende eerder beschreven

De financiële ellende waarin mensen terecht kunnen komen als zij kinderopvangtoeslag terug moeten betalen is eerder beschreven in rapporten van onder meer de Nationale Ombudsman en de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). Volgens de Raad van State laten deze publicaties zien dat het evenwicht zoek is. De nadruk bij de Belastingdienst lag de afgelopen jaren te veel op fraudebestrijding. Bijna wekelijks buigen rechters zich over problemen met het terugbetalen van toeslagen.

Trouw en ‘RTL Nieuws’ onthulden eerder dat de Belastingdienst bij honderden ouders, misschien wel meer, ten onrechte de betaling van kinderopvangtoeslag stopzette en onrechtmatig bleef procederen tegen deze mensen om geld terug te vorderen. Los van de uitspraak van de Raad van State om menselijker te handelen, maakte de Belastingdienst bij het hanteren van de strenge regels ook grote fouten. Kamerleden willen weten wie verantwoordelijk was en vragen om bijvoorbeeld vergaderverslagen en schriftelijke aanwijzingen van het management. De staatssecretaris verstrekt mondjesmaat informatie. Een deel van de Kamer vraagt zich af in hoeverre hij greep heeft op zijn eigen ambtenaren.

In juni erkende Snel dat er fouten zijn gemaakt: “De wet is te strikt uitgevoerd, zonder menselijke maat.” Maar intern was al in 2015 duidelijk dat de Belastingdienst geen bewijs had om op te treden tegen ouders. Snel besloot afgelopen zomer de rechtszaken om te veel betaalde kinderopvangtoeslag terug te vorderen, stop te zetten, maar ze zijn niet ingetrokken.

In opdracht van het ministerie heeft Piet Hein Donner, oud-minister en voormalig vicepresident van de Raad van State, de kwestie onderzocht. Met diens rapportage in de hand kan Snel, waarschijnlijk volgende week, de Kamer vertellen hoe hij de zaak gaat afhandelen.

Lees ook:

‘Ik heb alles geprobeerd, maar de Belastingdienst luistert niet’

Al dertien jaar zit Jolanda Syed in de schulden, omdat zij volgens de fiscus onterecht kinderopvangtoeslag ontving. Nu, vijftien jaar later, is zij nog altijd niet van haar schuld af. 

De top van de Belastingdienst keurde de illegale fraudejacht goed

Tot op het hoogste niveau stemden ambtenaren van de Belastingdienst in met het illegaal stopzetten van toeslagen. Documenten die dat aantonen liggen inmiddels op het bureau van staatssecretaris Snel van financiën.

Gaat staatssecretaris Snel de Belastingdienst nu eindelijk temmen?

Menno Snel ging anderhalf jaar geleden veelbelovend van start als staatssecretaris. Hij oogstte lof. Maar door de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst bladdert zijn imago af. Staat zijn antenne goed afgesteld?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden