null

Huizenmarkt

Belasting op koophuis helpt woningmarkt én hoeft huizenbezitter niet veel te kosten, zegt DNB

Beeld Fenna Jensma

Het eigen huis zwaarder belasten helpt de verhoudingen op de woningmarkt recht te trekken, zegt De Nederlandsche Bank. Dat kan zonder de koopkracht aan te tasten.

Hanne Obbink

Nieuw is het pleidooi niet, erkent De Nederlandsche Bank zelf, maar met extra analyses wordt nu onderbouwd dat het echt kan: een belasting heffen op de waarde van het eigen huis, als hulpmiddel bij het aanpakken van de scheefgroei op de woningmarkt. En als dat geleidelijk gebeurt, stapsgewijs in twintig jaar tijd, heeft het maar een heel beperkt effect op de koopkracht van huizenbezitters.

DNB herhaalt zijn pleidooi in een nieuwe analyse van de woningmarkt. Die markt zit vast. Er is te weinig aanbod, somt DNB op, de hoge prijzen zijn voor velen niet op te brengen, kopers nemen veel risico's bij het afsluiten van een hypotheek en de verschillen tussen kopen en huren (met name in de vrije sector) zijn veel te groot.

De bouw van nieuwe woningen helpt, stelt DNB, en het Rijk moet ervoor zorgen dat dan ook de woningen gebouwd worden waaraan behoefte is – ouderenwoningen bijvoorbeeld. Maar nieuwbouw alleen leidt niet of nauwelijks tot demping van de prijzen. Daarvoor zijn ook maatregelen nodig op financieel gebied.

Woningbezit moet naar box 3

De meest ingrijpende daarvan is de ‘fiscale voordelen voor eigenwoningbezit geleidelijk af te bouwen', zoals DNB het voorzichtig omschrijft. Dat kan door de waarde van de eigen woning (WOZ-waarde min de nog niet afgeloste hypotheekschuld) van box 1 van de inkomstenbelasting over te hevelen naar box 3, en dus te belasten als inkomen uit vermogen.

null Beeld Hollandse Hoogte
Beeld Hollandse Hoogte

Daarmee wordt het verschil tussen huurders en kopers verkleind. Huurders die geld opzij zetten, moeten nu belasting betalen over hun spaargeld, terwijl kopers die dankzij hun huisbezit jaar op jaar vermogen opbouwen, goeddeels onbelast blijven. Dat veroorzaakt ‘verstoorde prikkels’, stelt DNB. Huizenzoekers worden en masse de koopmarkt op gedreven, wat tot steeds hogere prijzen leidt, terwijl de vrije huursector onderontwikkeld blijft.

Zo'n ingreep moet niet in één keer plaatsvinden, stelt DNB, maar geleidelijk in twintig jaar. De extra inkomsten voor de overheid moeten via een lagere inkomstenbelasting worden teruggesluisd naar burgers. DNB heeft een paar varianten doorgerekend, met als conclusie dat de koopkracht voor huurders in de periode tot 2050 per jaar 0,8 procent zal stijgen. Voor de hardst getroffen huiseigenaren blijft het koopkrachtverlies dan beperkt tot een dikke 0,2 procent per jaar.

Weg met de jubelton

Een andere maatregel waarvoor DNB pleit is het afschaffen van de ‘jubelton’, de regel dat ouders maximaal 100.000 euro belastingvrij aan hun kinderen mogen schenken voor het kopen van een huis. Die regeling was bedoeld om jonge huizenkopers te beschermen tegen al te riskante hypotheken. Maar eerder bleek dat de jubelton huizenkopers extra budget geeft, en dus de prijzen opdrijft. En die belastingvrije schenking vergroot ook nog eens de ongelijkheid tussen mensen met en zonder rijke ouders én tussen kopers en huurders.

Ook recente maatregelen zoals het afschaffen van de overdrachtsbelasting voor starters hebben volgens DNB een averechts effect gehad. Daardoor is de bestedingsruimte van huizenkopers wel toegenomen, maar dat heeft er alleen maar voor gezorgd dat de huizenprijzen en dus ook de schulden verder zijn gestegen. En dat moet nu juist voorkomen worden.

Lees ook:

Huizen bouwen en belastingvoordelen slopen: zes oplossingen voor de wooncrisis

Vandaag vindt in Amsterdam het woonprotest plaats vanwege het schreeuwende tekort aan woningen. Alleen waartegen wordt nu precies gedemonstreerd? In het debat over de wooncrisis zijn al heel wat ideeën de revue gepasseerd. Alleen lijkt een remedie zonder haken en ogen er niet te zijn.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden