In de Hema mochten in het voorjaar maar twee klanten per keer naar binnen om 15 minuten te winkelen. Hema dacht heel veel omzet te verliezen, maar dat viel uiteindelijk mee. Een groot deel van de overheidssteun die de keten kreeg, moest het daarom terugbetalen.

Coronasteun

Bedrijven durven het aan zonder noodsteun – ‘Het is weer ouderwets druk’

In de Hema mochten in het voorjaar maar twee klanten per keer naar binnen om 15 minuten te winkelen. Hema dacht heel veel omzet te verliezen, maar dat viel uiteindelijk mee. Een groot deel van de overheidssteun die de keten kreeg, moest het daarom terugbetalen.Beeld ANP

De horeca en de detailhandel deden de afgelopen anderhalf jaar het grootste beroep op de noodsteun van de overheid.

Zes keer konden werkgevers overheidssteun aanvragen voor de loonkosten van hun personeel – de zogenoemde NOW-regeling. En waar de eerste keer, in april vorig jaar, al binnen een week 70.000 bedrijven zich meldden bij het UWV voor een vergoeding, klopten er bij de zesde ronde, die 26 juli dit jaar begon, nog ‘maar’ ruim 8000 ondernemers bij de uitvoeringsorganisatie aan.

Veruit de meeste toekenningen gaan nu naar de horeca. Op grote afstand volgen de detailhandel, de commerciële dienstverlening en de transportsector. Werkgevers kunnen nog tot en met 30 september een aanvraag indienen, en dan houdt het op, maakte het kabinet maandag officieel bekend.

In de eerste periode die ging over april, mei en juni 2020 werden uiteindelijk 139.500 aanvragen toegekend en keerde het UWV 7,9 miljard euro aan voorschotten uit. Grote bedragen gingen toen naar luchtvaartmaatschappij KLM (300 miljoen euro) en de Nederlandse Spoorwegen (67 miljoen euro), maar ook bijvoorbeeld voetbalclubs wisten de weg naar het UWV te vinden.

Na de eerste schrik nam het aantal aanvragen af tijdens de tweede periode, maar ging het nog altijd om ruim 63.500 toekenningen en 4,3 miljard euro. In de derde periode NOW, over oktober, november en december 2020 toen de coronamaatregelen weer werden aangescherpt, vroegen 77.000 bedrijven om steun en keerde het UWV een voorschotbedrag van 2,8 miljard euro uit.

Avondklok

Dit jaar begon ook met forse aanvragen, in de eerste drie maanden – de periode dat de avondklok mensen verplichtte om tussen negen uur ’s avonds en half vijf ’s ochtends binnen te blijven – werden er 74.000 aanvragen toegekend voor een bedrag van 3,2 miljard euro. En sinds april neemt het hard af. In totaal is er nu ruim 20 miljard euro naar de NOW-regeling gegaan.

Tienduizenden ondernemers zullen flink wat geld moeten terugbetalen omdat ze bij nader inzien te veel steun hebben aangevraagd. Zo maakte Hema al bekend dat de verkoop veel beter is gegaan dan verwacht, waardoor het meer dan de helft van de NOW-subsidie terug moet betalen. Hema kreeg in totaal 11,4 miljoen euro aan subsidie. En hotelsite Booking gaat de bijna 65 miljoen euro terugbetalen die ze vorig jaar van de overheid als coronasteun ontving.

De definitieve cijfers over hoeveel geld er naar ondernemers is gegaan, en hoeveel ze daarvan mogen houden, laten nog even op zich wachten. Het UWV verwacht jarenlang bezig te zijn met het vaststellen van de definitieve NOW-subsidies aan Nederlandse bedrijven.

Theo Vloedgraven in zijn schoenenwinkel.  Beeld Herman Engbers
Theo Vloedgraven in zijn schoenenwinkel.Beeld Herman Engbers

‘We hebben trouwe klanten en een hoge gunfactor’

Natuurlijk, alle winkels hadden het moeilijk door corona. Maar als je een zelfstandige schoenmodezaak hebt, dan kreeg je een extra tik. Iedereen kocht alles online, vooral kleding en schoeisel. De laatste tijd gaat het weer beter met de branche. Kleding- en schoenenwinkels draaiden in juli voor de vijfde maand achter elkaar meer omzet dan een jaar eerder, meldde dinsdag het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Ook in de winkel van Theo Vloedgraven ( 64) is het weer min of meer ouderwets druk, vertelt hij. “Wij zijn een gezond bedrijf, wij gaan het overleven.” Dat wil niet zeggen dat Beumer Schoenmode, aan de Walderstraat 23 in Lochem, het niet moeilijk heeft gehad. Vanaf maart 2020 was het ook daar alle hens aan dek.

Vloedgraven: “We hebben meteen een webshop opgezet, ook ben ik zelf schoenen op de fiets gaan bezorgen. Wel hebben we noodsteun aangevraagd. Dat was lastig omdat je vooraf moet inschatten wat je omzetverlies gaat zijn. Daarnaast heb je te maken met een waardedaling van je artikelen. Dat gaat hard naar beneden. Door de gedwongen sluiting hebben we veel omzet verloren.”

De Lochemse winkel vroeg al met al twee keer noodsteun aan. De laatste keer heeft Vloedgraven geen aanvraag ingediend bij het noodhulploket van de overheid: “Het is eigenlijk niet meer nodig. De zomer van 2020 was prima bij ons en ook deze zomer gaat het goed. Veel mensen bleven thuis dit jaar en vierden vakantie in eigen land. Lochem en omgeving is een populaire vakantiebestemming, we hebben hier ook de ruimte, er waren genoeg klanten.”

Daar komt volgens Vloedgraven bij dat Beumer (120 jaar oud, voor dames en heren) een bekend adres is in de wijde omtrek. “Wij hebben trouwe klanten en daarmee ook een hoge gunfactor. Ik verwacht dan ook dat we het na 1 oktober prima redden. Ook omdat ik ervan overtuigd ben dat we het ergste hebben gehad met de maatregelen.”

Arno Hoek, eigenaar van Boekhandel Blokker. Beeld Patrick Post
Arno Hoek, eigenaar van Boekhandel Blokker.Beeld Patrick Post

‘Het gaat gewoon weer heel goed met de boekhandel’

Dat de kosten meestal voor de baten uitgaan is bekend, maar voor boekhandel Blokker in Heemstede gaat die wijsheid extra op. De winkel aan de Binnenweg werd nog net voor de coronacrisis grondig verbouwd. “Een forse investering”, zegt eigenaar Arno Koek. “Het vloeroppervlakte is nu verdubbeld. Maar mede door de mooiere winkel trekt het bij ons weer aan.”

Dat was grote delen van de coronaperiode natuurlijk niet zo. Van maart 2020 – toen de ellende begon – tot eind april heeft de winkel het moeilijk gehad, vertelt Koek, en moest er noodsteun worden aangevraagd. “Ook toen de mondkapjesplicht kwam, zakte de omzet dramatisch. Dat was heftig. Juist in de laatste weken van het jaar piekt de verkoop normaal gesproken. De noodsteun gaf daarom lucht en rust.”

In de zomers was er meer vrijheid en werd het weer drukker bij Blokker. In de periodes dat er minder mocht ging de zaak over op bellen, mailen en appen. “We hebben alle kanalen opengegooid en heel veel boeken bezorgd. Wel 150 tot 200 pakketjes per dag.”

Heemstede is niet zo groot, de mensen zijn vertrouwd met de winkel van Koek, dat scheelt. “De mensen gunden ons van alles.” Als ondernemer moet je bovendien creatief zijn om te overleven. Daarom maakten ze in Heemstede van de Kinderboekenweek gewoon een kinderboekenmaand. “Dat was best een succes. Wat ook hielp was de campagne van de boekenbranche om je lokale boekhandel te steunen. Daar gaven heel veel mensen gehoor aan.”

Alles bij elkaar heeft Koek ongeveer voor een half jaar steun aangevraagd. Maar als die optie na 1 oktober wegvalt, redt boekhandel Blokker het op eigen kracht, stelt Koek. “Het is ook niet helemaal duidelijk wat we terug moeten betalen. Maar daarnaast gaat het gewoon weer heel goed met de winkel. De mensen komen af op onze verbouwde winkel. En Heemstede verdient toch ook gewoon een mooie boekhandel?”

Lees ook:

Zelfstandigen negeren de grote pot met Tonk-geld. Zonde, vindt Wouter Koolmees

Er is een grote pot met geld voor gemeenten om flexwerkers en zelfstandigen in coronatijd te helpen met hun vaste lasten. Maar daar wordtbijna geen gebruik van gemaakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden