Coronasteun

Bedrijven bleken te pessimistisch: de overheid kan zeker 4,2 miljard euro aan noodsteun terugkrijgen

Van alle Nederlandse bedrijven kreeg luchtvaartmaatschappij KLM vorig jaar verreweg de meeste steun van de overheid. KLM hoeft de subsidie voor loonkosten niet terug te betalen.  Veel andere bedrijven moeten dat wel: zij kregen te veel. Beeld EPA
Van alle Nederlandse bedrijven kreeg luchtvaartmaatschappij KLM vorig jaar verreweg de meeste steun van de overheid. KLM hoeft de subsidie voor loonkosten niet terug te betalen. Veel andere bedrijven moeten dat wel: zij kregen te veel.Beeld EPA

De overheid was ruimhartig voor bedrijven die door het coronavirus met omzetverliezen kampten. Een flink deel van die steun krijgt het rijk hoogstwaarschijnlijk terug.

70 procent van de bedrijven die tussen maart en september 2020 steun kregen van de overheid om de lonen van hun werknemers door te betalen, moeten die steun deels of soms helemaal teruggeven. Hun omzetverliezen bleken minder groot te zijn dan ze dachten toen ze de steunaanvragen deden. De overheid kan daardoor minstens 4,2 miljard euro tegemoet zien en waarschijnlijk valt dat bedrag hoger uit, schrijven drie medewerkers van het ministerie van financiën in een artikel in het economenblad ESB (Economisch Statistische Berichten).

Het rijk keerde over de eerste zeven maanden in de coronacrisis in totaal 12,2 miljard euro uit aan loonsteun. Die was bedoeld voor bedrijven die door corona hun omzet met 20 procent of meer zagen dalen. Ze moesten daartoe een inschatting van hun omzetverliezen maken. Bedrijven konden maximaal 90 procent van hun loonkosten vergoed krijgen. Voorwaarde was dat ze hun werknemers niet zouden ontslaan.

Uitvoeringsorganisatie UWV betaalde de bedrijven na hun aanvraag een voorschot uit: 80 procent van het bedrag waarop ze in principe recht hadden. Het UWV is inmiddels bezig met de definitieve verrekening van die steunaanvragen. Eind vorig jaar bleek uit de eerste afrekeningen al dat zo’n 60 procent van de bedrijven te veel steun had ontvangen.

Minder omzetverlies dan verwacht

Volgens de drie ambtenaren van het ministerie van financiën is het overgrote deel van de bedrijven die om steun vroegen te pessimistisch geweest over hun omzetverliezen. Bij de eerste subsidieronde die van maart tot en met mei liep, overschatte 86 procent zijn omzetverlies. Bij de tweede ronde was dat 79 procent. Niet al die bedrijven hoeven de overheid geld terug te betalen: het kan zijn dat zij wel in aanmerking komen voor het bedrag dat als voorschot werd uitbetaald.

In de eerste ronde kregen in totaal 139.000 bedrijven steun, in de tweede ronde waren dat er 65.000. De drie ambtenaren onderzochten de steunuitkeringen in 29 sectoren, tezamen goed voor 70.000 bedrijven. Van die 70.000 moeten er 51.000 op zijn minst een deel van die loonsteun terugbetalen, becijferen de ambtenaren. Dat is 73 procent van het totaal. Als dat percentage ook voor andere, niet onderzochte, sectoren opgaat, kan de overheid 4,2 miljard euro terugkrijgen.

De ambtenaren tekenen daarbij aan dat dat bedrag waarschijnlijk hoger uitvalt. Ze hebben alleen gekeken naar gegevens van het Centraal Bureau van de Statistiek over de omzet van de betrokken bedrijven. Andere subsidies die bedrijven kregen – in de optiek van het Rijk vallen die ook onder de omzet – en loonkosten die in de loop van de periode zijn gedaald, zijn in de berekeningen niet meegenomen.

Dierenartsen, accountants en ingenieurs

Vrijwel alle veterinaire dienstverleners, waaronder dierenartsen, bleken (veel) te pessimistisch over hun omzet. Zij moeten 83 tot 96 procent van hun uitgekeerde voorschotten terugbetalen, denken de ambtenaren. Juridische dienstverleners, accountants en belastingadviseurs moeten rond de 60 procent van hun voorschotten retourneren. Hetzelfde geldt voor 50 tot 60 procent van de architecten en ingenieurs, en voor grofweg de helft van de IT-dienstverleners.

Aan de andere kant van het spectrum staan zwaar door de coronacrisis getroffen sectoren als de luchtvaart (0 procent terugbetalen), reisorganisaties (4 tot 9 procent) en de horeca. Wel schatte rond een derde van de horecabedrijven hun verliezen tijdens de tweede subsidieperiode, die van juli tot en met september liep, te hoog in. Tijdens die tweede periode waren veel horecabedrijven weer open.

Onlangs ging de zesde ronde van de loonkostensubsidies in. Die loopt tot oktober en zal waarschijnlijk de laatste zijn. Van de eerste regeling werd het meest gebruikgemaakt: 139.000 bedrijven. Daarvan hadden er volgens het UWV in juni 55.000 een aanvraag gedaan om tot een definitieve verrekening te komen. Van de 84.000 die dat nog niet hadden gedaan, was bijna de helft nog met de voorbereiding van zo’n aanvraag bezig. Ruim 30.000 bedrijven wisten niet dat ze voor zo’n eindafrekening zelf een aanvraag moesten indienen.

Lees ook:

Kabinet verwacht dat coronasteun aan bedrijven in het najaar niet meer nodig is

Het kabinet gaat ervan uit dat in het vierde kwartaal van dit jaar de huidige financiële steun aan bedrijven kan stoppen. De verwachting is dat de contactbeperkende maatregelen dan niet meer nodig zijn om de coronapandemie in te perken.

Ondernemers in de knel door eindafrekening noodsteun

Ondernemers die niemand hebben ontslagen, moeten soms toch alle staatssteun terugbetalen. Ambtenaren zagen die bui al hangen.

Fors deel NOW-subsidie moet worden terugbetaald

Zes op de tien bedrijven gaan minder financiële coronasteun krijgen dan ze dachten en zullen alsnog in de problemen komen. Door een ‘strafkorting’ raken ze soms alles kwijt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden