Faillissement Amsterdam Trade Bank

Banken vallen om door sancties tegen Rusland, en Europese banken merken dat

Luchtfoto van de Amsterdamse Zuidas, het zakendistrict waar de Amsterdam Trade Bank gevestigd was.  Beeld ANP
Luchtfoto van de Amsterdamse Zuidas, het zakendistrict waar de Amsterdam Trade Bank gevestigd was.Beeld ANP

Gaat een bank failliet, dan moeten andere banken het verloren spaargeld tot een ton per klant vergoeden. En dat merkt de bankensector, nu westerse sancties tegen Russische banken al tot verschillende faillissementen hebben geleid.

Dirk Waterval

Sancties werken alleen als je zelf ook bereid bent om pijn te lijden, zo ondervinden banken in Europa inmiddels. Het Westen heeft veel sancties opgelegd aan Russische banken en hun Europese dochters. Als die dochterbedrijven hier vervolgens omvallen, moeten andere Europese banken de compensatie van het verloren spaargeld betalen.

Zo ook bij de Amsterdam Trade Bank, die afgelopen vrijdag failliet werd verklaard. De Nederlandse instelling was voor iets minder dan de helft in handen van de Russische Alfa Bank.

Alle 23.000 particuliere klanten, van wie de meesten in Nederland wonen, kunnen tot een ton spaargeld terugkrijgen via het depositogarantiestelsel. Dat is een fonds dat andere banken zoals ING, Rabobank en ABN Amro met elkaar vullen.

Doorgaan had zo geen zin

Het faillissement van ATB volgde op sancties die het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten op 24 maart en 6 april hadden ingesteld tegen ofwel ATB zelf, ofwel diens moederbedrijf Alfa Bank. Bedrijven en financiële instellingen hadden een maand om de sancties door te voeren, en die deadline komt nu in zicht.

De afgelopen tijd weigerden verschillende Nederlandse systeembanken al om betaalopdrachten van ATB door te voeren. Maar er zijn ook Amerikaanse softwarebedrijven die aangeven dat zij vanaf 6 mei hun licentieovereenkomsten met de bank zullen beëindigen. Doorgaan had op die manier geen zin.

ATB is niet de eerste Russische dochterbank die sinds de oorlog het onderspit delfde. Zo kon de Europese tak van Sberbank begin maart zijn financiële verplichtingen niet meer nakomen, nadat veel klanten hun geld van de rekening haalden uit onvrede over de oorlog. Ook de RCB Bank op Cyprus kwam om die reden in de problemen.

Duitse toezichthouder maakt zich zorgen

Volgens analisten van ING zullen Europese banken mogelijk extra kosten moeten maken voor het opnieuw vullen van hun nationale depositofonds. Dat voorzien zij bijvoorbeeld ook in Oostenrijk, na de compensatie van de bijna 800.000 Sberbank Europe-klanten.

Het is iets waar de Duitse toezichthouder BaFin zich ook zorgen om lijkt te maken. Vorige maand meldde persbureau Bloomberg dat de waakhond er bij de Europese tak van VTB Bank op aan zat te dringen om zoveel mogelijk bezittingen te verkopen.

Het ging totaal niet goed met de bank, zoveel was duidelijk, en door de verkoop van allerlei activa zou VTB tenminste nog wat cash op de balans overhouden. Mocht het dan tot een bankroet komen, dan hoeft er een minder groot beroep gedaan te worden op het Duitse depositogarantiestelsel.

Doorsijpelen naar de rest van de financiële sector

Dat potje ‘verzekeringsgeld’ wordt immers gevuld door andere Duitse banken. BaFin lijkt te willen voorkomen dat de financiële pijn van geraakte Russische dochterbanken uiteindelijk zal doorsijpelen naar banken die niet in handen zijn van Russen.

Een jaar geleden, in maart van 2021, moesten Duitse banken ook al bijschieten toen de Greensill Bank uit Bremen omviel. De miljardencompensatie kon betaald worden uit het depositogarantiefonds, maar daardoor moest dat fonds wel opnieuw en versneld worden bijgevuld. Volgens persbureau Bloomberg moeten Duitse banken voorlopig gezamenlijk 275 miljoen euro per jaar extra inbrengen om dat gat te vullen.

Elk kwartaal wat wegleggen

Met het compenseren van de ATB-klanten is minder geld gemoeid. Dat zal opgeteld zo’n 700 miljoen euro kosten, meldt De Nederlandsche Bank. Dat betekent waarschijnlijk dat andere banken hier niet direct extra hoeven bij te springen. Sinds de oprichting van het depositogarantiefonds in 2016 hebben zij elk kwartaal een premie ingelegd. Afgelopen november zat er 3 miljard euro in.

Klanten moeten nu aan DNB doorgeven op welke rekening bij een andere bank zij hun vergoeding willen ontvangen. De toezichthouder zegt het geld vervolgens binnen enkele werkdagen te kunnen overmaken.

Onderling nog behoorlijk verschillend

Waarschijnlijk komt er later dit jaar een herziening van de Europese richtlijn voor de nationale depositogarantiestelsels. Het doel van die herziening is om die stelsels meer gelijk te schakelen.

Nu bestaan tientallen verschillende fondsen in alle lidstaten, soms dus meerdere varianten in één land, die onderling behoorlijk kunnen verschillen. In welke mate banken het potje periodiek moet aanvullen bijvoorbeeld, of pas in actie hoeven te komen als een concurrent al failliet is verklaard.

Lees ook:

Oligarchen weten hun geld goed af te schermen, en doen dat al sinds de inlijving van de Krim

Het westen kan oligarchen wel willen aanpakken met sancties, maar die hebben hun vermogen vaak goed verstopt.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden