Amazone

Banken steken miljarden in problematische sojahandel

Brand in de Amazone in Brazilië, nabij de plaats Humaitá. Vaak maakt de jungle op deze manier plaats voor landbouw.Beeld Reuters

Banken doen als financier van de soja-industrie te weinig tegen ontbossing, stelt de Eerlijke Geldwijzer.

In het Braziliaanse Amazonegebied zijn momenteel 24.000 brandhaarden, liet de Braziliaanse onderzoeksorganisatie Ipam woensdag weten. Veel van die branden zijn aangestoken. Land dat zo door illegale ontbossing vrijkomt, wordt vaak gebruikt voor landbouw, zoals sojateelt. Handelsbedrijven kopen soja op en verschepen die naar Europa. Als veevoer verdwijnt het in koeien en varkens. Zo is het zuivel en vlees in Europese supermarkten mogelijk te linken aan branden in Brazilië.

Bedrijven in deze sojaketen worden gefinancierd door Nederlandse instellingen en die doen te weinig om misstanden te voorkomen, stelt de Eerlijke Geldwijzer. Na onderzoek geeft dit samenwerkingsverband van milieu-, ontwikkelings- en mensenrechtenorganisaties een rode score aan Rabobank, ING en ABN Amro. Triodos kleurt oranje. De Volksbank (SNS, ASN Bank) staat op groen – deze bank zit niet in de soja.

Illegale ontbossing neemt toe

“Grote banken, verzekeraars en pensioenfondsen dragen miljarden bij aan ontbossing van het Amazonegebied en de Braziliaanse Cerrado-savanne”, schrijft de Geldwijzer in het rapport ‘Funding destruction of the Amazon and the Cerrado-savanah’. Banken leenden tussen 2015 en 2020 ruim 10 miljard euro aan 59 bedrijven die volgens de Geldwijzer (indirect) betrokken zijn bij ontbossing. Voor pensioenfondsen en verzekeraars is dat opgeteld ruim 2 miljard euro. Het meeste geld gaat naar de sojahandelaars Cargill en Louis Dreyfus, gevolgd door het Franse zuivelconcern Danone en de Braziliaanse vleesgigant JBS.

De Geldwijzer kijkt naar de hele keten. Tot de 59 geselecteerde bedrijven behoren dus ook Nederlandse bedrijven. Zoals diervoederproducent ForFarmers, slachterij Vion of zuivelcoöperatie FrieslandCampina. “Het grootste deel van de Braziliaanse sojaproductie gaat namelijk als veevoer naar kippen, varkens en koeien in de EU en China”, zegt Dirk-Jan Verdonk van World Animal Protection als woordvoerder van de Geldwijzer. Naast deze organisatie werkten ook Both Ends en Hivos mee aan dit onderzoek.

FrieslandCampina zegt gecertificeerde en dus fatsoenlijke soja te kopen. Hoe weten de onderzoekers zo zeker dat zulke bedrijven bijdragen aan ontbossing? Verdonk: “Bedrijven die soja kopen kunnen niet garanderen dat hun soja veilig is. De gecertificeerde soja is een niche. De laatste jaren zie je de illegale ontbossing alleen maar toenemen.”

Triodos scoort ‘oranje’

Van de banken is Rabobank de grootste financier. In een reactie op de ‘code rood’ zegt een woordvoerder dat Rabobank in Brazilië juist strenger is dan andere banken. “Boeren en bedrijven die zich inlaten met illegale ontbossing kunnen niet of niet langer rekenen op financiering door de bank. De lokale wetgeving staat in Brazilië beperkte ontbossing toe, maar Rabobank is niet bereid die te financieren.” Verder gaat Rabobank in gesprek met klanten over mogelijke misstanden. “We vinden het teleurstellend dat Eerlijke Geldwijzer dat niet lijkt te willen erkennen”, aldus de bank.

Verdonk erkent dat het beleid van Rabobank relatief op orde is. “Maar vervolgens gaat het om de praktijk. Rabobank wil in gesprek blijven met klanten, om die positief te beïnvloeden. Maar als dat niet helpt, moet die klant toch eens de deur worden gewezen. We zien te weinig resultaten.”

Opmerkelijk is dat de groene bank Triodos ‘oranje’ scoort. Dat komt  door een financiële relatie met Carrefour, de supermarktketen die in Brazilië veel rundvlees verkoopt en gelinkt is aan mensenrechtenschendingen en ontbossing. Verdonk zegt dat Triodos hierover in gesprek is met Carrefour.

Lees ook:

De coronacrisis krijgt Bolsonaro niet klein. Hij wordt juist populairder.

De Braziliaanse president Jair Bolsonaro bagatelliseert de corona-epidemie die zijn land genadeloos treft. Toch stijgt zijn populariteit, waarschijnlijk door de nooduitkering die de armste Brazilianen de crisis door moet helpen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden