Economisch krimp

Banken gaan een eventuele recessie geharnast tegemoet

Door het lage consumentenvertrouwen en de dalende koopkracht zullen Nederlanders de komende maanden misschien minder uit gaan geven. Beeld Harold Versteeg, ANP
Door het lage consumentenvertrouwen en de dalende koopkracht zullen Nederlanders de komende maanden misschien minder uit gaan geven.Beeld Harold Versteeg, ANP

Banken zijn vooralsnog bestand tegen eventuele economische rampspoed, stelt De Nederlandsche Bank in een nieuw rapport. Al blijft het oppassen met de inflatie, die telkens toch weer hoger uitvalt dan gedacht.

Dirk Waterval

De vergelijking is de afgelopen maanden vaak gemaakt. Lage economische groei, een superhoge inflatie en een stijgende rente: dat doet direct denken aan de economisch dramatische jaren zeventig. Inmiddels zegt ook Klaas Knot, voorzitter van De Nederlandsche Bank, dat we deze ‘mix van factoren’ sinds die tijd inderdaad niet meer hebben gezien.

“De zorgen over een wereldwijde recessie nemen toe, ook bij mij”, zei Knot tijdens het presenteren van het rapport Overzicht Financiële Stabiliteit. Dat stelt banken op de proef, staat in dat rapport. Die hebben wellicht heel wat verliezen op leningen weg te slikken, bijvoorbeeld bij krediet aan bedrijven in energie-intensieve sectoren. Maar ook andere bedrijven kunnen in betalingsproblemen terechtkomen als de vraag vanuit consumenten zal dalen.

De vergelijking met de jaren zeventig gaat niet helemaal op. Ja, ook toen begonnen de problemen deels met een energiecrisis, nadat Saudi-Arabië de oliekraan had dichtgedraaid. Uiteindelijk mondde dat uit in enorme werkloosheid. Daarentegen is de arbeidsmarkt momenteel ‘buitengewoon krap’, zei Knot. Bedrijven komen op dit moment zo moeilijk aan personeel dat ze hun huidige werknemers niet snel op straat zullen zetten, zelfs niet in een lichte recessie.

Stootkussen

Maar ook de banken staan er goed voor, stelt Knot. Zij beschikken nu over veel grotere buffers dan bijvoorbeeld tien jaar geleden, en ver boven de wettelijke minimumvereisten. Die buffers dienen als een stootkussen om de klappen van niet-betaalde leningen op te vangen.

De vier grootste banken in Nederland zullen daarom waarschijnlijk niet snel in grote problemen komen, stelt Knot. Zelfs niet als de inflatie én de rente onverwacht lang hoog zullen blijven, zo blijkt uit een stresstest die DNB uitvoerde voor dit rapport.

De rekenmeesters van de centrale bank rekenden een scenario door waarin de consumentenprijzen ook volgend jaar nog eens met 10 procent stijgen, en de rente voor langlopende leningen doorstoot naar 2,7 procent in 2024. Dit noemt DNB ‘een negatief maar nog wel plausibel scenario’. Als gevolg van de rentestijgingen zou de gemiddelde huizenprijs met 18 procent dalen in die hypothetische situatie.

Extra voorzichtigheid

Maar zelfs in dat scenario komen banken niet in directe nood. Door wanbetalingen van klanten kampen de financiële instellingen dan weliswaar met kredietverliezen van in totaal 23 miljard euro, zo blijkt uit de stresstest, maar ook dan zouden zij nog ruim boven de wettelijke minimumvereisten uitkomen.

Toch is extra voorzichtigheid geboden, meent Knot. De inflatie is het afgelopen jaar constant hardnekkiger gebleken dan vooraf ingeschat. De hoge buffers van banken moeten volgens DNB dan ook zoveel mogelijk in stand gehouden worden. Waarbij grote dividenduitkeringen of inkoop van aandelen (beide gunstig voor de aandeelhouders) wat DNB betreft dus even taboe zijn.

Sinds begin dit jaar hebben banken bovendien te maken met strengere regels voor hoeveel kapitaal zij achter de hand moeten houden als zij een hypotheek verstrekken. In jargon: een ondergrens voor de risicoweging van hypotheken. DNB maakte maandag bekend dat ze die ondergrens met twee jaar zal verlengen, tot december 2024, vanwege ‘de aanhoudende systeemrisico’s op de woningmarkt’.

Onlangs bleek al dat huizenprijzen met bijna 6 procent waren gedaald ten opzichte van het tweede kwartaal van dit jaar. Nu de rente stijgt, en mensen dus minder kunnen lenen, valt volgens Knot niet uit te sluiten dat er verdere prijsdalingen aankomen. Iets waar banken zich tegen moeten indekken door die ingestelde ondergrens.

Lees ook:

Laat de buffereis voor banken niet varen

Een recente studie van het Centraal Planbureau (CPB) heeft uitgewezen dat een strengere buffereis voor Nederlandse banken niet nodig is, iets waar Irene van Staveren vraagtekens bij zet.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden