Eerlijke Geldwijzer

Banken en pensioenfondsen investeren nog steeds veel meer in fossiele dan hernieuwbare energie

De raffinaderij van Shell bij Pernis vanuit de lucht.  Beeld ANP
De raffinaderij van Shell bij Pernis vanuit de lucht.Beeld ANP

Het grote geld stroomt maar langzaam van fossiele naar groene energie. Dat moet snel anders om de Parijse klimaatdoelen te halen, concludeert de Eerlijke Geldwijzer.

Lukas van der Storm

Alle zorgen over het klimaat en alle goede voornemens voor de energietransitie ten spijt: het meeste geld in de energiesector stroomt nog altijd vooral naar fossiele projecten. Dat blijkt uit een inventarisatie van de Eerlijke Geldwijzer, die de investeringen van banken, pensioenfondsen en verzekeraars onder de loep heeft genomen.

Van de kredieten die banken tussen 2018 en 2020 in energie staken, ging 69 procent naar olie, gas en kolen. Verzekeraars en pensioenfondsen hadden eind 2020 zelfs ongeveer 88 procent van hun beleggingen en obligaties in ‘fossiel’ zitten.

De Eerlijke Geldwijzer, een regelmatig terugkerend onderzoek op initiatief van een aantal goededoelenorganisaties, neemt vooral de grootste spelers op de korrel. Daarbij kijken de onderzoekers naar hoeveel geld de grote geldinstellingen in zo’n 380 energiebedrijven hebben zitten. Daarmee dekt het onderzoek het grootste deel van de energiesector, zowel in Nederland als wereldwijd.

Veel geld in obligaties

Bij de verzekeraars heeft Allianz het meeste geld in de energiebedrijven zitten: ruim 16 miljard euro in totaal. Daarvan gaat zo’n 90 procent naar fossiel en slechts 10 procent naar hernieuwbaar. Dat komt mede omdat verzekeraars het grootste deel van hun geld hebben zitten in obligaties, die vaak een lange looptijd hebben. Het beeld bij andere verzekeraars is vergelijkbaar: alleen het veel kleinere Athora steekt het merendeel van zijn energiegeld in hernieuwbaar.

Van de beleggingen gaat inmiddels wel een steeds groter deel naar hernieuwbare energie. Sterker nog: daar is de laatste jaren een flinke versnelling te zien. Van 5 procent in 2015 naar 34 procent in 2020. Bemoedigend, concluderen de onderzoekers. “Het laat een versnelling van de trend zien.” Maar het is nog lang niet genoeg: veel meer is nodig om de klimaatdoelstellingen van Parijs te halen.

ABP Fossielvrij

Bij pensioenfondsen is ongeveer hetzelfde beeld te zien. Daar is ambtenarenfonds ABP met 8,6 miljard euro aan beleggingen de grootste speler. Ook daarvan gaat het overgrote deel (86 procent) naar fossiele energie. De discussie over de beleggingsportefeuille speelt bij ABP de laatste jaren nadrukkelijk. Het burgercollectief ABP Fossielvrij voert daarbij de druk op om de pensioeninvesteringen te vergroenen, en kwam met die inspanningen zelfs bovenaan de Trouw Duurzame 100 te staan.

Dat leidde er in elk geval toe dat ABP voor volgend jaar met nieuwe, groene plannen belooft te komen. Het aandeel hernieuwbare energie nam ook hier de laatste jaren toe, maar net als bij de verzekeraars veel te langzaam om in de Parijse pas te lopen.

En kort na publicatie van dit artikel zelfs tot meer: ABP maakte dinsdagochtend bekend zich stapsgewijs terug te gaan trekken uit fossiele energie. Het merendeel van de beleggingen in olie, gas en kolen moet in 2023 verkocht zijn, zo is de ambitie.

ING grootste energiebank

Bij de banken sloot ING als grootste speler tussen 2018 en 2020 zo’n 9 miljard aan kredieten af in de energiesector: 2,3 miljard in hernieuwbaar, 6,8 miljard in fossiel. Het aandeel hernieuwbaar lag ook hier in 2020 (38 procent) hoger dan in 2018 (21 procent).

De verschillen tussen banken zijn overigens groot: de Rabobank stak over de hele periode 2018-2020 meer dan driekwart van de nieuwe kredieten in hernieuwbare projecten. Triodos en De Volksbank investeren alleen nog in groene energie.

ING wijst er in een reactie op dat de bank ruimschoots de grootste portefeuille hernieuwbare energieleningen heeft. Dat klopt, ook volgens het onderzoek: zo investeert Rabobank ‘maar’ 1,5 miljard euro in energie, grijs en groen bij elkaar opgeteld. “In augustus van dit jaar heeft ING zich als een van de weinige banken gecommitteerd aan de 1,5 gradendoelstelling van Parijs”, laat een woordvoerder weten. “In 2025 zal onze portefeuille 12 procent kleiner zijn, zodat we hieraan voldoen.”

Lees ook:

De roep om fossielvrije pensioenen zwelt aan: helpt het?

Een rode streep door fossiele beleggingen. Pensioenfonds PME baarde opzien vorige week door bekend te maken geen euro meer te steken in de winning van olie en gas. De maatschappelijke druk op pensioenfondsen voor een fossielvrije oude dag groeit gestaag. Vijf vragen en vijf antwoorden over ‘desinvesteren’ voor het klimaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden