Botsende belangen

Banken eisen geheime informatie van notarissen, maar die mogen het niet geven

De archiefkast van een notaris. Beeld ANP
De archiefkast van een notaris.Beeld ANP

Notarissen krijgen van banken te horen dat zij hun rekening kunnen verliezen als ze niet meewerken aan vragen van de bank. Alleen: daar mógen zij helemaal niet aan meewerken.

Dirk Waterval

Banken dreigen rekeningen van notariskantoren op te zeggen. Dat doen ze bij notarissen die niet meewerken aan vragen van de bank over de oorsprong van het geld dat zij namens hun cliënten beheren. Maar daar mogen de notarissen, vanwege hun geheimhoudingsplicht, tegen niemand iets over zeggen, ook niet tegen een bank.

De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) vraagt in een brief aan het kabinet om een snelle oplossing voor dit probleem. Een notaris kan zijn vak niet uitvoeren zonder zo’n derdenrekening, waarop hij het geld van zijn cliënten aanhoudt.

Banken zijn wettelijk verplicht om uit te zoeken of er criminele geldstromen door hun rekeningen lopen. Stuit een bankmedewerker op een mogelijk verdachte transactie op de rekening die een notaris voor zijn cliënten aanhoudt, dan moet hij volgens de laatste richtlijnen navraag doen bij de notaris: waar kwam dat geld vandaan, is het mogelijk illegaal verkregen?

Het botst dan dat de notaris wettelijk verplicht is zijn kaken op elkaar te houden, blijkt uit de brief van de KNB. Het komt volgens de beroepsorganisatie voor dat banken niet alleen dreigen de derdenrekening op te zeggen, maar ook de klantrelatie met de notaris.

Risicolanden

Een speciaal probleem vormen transacties met risicolanden. Een bank hoort alert te zijn op betalingsverkeer uit landen waarvan de Europese Commissie vindt dat die hun financiële systeem niet goed genoeg op orde hebben.

Dus als een notaris namens zijn klant een transactie uitvoert met een partij uit één van die 22 landen – waaronder Panama, Jemen en Nicaragua – dan krijgt hij automatisch een bankmedewerker aan de lijn die verhaal komt halen.

De KNB hoort van haar leden dat banken notarissen verbieden om transacties te doen met risicolanden, tenzij zij de achtergrond van die betaling eerst aan de banken voorleggen. Op weigeren daarvan wordt gedreigd met het opzeggen van de klantrelatie.

Klanten van klanten onderzoeken

De Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) ‘herkent de problemen’, zegt een woordvoerder. Voorheen hoefden banken alleen hun eigen klanten na te lopen, in dit geval de notaris. Het idee daarachter was dat notarissen hun eigen klantcontroles moeten doen op mogelijke witwaspraktijken. “Tegenwoordig moeten wij ook de klanten van de klanten onderzoeken”, zegt de NVB-woordvoerder.

“Hier moet snel een oplossing voor komen”, vervolgt hij, “liefst van de wetgever. Wij zijn nu in overtreding als wij de rekening van een notaris niet sluiten als die niet meewerkt met onze onderzoeken.”

Ook het kabinet erkent het probleem en zit nu met de banken, notarissen en toezichthouders om tafel. Volgens demissionair minister Hoekstra (financiën) vergt dit eerst ‘een gedegen juridische analyse’: met elkaar botsende wetten moeten immers tegen elkaar worden afgewogen. Het is nog onduidelijk wanneer die analyse klaar is.

Melding

In de tussentijd adviseert de KNB haar leden om een melding te doen bij het Bureau Financieel Toezicht (BFT), als een bank dreigt de derdenrekening op te zeggen. Aan BFT mogen de notarissen wél vertellen wat de oorsprong is van het geld op hun derdenrekening.

De notarissen kunnen dan aan de bank laten weten dat zij een melding hebben gedaan bij de toezichthouder, waarop zij de bank vragen nog geen verdere stappen te nemen totdat het BFT zich over de zaak heeft uitgelaten. Ideaal is die werkwijze niet, vinden de notarissen.

Voor zover de woordvoerder van de NVB weet hebben banken tot op heden alleen nog gedreigd rekeningen op te zeggen, en is dit nog niet daadwerkelijk voorgekomen.

Lees ook:

Banken zitten in een spagaat tussen justitie en klagende ondernemers

Hoe moeten banken omgaan met autodealers, coffeeshophouders en seksclubs? Regels die hen verplichten jacht te maken op witwassen en andere criminaliteit zetten de klantrelatie met deze ondernemers op scherp.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden