FinCenFiles

Banken bleven ook na hoge boetes, gewoon met malafide klanten in zee gaan

HSBC, de grootste bank van Europa, zou ondanks dreiging met vervolging betrokken zijn gebleven bij verdachte transacties.Beeld REUTERS

Hardleers, zo zou je de houding van grote banken wereldwijd wel kunnen samenvatten, na de publicaties uit de FinCen-files.

Grote banken staan er wereldwijd niet erg mooi op, na de publicaties uit de FinCen-files door media die zijn aangesloten bij Internationaal Consortium voor Onderzoeksjournalisten (ICIJ), waaronder Trouw. Zakendoen en verdienen aan rijke klanten lijkt toch nog vaak boven gedegen klantcontroles te gaan, als er überhaupt acties volgen uit die klantcontroles. 

Neem het Engelse Barclays, waarover de BBC schrijft. Die rekende onder zijn klanten bedrijven die waarschijnlijk in handen waren van Arkady Rotenberg, vriend en oud-judopartner van de Russische president Poetin. Als dat waar is, overtrad Barclays de sancties die tegen Rotenberg zijn afgekondigd na de Russische inmenging in de Krim. 

Of neem JP Morgan, Amerika’s grootste bank, die volgens ICIJ betalingen deed voor mensen en bedrijven die verbonden lijken aan massale roof van publiek geld uit Maleisië, Venezuela en Oekraïne.

Duizenden meldingen

ICIJ, en daarmee ook de 109 media die daar wereldwijd bij zijn aangesloten, had toegang tot vertrouwelijke bankmeldingen over verdachte transacties die ooit binnenkwamen bij de Amerikaanse financiële inlichtingendienst FinCen. Banken moeten bij FinCen aan de bel trekken als ze zien dat hun klanten dingen lijken te doen die niet in de haak zijn. Dit journalistieke onderzoek, de FinCen-files, besloeg duizenden van deze vertrouwelijke meldingen, grofweg uit de periode 2011 en 2017.

Overigens is het vaak interessant wat banken over elkáár melden. Amerikaanse banken handelen namelijk dollartransacties af voor andere banken uit het buitenland. En doen daarom ook melding van buitenlands betaalverkeer dat zij verdacht vinden. Dan kunnen ze dus een melding doen bij FinCen van wat ze bij een andere bank zien gebeuren.

Totale optelsom van alle gemelde verdachte transacties uit de FinCen-files is een niet-misselijke 2 biljoen dollar. Tegelijkertijd is dat een schijntje vergeleken bij álle transacties die tussen 2011 en 2017 gemeld werden bij de financiële inlichtingendienst. De gelekte bestanden zijn slechts een deel daarvan, en gaan vooral over geldstromen van en naar Rusland. Zo zijn de paar duizend bestanden naar schatting slechts goed voor 0,02 procent van het totaal.

Doorgaan na de waarschuwing

De rode lijn in het wereldwijde onderzoek is ‘hardleersheid’, stelt de organisatie van ICIJ in een overzicht. Wereldspelers als JP Morgan, HSBC, Standard Chartered Bank, Deutsche Bank en Bank of New York Mellon bleven profiteren van ‘gevaarlijke en machtige klandizie’, ook nadat ze al boetes hadden gekregen van autoriteiten voor precies dit gedrag.

HSBC, Europa’s grootste bank, gaf bijvoorbeeld in 2012 toe dat het betrokken was bij het witwassen van 881 miljoen dollar van Latijns-Amerikaanse drugskartels. Daar betaalde de bank toen een boete voor van 1,9 miljard dollar. Als HSBC vijf jaar niet meer in opspraak zou komen, zouden autoriteiten een eventuele vervolging laten vallen.

Maar nu blijkt uit de FinCen-bestanden dat HSBC ook binnen die vijf jaar nog bankierde voor types die verdacht worden van witwassen en fraude. De BBC meldt dat dit onder meer om een soort investeringsfraude ging ter waarde van 80 miljoen dollar. En dat de betrokkenheid van HSBC vrij snel begon na die megaboete. De bank zelf zegt in een reactie zich altijd aan de regels en wetten te houden.

Banken wijzen op belang samenwerking

In de strijd tegen witwassen is het zaak dat banken en overheid beter samenwerken. Het uitwisselen van gegevens tussen banken onderling is daarin een belangrijke stap. Dat stelt de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) in een reactie op FinCen-files. Daarin wordt onder meer ING nadrukkelijk genoemd. Volgens de NVB is het ‘nooit leuk’ als een bank op deze manier in het nieuws komt. De bankenvereniging benadrukt dat het ‘gelukkig’ gaat om transacties van een paar jaar terug en dat in de tussentijd al verschillende maatregelen zijn genomen om witwassen te voorkomen. In Nederland houden zich bij banken op dit moment naar schatting 8000 medewerkers fulltime bezig met de strijd tegen het witwassen. 

Lees ook:

Hoe schimmige roebels door Nieuwegein vloeien

Ze houden kantoor op afgelegen bedrijventerreinen in Amsterdam en Nieuwegein en zouden verantwoordelijk zijn voor de smokkel van enorme hoeveelheden dubieuze roebels. Wat steekt er achter Schildershoven en Tristane, twee Nederlandse effectenhandelaren?

Weer een internationaal onderzoek: waar gaan de FinCen-files over?

Wat krijgen banken mee van verdacht betalingsverkeer dat door hun systemen stroomt? En wat doen ze met die informatie? Dat is de kern van het jongste onderzoek van het Internationaal Consortium voor Onderzoeksjournalisten (ICIJ). 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden