AnalyseBiodiversiteit

Banken beloofden al vaker op de natuur te letten - daar kwam weinig van terecht

De vrucht van de oliepalm op een plantage in Maleisië.Beeld REUTERS

Is verlies van biodiversiteit een nieuw probleem voor banken en beleggers? Ontbossing en milieuvervuiling zijn probleemdossiers die al jaren om een oplossing schreeuwen.

“Grote banken, verzekeraars en pensioenfondsen dragen miljarden bij aan ontbossing van het Amazonegebied en de Braziliaanse Cerrado-savanne”, stelde de Eerlijke Geldwijzer vorige maand. Rabobank, ING en ABN Amro  kregen een rode kaart van dit Nederlandse onderzoekscollectief van milieu- en ontwikkelingsorganisaties. Dat het Amazonegebied in Brazilië gevaar loopt en beetje bij beetje plaatsmaakt voor landbouw en veeteelt, kan niet als een verrassing komen voor financiële instellingen. 

Toch belooft nu een groep van 26 banken, verzekeraars en vermogensbeheerders om biodiversiteit te gaan meewegen als ze ergens geld in steken. Rabobank, Robeco, Aegon, Triodos en ASN Bank behoren tot de ondertekenaars van de Finance for Biodiversity Pledge. Bij hun investeringen en kredieten - opgeteld 3000 miljard euro - gaan ze beter op de effecten voor de natuur en dieren- en plantensoorten letten. In 2024 moeten ze dit in de praktijk brengen.

Het is positief dat financiële organisaties plannen maken om hardnekkige en belangrijke problemen aan te pakken. Maar dit initiatief herinnert ook aan de rol van banken in probleemdossiers die al jaren om een oplossing schreeuwen. In dat licht is het zorgwekkend wat senior adviseur biodiversiteit Roel Nozeman van ASN Bank in Trouw zei: “2024 klinkt misschien ver weg, maar de meeste instellingen moeten nog helemaal beginnen. Biodiversiteit is een nieuw onderwerp in de financiële sector.”

Natuur en milieu zullen toch wel ter sprake komen in de bestuurskamers?

Een nieuw onderwerp? Dat geldt misschien voor de term biodiversiteit, maar natuur en milieu zullen toch wel ter sprake komen in de bestuurskamers? Banken worden regelmatig geconfronteerd met ontbossing en de milieuvervuiling die hun zakelijke klanten veroorzaken. 

Zoals in de olie-industrie. Al in de jaren negentig was bijvoorbeeld duidelijk wat voor ecologische ramp in Nigeria plaatsvond, mede door toedoen van Shell. Een probleem dat nog altijd aanhoudt. Inmiddels is CO2 het grootste probleem van de fossiele industrie en bedreigt klimaatverandering de biodiversiteit. Sommige banken trekken zich terug uit die sector, maar niet alle banken veranderen even snel.

Of neem de campagne die Greenpeace and Friends of the Earth al in 2000 voerden om banken verantwoordelijk te houden voor de ontbossing door de palmolieindustrie in Zuidoost-Azië. Als gevolg daarvan raakte bijvoorbeeld Rabobank, een belangrijke speler in de internationale landbouw, betrokken bij het keurmerk voor fatsoenlijke palmolie. Banken spreken zich regelmatig uit tegen ontbossing. Toch worden sommige banken steeds weer overvallen door schandalen. Persbureau AP kwam gisteren met een groot onderzoek naar de betrokkenheid van internationale banken bij misstanden in de palmoliesector, de olievrucht die in Indonesië, Maleisië en steeds vaker in West-Afrika wordt verbouwd. Het blijft een moeilijke industrie.

Nederlandse financiële instellingen hebben de afgelopen jaren binnen het convenant voor eerlijke handel onderzoek gedaan naar de schadelijke gevolgen van hun investeringen, bijvoorbeeld in de palmolie- en de vervuilende goud-industrie, en beleid ontwikkeld. Het effect daarvan moet blijken.

Eigenlijk horen ze dat al jaren te doen

Banken beloven nu ook bedrijven aan te spreken op hun productiewijze, als het milieu daarom vraagt. Eigenlijk horen ze dat al jaren te doen, volgens regels van de Verenigde Naties en de Oeso. Banken moeten onderzoek doen als ze bijvoorbeeld een bedrijf financieren dat soja of rundvlees uit Brazilië haalt en dat bedrijf aanspreken als er iets mis gaat. Of maatregelen nemen als ze een bedrijf geld lenen dat bij nader inzien land rooft in Liberia en oerwoud kapt voor de palmolie-industrie, zoals in 2018 uit onderzoek van Milieudefensie bleek. Meestal zeggen banken dan in gesprek te gaan met zulke bedrijven, om ze als dat niet helpt de deur te wijzen.

Goed dat er een nieuw initiatief is? Gaan de banken die achterlopen hun leven beteren? Kijkend naar de ervaringen uit het verleden, zullen de resultaten per bank verschillen. ASN Bank is idealistisch en probeert met het goede voorbeeld andere instellingen in beweging te krijgen. ABN Amro behoort tot het realistische kamp en weet nog niet of het mee gaat doen. ABN zegt niets te ondertekenen dat ze niet waar kunnen maken. Dat is dan wel weer eerlijk.

Lees ook:

Banken steken miljarden in problematische sojahandel

Banken doen als financier van de soja-industrie te weinig tegen ontbossing, stelt de Eerlijke Geldwijzer.

Red de biodiversiteit, zeggen nu ook banken en beleggers

Banken, beleggers en verzekeraars ontdekken dat natuurverlies riskant is voor hun belangen. Ze gaan er wat aan doen, onder aanvoering van Nederland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden