Autobelasting

Autobranche wil kilometerheffing om klimaatdoelen te halen

Een laadpaal voor elektrische auto's bij een tankstation. Aanschafsubsidies voor elektrische auto’s voor particulieren zouden het hele jaar door moeten gelden, vindt de autobranche. Beeld ANP
Een laadpaal voor elektrische auto's bij een tankstation. Aanschafsubsidies voor elektrische auto’s voor particulieren zouden het hele jaar door moeten gelden, vindt de autobranche.Beeld ANP

Het is zo’n plan dat telkens terugkeert in het maatschappelijk debat: een kilometerheffing voor automobilisten. Een brede coalitie pleit nu bij het aanstaande kabinet voor het systeem.

Wat houdt het plan precies in?

De betrokken partijen – van ANWB tot milieuorganisatie Natuur & Milieu en autobranchevereniging BOVAG - hebben de klimaatdoelen waaraan Nederland moet voldoen als startpunt genomen. De Green Deal van de Europese Unie schrijft voor dat Nederland voor 2030 55 procent aan CO2 reduceert ten opzichte van het jaar 1990. De afspraken die Nederland in het klimaat op papier heeft staan, zijn daarvoor ‘volstrekt onvoldoende’ concluderen de betrokken partijen.

Het voornaamste probleem zit in het belastingsysteem, dat automobilisten vooral voor de aanschaf en het bezit van auto's laat betalen. Daarbij is ook nog eens een lappendeken aan regelingen en uitzonderingen ontstaan, die vaak averechts werken als het gaat om vergroening. Zo constateerde de Rekenkamer al eens dat veel vervuilende auto’s nu fiscaal in een gunstiger regime vallen dan schonere wagens.

Dat belastingstelsel moet daarom op de schop. Automobilisten moeten, zoals de betrokken partijen het noemen, gaan ‘betalen naar gebruik’. Een soort kilometerheffing dus, maar dan wel wezenlijk anders. Want eerdere kilometerheffingsplannen gingen doorgaans uit - de naam zegt het al - van een bedrag per gereden kilometer. De plannenmakers van nu willen de uitstoot van een voertuig leidend laten zien. Wie veel rijdt in een zuinige auto, kan dan dus alsnog minder betalen dan zijn buurvrouw die maar af en toe in een oude diesel stapt. Over welke tarieven er moeten gelden, doen de partijen geen uitspraak.

Wie zitten er achter het plan?

Er zijn vijf hoofdrolspelers: autobrancheverenigingen BOVAG en RAI Vereniging, de ANWB, milieuorganisatie Natuur & Milieu en de Vereniging van Nederlandse Autoleasemaatschappijen (VNA). Opvallend is dat ze een brede coalitie van oud-politici over hun plannen hebben laten meedenken. De namen van oud-minister Annemarie Jorritsma (VVD), voormalig GroenLinks-leider Jolande Sap en oud-staatssecretarissen Menno Snel (D66), Sharon Dijksma (PvdA) en Karien van Gennip (CDA) prijken onder het persbericht. En daarmee dus van vertegenwoordigers van de vijf partijen die het meest voor de toekomstige coalitie worden genoemd.

Een nieuw belastingstelsel, kan dat zomaar?

Dat is een zaak van de lange adem, zo staat in het plan. Een nieuwe Haagse coalitie zal een systeem van betalen naar gebruik nú in de wet moeten vastleggen om het over achtenhalf jaar daadwerkelijk te kunnen invoeren, becijferen de indieners. Het is dus in feite nu al te laat om een bijdrage te leveren aan de doelstelling voor 2030. CO2-reductie zal de komende jaren dus vooral op andere manieren moeten worden bereikt.

En dat kan ook, concluderen de betrokken partijen. Door via belastingen en subsidies ook in het huidige systeem schone auto's veel meer te stimuleren. Zo moeten aanschafsubsidies voor elektrische auto’s voor particulieren het hele jaar door gelden, in plaats van een begrensd bedrag per jaar, zoals nu. Ook is het essentieel dat elektrische auto’s niet alleen voor hoge inkomensgroepen bereikbaar zijn. Subsidies en belastingvoordelen moeten vooral voor goedkopere en kleinere stekkerauto’s gelden, om zo ook een levendige tweedehandsmarkt voor elektrische voertuigen mogelijk te maken.

Rijdt iedereen dan in 2030 elektrisch?

Zeker niet. Ondanks de verwachte toename van elektrisch rijden zal volgens de belangenorganisaties in 2030 nog altijd 70 tot 80 procent van alle auto’s op fossiele brandstoffen rijden. Daarom pleiten ze ervoor kopers van kleinere en zuinigere benzineauto’s te belonen met een lagere aankoopbelasting (BPM) dan nu geldt. Het tarief moet dan juist sneller oplopen naarmate een auto meer brandstof slurpt. Voor zwaardere vrachtwagens moeten oplossingen gezocht worden in meer bijmenging van biodiesels.

Alle stimuleringsmaatregelen moeten ook bekostigd worden. In hun belastingplan pleiten de organisaties er daarom voor bezitters van elektrische auto’s vanaf 2022 niet langer vrij te stellen van de wegenbelasting. Vanaf dat jaar moeten ze 15 procent van de gangbare tarieven betalen, wat geleidelijk oploopt tot 100 procent in 2027. Daarnaast willen de partijen dus af van de enorme hoeveelheid uitzonderingen voor soms ook erg vervuilende auto’s. Zo zullen bezitters van oldtimers wat de plannenmakers betreft veel meer moeten betalen.

Lees ook:

Uitgerekend in oliestaat Noorwegen rijden de meeste stekkerauto’s rond

In geen land op de wereld rijden verhoudingsgewijs zoveel volledig elektrische auto’s rond als in Noorwegen. Dat heeft wel een paar centen gekost.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden