Spoorwegen

Arriva wil met nachttreinen uit Groningen en Maastricht het monopolie van de NS doorbreken

De nachttrein van Wenen naar Amsterdam. Beeld AFP
De nachttrein van Wenen naar Amsterdam.Beeld AFP

Met nachttreinen vanuit Groningen en Maastricht naar Schiphol wil vervoersbedrijf Arriva een aanval doen op de positie van de NS.

Groningen en Maastricht krijgen een verbinding per nachttrein met Schiphol. Althans, als bus- en treinmaatschappij Arriva haar zin krijgt. Het zogeheten hoofdrailnet waarover deze treinen moeten gaan rijden, valt onder de concessie van de Nationale Spoorwegen. Maar Arriva denkt dat er goede redenen zijn om ook haar treinen op dit net te laten rijden. Daarom heeft ze een aanvraag ingediend bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM).

Het plan is vooralsnog bescheiden: één trein die rond twee uur vertrekt uit Groningen en iets na vijven terugrijdt, en één trein rond één uur vanuit Maastricht met een terugrit om half zes. En dat alleen in de nacht van vrijdag op zaterdag. Arriva denkt dat daar een markt voor is, en als deze twee lijnen een succes worden, komen er misschien meer trajecten en ritten bij.

Knagen aan het monopolie van de NS

Arriva maakt er geen geheim van dat dit plan ook bedoeld is als poging om het monopolie van de NS open te breken. De NS hebben al jaren de concessie voor het hoofdrailnet in handen – waarvoor ze de overheid trouwens 80 miljoen euro per jaar betalen – en vorig jaar besloot het kabinet dat ze die ook na 2024 houden, zonder dat daarvoor een nieuwe aanbesteding nodig is.

Tot ergernis van andere vervoersmaatschappijen. “We knagen ten eeuwigen dage aan de monopoliepositie van NS”, legt Arriva-topman Anne Hettinga uit aan NRC. Volgens hem heeft het kabinet de liberalisering van het spoor teruggedrongen, en daartegen trekt hij ten strijde. “Als dit lukt”, zegt hij over de nachttreinen, “komen de uren buiten de spits aan de orde”.

Economisch evenwicht in gevaar

Maar of Arriva er daadwerkelijk tussen komt, is nog de vraag. Sinds dit jaar kunnen vervoerders zonder overheidsconcessie vervoersdiensten aanbieden op het spoor, voert Arriva zelf aan, het zogeheten treinvervoer op basis van ‘open toegang’. Maar op het hoofdrailnet geldt die open toegang pas vanaf 2025.

Maar op de tijdstippen die Arriva op het oog heeft voor haar nachttreinen, wordt het spoor niet door anderen gebruikt, zegt een woordvoerster van het vervoersbedrijf. “We concurreren dus niet met de NS, en daarom denken we toegang te kunnen krijgen op het net.” Maar, voegt ze eraan toe, het is nog niet gezegd dat de ACM deze interpretatie van de regels deelt.

Brits bedrijf in Duitse handen

Arriva is een van oorsprong Brits bedrijf dat in 2010 volledig in handen kwam van Deutsche Bahn. Het is een van de grootste vervoersorganisaties in Europa en exploiteert sinds eind jaren negentig ook bus- en treinvervoer in Nederland. Arriva-treinen rijden nu vooral in het noorden van Nederland en daarnaast tussen Zwolle en Emmen, in de Achterhoek en in Limburg. Tot nu toe zijn de NS de enige Nederlandse spoormaatschappij met nachttreinen. In de Randstad rijden die elke nacht, elders alleen in de weekends.

De ACM wacht nu eerst af of het ministerie van infrastructuur (als concessieverlener), de NS en spoorbeheerder ProRail zich melden. Die kunnen haar vragen te onderzoeken of het ‘economisch evenwicht van de concessie’ in gevaar komt. Uiterlijk april volgend jaar moet de ACM een besluit nemen, zodat Arriva’s treinen in de dienstregeling van 2023 kunnen worden opgenomen.

De NS noemen het plan van Arriva vooralsnog ‘interessant’, zegt een woordvoerder, “zoals elk nieuw idee dat iets wezenlijks toevoegt aan onze uitgebreide dienstregeling”. De nationale spoorvervoerder wil wel goed kijken of het aanbod van Arriva uiteindelijk niet toch – direct of indirect – de belangen van de reiziger schaadt.

Lees ook:

Voorgenomen gunning hoofdrailnet aan NS mag doorgaan

De onderhandse gunning van de concessie voor het zogeheten hoofdrailnet kan voorlopig doorgaan. Een kort geding van een groep vervoerders tegen dat plan van staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat bracht daar geen verandering in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden