Belastingdienst

Ambtenaren: toeslagenaffaire is vooral de schuld van de politiek

Staatssecretaris Alexandra van Huffelen in gesprek met gedupeerden in de toeslagenaffaire, voorafgaand aan een debat in de Tweede Kamer over de start van de hersteloperatie kinderopvangtoeslag.Beeld ANP

Meer dan de helft van de mensen die werkzaam zijn in de publieke sector wijt het ontstaan van de toeslagenaffaire hoofdzakelijk aan de politieke wens om fraude met toeslagen te bestrijden. Dat blijkt uit een onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen (RuG), waarover vakblad Binnenlands Bestuur bericht.

Hoogleraar bestuurskunde Caspar van den Berg en promovendus Alexandre Belloir vroegen 2400 medewerkers in de publieke sector naar het ontstaan en de gevolgen van de toeslagenaffaire. Van de ondervraagden reageerde 56 procent, wat wel een representatieve groep antwoorden opleverde.

Op de vraag hoe de affaire heeft kunnen ontstaan stelt 57 procent dat de hoofdoorzaak gelegen is in ‘de politieke wens om de toeslagenfraude krachtig te bestrijden’. 28 procent wijt de misstanden vooral aan de complexiteit van het toeslagenstelsel, terwijl slechts 15 procent ‘bewust onrechtmatig of onbehoorlijk handelen door ambtenaren’ als belangrijkste oorzaak noemt.

In de toeslagenaffaire gaven hoge ambtenaren opdracht om langs de randen van de wet en daarover heen te handelen om fraude met toeslagen tegen te gaan. Uit onderzoek van Trouw en ‘RTL Nieuws’ bleek eerder dat daarbij bewust voor lief werd genomen dat mensen onterecht toeslagen terug zouden moeten betalen. Inmiddels wachten zeker 26.000 gedupeerden op compensatie en schadevergoeding, maar onduidelijk is wanneer zij iets kunnen verwachten, zo zei staatssecretaris Van Huffelen (toeslagen en douane) deze week in de Tweede Kamer.

Aangifte vanwege vermoedens van knevelarij

In mei deed Van Huffelen aangifte tegen de Belastingdienst vanwege vermoedens van knevelarij, ofwel het onterecht vorderen van geld door ambtenaren, en beroepsmatige discriminatie. Uit onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens bleek vorige maand dat de Belastingdienst jarenlang gediscrimineerd heeft door het onterecht gebruiken van gegevens over nationaliteit in de controle op toeslagen. Sindsdien ligt de aangifte bij het Openbaar Ministerie, die de zaak in behandeling heeft genomen maar daarover nog geen nadere mededelingen wil doen.

Uit het onderzoek van de RuG blijkt dat de aangifte zorgt voor een meer gesloten cultuur onder ambtenaren. Van de ondervraagden geeft 45 procent aan dat de aangifte afbreuk doet aan een open cultuur waarin men verantwoordelijkheid neemt. Dat percentage loopt op als alleen gekeken wordt naar mensen die op de Haagse ministeries (49 procent), en nog verder als alleen leidinggevenden in ogenschouw worden genomen (70 procent).

Lees ook:

Wanneer gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire hun geld krijgen? De staatssecretaris heeft geen idee

Tweede Kamerleden hekelen het gebrek aan urgentie bij het uitkeren van compensatie in de toeslagenaffaire. Staatssecretaris Van Huffelen wil hen ‘zo snel mogelijk’ helpen, maar heeft geen idee wanneer dat is. 

De Toeslagenaffaire

Trouw bracht samen met RTL Nieuws de toeslagenaffaire aan het licht: duizenden ouders bij wie onterecht de kinderopvangtoeslag werd stopgezet en teruggevorderd, met alle gevolgen van dien. Via deze link vindt u alle verhalen van de afgelopen twee jaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden