Cao-onderhandelingen

Alsof de schoolbel is gegaan: door het hele land lijkt de pauze in cao-gesprekken voorbij

Werknemers van DAF Trucks en chipmachinefabrikant ASML staken vanwege de vastgelopen cao-onderhandelingen. Vanwege de coronamaatregelen worden stakingsformulieren ingevuld via een ‘stakingdrive-in’ op een parkeerterrein.  Beeld Hollandse Hoogte
Werknemers van DAF Trucks en chipmachinefabrikant ASML staken vanwege de vastgelopen cao-onderhandelingen. Vanwege de coronamaatregelen worden stakingsformulieren ingevuld via een ‘stakingdrive-in’ op een parkeerterrein.Beeld Hollandse Hoogte

De polder is aan het afkaarten: er worden weer meer cao's afgesloten. Werkgevers zijn optimistischer over de toekomst, bonden zouden meer begrip tonen als een loonsverhoging er niet in zit. Maar het is nog te vroeg om te juichen, waarschuwt de CNV-voorzitter.

Alsof de schoolbel is gegaan, zo abrupt lijkt een einde te komen aan de pauze in veel cao-onderhandelingen. Vergeleken met de coronamaanden sluiten werkgevers en werknemers weer meer nieuwe cao's af. Ook de gemiddelde loonsverhoging nam vorige maand toe. Een teken van voorzichtig optimisme.

Vorig jaar liepen veel onderhandelingen vast vanwege de uitbraak van het coronavirus. Werkgevers vonden de economische situatie te onzeker om harde afspraken te maken over met name het loon. Vakbonden daarentegen eisten juist een loonsverhoging, en wezen naar de positieve economische voorspellingen van onder andere het Centraal Planbureau.

In sectorcao's – waar hele sectoren onder vallen – ontstond het probleem dat sommige bedrijven binnen zo'n sector in coronatijd goede zaken deden, terwijl andere hun omzet zagen kelderen. Ook dat droeg bij aan de impasse in de polder.

In juni 38 nieuwe cao's afgesloten

Maar het tij lijkt gekeerd. AWVN, de arbeidsvoorwaardenadviseur van Nederlandse werkgevers, spreekt van een inhaalslag in cao-land. Sinds dit jaar is een stijgende lijn te zien. In juni zijn 38 nieuwe cao’s afgesloten, sinds de uitbraak van het coronavirus in maart 2020 lag dat aantal in geen enkele maand zo hoog. De verwachting is dat die trend vanaf nu doorzet.

Dat is goed nieuws, zegt Jannes van der Velde, woordvoerder van de werkgeversclub. “Wachten op een cao wordt op een gegeven moment vervelend, omdat werknemers niet weten of ze erop vooruitgaan. En omdat er zonder cao ook geen nieuwe afspraken kunnen worden gemaakt, over vervroegd pensioen of thuiswerken bijvoorbeeld.”

Door de toenemende vaccinatiegraad, de groeiende economie en de krapte op de arbeidsmarkt zijn werkgevers nu optimistischer over de toekomst en eerder bereid afspraken te maken. Wat ook helpt, volgens Van der Velde, is dat bonden meer begrip tonen voor sectoren en bedrijven waar een loonsverhoging er nu niet in zit. “Als het gaat om bedrijfstakken die hard zijn getroffen door de coronamaatregelen, zoals de horeca en evenementensector, zijn vakbonden bereid een nullijn af te spreken. De verlopen cao blijft dan gelden en er worden geen verbeteringen, maar ook geen verslechteringen afgesproken.”

‘Te vroeg om te juichen’

CNV-voorzitter Piet Fortuin waarschuwt: “Een zwaluw maakt nog geen zomer.” Hij ziet weliswaar dat er meer cao's worden afgesloten omdat de corona-onzekerheid bij bedrijven afneemt, maar de toename kan volgens hem ook een eindspurt voor de zomer zijn. “Er komen altijd wat meer nieuwe cao’s bij vlak voor de zomervakantie”, zegt Fortuin. “Bovendien is er nog steeds geen supermarkt-cao en ook de onderhandelingen voor het openbaar vervoer en de metaaltechniek moeten nog beginnen. Het is nog te vroeg om te juichen.”

Toch: AWVN verwacht dat het aantal nieuwe cao's ook in de tweede helft van dit jaar zal stijgen. Ook omdat sommige onderhandelingen nu al heel lang duren. “Als je voor de twintigste keer samenkomt om over een onderwerp te praten, ben je op een gegeven moment wel geneigd om concessies te doen, anders kom je nooit verder. Bovendien zijn er in het begin van de crisis vanwege de onzekerheid wat tijdelijke cao's afgesloten – die zullen ook moeten worden herzien.”

In de onderhandelingen blijft de hoogte van het loon het grootste discussiepunt. Net als de mogelijkheden voor vervroegd pensioen. Over coronamaatregelen of beschermmiddelen gaat het in onderhandelingen zelden. Nieuw is de toename in afspraken over hybride werken (deels thuis en deels op kantoor). Tot nu toe leidt dat vaak tot de afspraak dat werknemers voor wie thuiswerken een optie is, dat twee dagen per mogen doen.

Grote cao’s zetten de trend

Na maanden van stakingen lag er vorige week ineens een cao voor de metaalsector. Die gaat gelden voor 160.000 medewerkers, van chipmakers tot liftmonteurs. Het is een van de meest omvangrijke cao’s in ons land. Volgens AWVN is het akkoord een voorbeeld dat andere sectoren zullen volgen. “Als er grote cao’s worden afgesloten, volgen er altijd meer. Dat is een onverklaarbaar psychologisch effect dat we al jaren zien”, zegt Jannes van de Velde van AWVN.

Lees ook:

Na half jaar vol stakingen ineens toch cao voor metaal- en elektrosector

Maanden van estafettestakingen door heel het land gingen eraan vooraf, onderhandelingen leken lange tijd volledig te zijn vastgeroest. Maar vlak voor de zomer ligt er toch ineens een nieuwe cao voor de ‘metalektro’; werknemers krijgen er de komende twee jaar opgeteld 5,3 procent bij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden