Europese Rekenkamer

Alex Brenninkmeijer: Wij hebben de kluisdeur van de ECB opengewrikt

Het hoofdkantoor van de ECB in Frankfurt. Beeld EPA

Alex Brenninkmeijer is tevreden. Zijn Europese Rekenkamer mag eindelijk de ECB (deels) controleren.

Hij heeft jarenlang aan die gesloten oesterschelp moeten trekken, maar morgen is het zo ver: dan ondertekent Alex Brenninkmeijer namens de Europese Rekenkamer een akkoord met de Europese Centrale Bank (ECB). Die houdt traditioneel niet van pottenkijkers – je bent centrale bank of je bent het niet – maar moet nu toestaan dat controleurs van de Rekenkamer ook daar hun werk kunnen doen.

Oud-ombudsman Alex Brennink­meijer (68), die zo goed als zeker wordt aangesteld voor een tweede termijn van zes jaar als Nederlands Rekenkamerlid, noemt het ‘een hele eer’ dat hij morgen dat ‘Memorandum of Understanding’ met de ECB mag bezegelen. “Als goede bankier sloot de ECB haar kluisdeuren voor de controleurs. Wij hebben die deur opengewrikt.”

De ECB is al een tijdje omstreden vanwege haar rentebeleid, onder meer bij Nederlandse pensioenfondsen. Maar dat is nou net het terrein waar de Europese Rekenkamer, de onafhankelijke waakhond van de EU-financiën, geen controlerende macht heeft. “Wij gaan niet over het monetaire beleid”, aldus Brenninkmeijer. “We kunnen ons die uitspraak van ECB-president Draghi herinneren (uit juli 2015, red.), dat zijn instituut ‘alles zal doen’ om de euro overeind te houden. Daar moeten we het mee doen.”

De Rekenkamer is gematigd positief over de financiën van de EU

Voor het derde jaar op rij is de Europese Rekenkamer redelijk goed te spreken over de ­manier waarop de EU haar ­financiën bestiert. In het jaarverslag over 2018, dat vandaag verschijnt, is sprake van een foutenpercentage van 2,6. Dat is weliswaar iets hoger dan de 2,4 van vorig jaar, maar toch goed genoeg voor een zogeheten ‘oordeel met beperking’.

Dat is Rekenkamer-taal voor een voldoende zonder ­gejuich. De rekenmeesters ­maken zich wel zorgen over de groeiende hoeveelheid ‘geld op de plank’. Dat zijn EU-fondsen die wel aan een land zijn toegewezen, maar om verscheidene redenen nog niet zijn uitgekeerd. In 2018 ging het om ­ongeveer 280 miljard euro.

Meer controleren dan alleen de pennen en potloden

De ECB-deuren die wel opengaan, geven toegang tot bepaalde onderdelen van de bankenunie die in de nasleep van de eurocrisis is opgericht om te voorkomen dat belastingbetalers moeten opdraaien voor kostbare reddingen van omgevallen banken. Het gaat dan vooral om de toezichttaken die zijn overgedragen van ­nationaal naar Europees niveau, naar het zogeheten Gemeenschappelijk Toezichtmechanisme (SSM). Dat houdt vooral de grootste banken in de EU in de gaten. Of dat toezicht efficiënt verloopt, bleef tot nu toe buiten beeld. Dat gaat veranderen.

Aanvankelijk leek het erop dat de Rekenkamer alleen onderdelen van de interne bedrijfsvoering bij de ECB mocht controleren, ofwel: ‘pennen en bureaustoelen’, zoals Brenninkmeijer het omschrijft. Maar omdat het bijbehorende Engelse begrip ‘operational efficiency of the management’ in enkele andere officiële EU-vertalingen ruimer wordt geïnterpreteerd (in het Nederlands is het ‘rechtmatigheid en doelmatigheid’) kon de ECB worden gedwongen het toezicht niet bij die pennen en potloden te laten. Deze discussie heeft vier tot vijf jaar geduurd.

In januari vorig jaar toonde de ­Rekenkamer zich in een rapport al kritisch over de gesloten bedrijfscultuur bij de ECB. Die onderstreept steevast haar onafhankelijke rol. “De uitstraling is vaak: wij zijn onafhankelijk dus moeten jullie wegblijven”, aldus Brenninkmeijer.

Lees ook:
Brenninkmeijer: We moeten af van de fixatie op geld

Nederlandse lid Alex Brenninkmeijer van de Europese Rekenkamer wil af van de fixatie op geld, zei hij drie jaar geleden in een interview met Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden