Jongerenorganisaties gaan in gesprek met premier Rutte over de gevolgen van de coronacrisis voor de kansen van jongeren op de arbeidsmarkt.

Werkgelegenheid

Al loopt de werkloosheid nog niet hard op, het is code oranje op de arbeidsmarkt

Jongerenorganisaties gaan in gesprek met premier Rutte over de gevolgen van de coronacrisis voor de kansen van jongeren op de arbeidsmarkt.Beeld ANP

Het aantal bedrijven dat failliet gaat blijft laag, het aantal werklozen stijgt minder snel dan verwacht en het aantal mensen met een WW-uitkering daalde zelfs sinds augustus. Wat zegt dat over het effect van corona op onze arbeidsmarkt?

Als je iemand begin dit jaar had verteld dat Nederland in maart op slot zou gaan, wat had diegene dan voorspeld over de arbeidsmarkt in oktober? Waarschijnlijk zou die een doemscenario hebben geschetst, met duizenden omgevallen bedrijven en een enorme toename van de werkloosheid.

Toch blijkt uit de nieuwste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dat er in september maar acht bedrijven meer failliet gingen dan in augustus, toen het faillissementscijfer ook al laag lag, net als in de maanden daarvoor. Ook het aantal werklozen en mensen met een WW-uitkering stijgt minder snel dan verwacht.

Komen de harde klappen nog? “Er zullen nog wel ontslagen volgen”, zegt arbeidsmarktexpert van uitkeringsorganisatie UWV, Rob Witjes. Veel bedrijven maken nu gebruik van de steunmaatregelen van het kabinet om overeind te blijven en ontslagen te voorkomen. Die maatregelen worden de komende maanden stapsgewijs versoberd. Dat kan volgens hem gevolgen hebben voor de werkgelegenheid.

De arbeidsmarkt stond er goed voor op het moment dat de crisis toesloeg

Toch had het zeker erger gekund, zegt Witjes. “We zijn de crisis ingegaan met een heel gezonde arbeidsmarkt. Het werkloosheidpercentage lag historisch laag en het aantal werkenden historisch hoog. Veel werkgevers hebben veel moeite moeten doen om mensen binnen te halen. Het effect daarvan is dat ze er nu alles aan doen om die mensen te kunnen houden”, zegt Witjes. “Als het virus had toegeslagen in economisch mindere tijden, waren de gevolgen veel groter geweest.”

Niet dat hij wil zeggen dat het allemaal wel meevalt, integendeel. “Door de eerste lockdown gingen er binnen één kwartaal 300.000 banen verloren. Met name jongeren met een flexcontract en freelancers in de horeca-, cultuur- en reisbranche zagen hun werk verdwijnen. Zoveel nieuwe werklozen in zo’n korte tijd, dat is ongekend.”

Dat die aantallen in de zomer stabiliseerden en het aantal WW-uitkeringen stagneerde, komt volgens hem doordat de coronamaatregelen werden versoepeld. “Veel flexibele arbeidskrachten die in eerste instantie zijn ontslagen, zijn later weer aangenomen of hebben ander werk gevonden”, zegt de arbeidsmarktexpert. 

Nu werkgevers rekening moeten houden met een tweede lockdown vreest hij dat mensen die werkloos werden tijdens de eerste lockdown en sindsdien met veel moeite weer een baan hebben gevonden, als eerste de klos zijn. “Vaak zijn zij met een flexcontract in dezelfde sector weer aan de slag gegaan. Deze mensen krijgen straks een dubbele tik.”

De arbeidsmarkt is een keten: klappen bij de een dreunen door bij de ander

Hij verwacht dat werkgevers die de afgelopen maanden afscheid hebben genomen van flexibele arbeidskrachten de komende maanden ook vaste medewerkers zullen ontslaan, zeker als er een tweede lockdown komt. En worden er extra beperkende maatregelen ingevoerd, dan voelen veel meer sectoren de pijn dan in maart het geval was, zegt Witjes. “Tot nu toe werden met name de dienstverlenende sectoren geraakt. Maar de arbeidsmarkt is een keten. Als de ene sector klappen krijgt, dreunen die door in een andere.”

Volgens de laatste berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB) komt de werkloosheid volgend jaar uit op 5,9 procent. Dat zijn 545.000 werklozen. Dat zou betekenen dat er dik 100.000 meer werklozen bijkomen. Als daar nog eens beperkende maatregelen bovenop komen, wordt dat aantal nog hoger. Ook het aantal faillissementen zal oplopen, blijkt uit een berekening van kredietverzekeraar Coface. Die voorziet dat er in 2020 en 2021 zo’n 8500 bedrijven zullen omvallen, een stijging van 30 procent ten opzichte van vorig jaar.

Volgens Witjes is het dan ook ‘code oranje’ op de arbeidsmarkt. “De arbeidsmarkt zal de effecten van deze crisis nog lang voelen, daarom is het belangrijk om in te zetten op slimme omscholing en goede werk-naar-werk-trajecten”, zegt hij.

En als er de komende drie jaar geen vaccin komt? “Dan zullen er hele sectoren verdwijnen, of zich zo moeten aanpassen aan de anderhalve-metersamenleving dat ze niet meer lijken op hoe we ze nu kennen. Een kroeg of een theater overleeft dan niet in de huidige vorm.”

Lees ook: 

Nieuwe coronamaatregelen moeten ‘tsunami’ aan patiënten voorkomen. ‘We moeten ons schrap zetten’

Gedwongen door oplopende besmettingscijfers en een aanzwellend koor van experts gaat het er dinsdag toch van komen: nieuwe strenge tot zeer strenge coronamaatregelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden