Cao-onderhandelingen

Akkoord tussen NS en bonden nog ver uit zicht

Reizigers met mondkapjes op Den Haag Centraal Station. Beeld ANP
Reizigers met mondkapjes op Den Haag Centraal Station.Beeld ANP

Het coronavirus heeft de Nederlandse Spoorwegen zo zwaar getroffen dat een deal sluiten met de vakbonden over loon en werkgelegenheid extra moeilijk is geworden.

Het ziet er voorlopig niet naar uit dat de NS en de vakbonden het met elkaar eens gaan worden in hun streven naar een nieuwe cao. Het vervoersbedrijf en de vakbonden ontmoetten elkaar al in maart, maar toen brak de coronacrisis uit en werden de gesprekken stopgezet. Vorige week gingen de NS en de bonden weer met elkaar aan tafel maar ze komen er niet uit. Door de gevolgen van het virus is het veel moeilijker geworden om een deal te sluiten.

“De hele wereld en dus ook NS ziet er compleet anders uit door corona”, zegt NS-woordvoerder Erik Kroeze. Door de intelligente lockdown in maart reden veel minder treinen waar bovendien nauwelijks reizigers in zaten. Waar normaal gesproken 1,3 miljoen mensen per dag de trein nemen, waren dat er op het dieptepunt van de coronatijd nog maar zo'n 110.000 per dag. Veel stationswinkels gingen dicht, talloze abonnementen werden op pauze gezet en 80 procent van de ov-fietsen bleven in de stalling staan.

In mei liet de raad van bestuur de 20.000 medewerkers weten dat de financiële situatie ernstig is en dat NS door de crisis zo’n 4,7 miljard omzet verwacht te verliezen de komende vijf jaar. “Dit jaar had NS een positief resultaat van 164 miljoen euro verwacht. In de nieuwste prognoses moeten we uitgaan van een verlies van ruim 1 miljard euro over 2020", stelde Bert Groenewegen, directeur financiën in de raad van bestuur bij NS.

NS verwacht 2300 arbeidsplaatsen te schrappen

Hoewel de treinen inmiddels weer volgens de normale dienstregeling rijden en de maatregelen wat betreft afstand en aantal reizigers zijn versoepeld, blijft de economische situatie voor de Nederlandse Spoorwegen onveranderd nijpend, stelt Kroeze: “Als je kijkt hoeveel reizigers wij hebben verloren, dan worden wij de komende jaren gewoon een kleiner bedrijf.” De NS verwacht 2300 arbeidsplaatsen te moeten schrappen.

En dat zijn niet de dienstmededelingen die een vakbond graag van de NS hoort. Het vervoersbedrijf heeft nu een zogenoemd ‘werkgelegenheidspact’ aan de bonden voorgelegd maar die weigeren daar voorlopig een handtekening onder te zetten. “Wij gaan terug het land in om het nieuwe voorstel van de NS aan de achterbannen voor te leggen”, zegt Roos Rahimi, FNV-bestuurder Spoor.

De onderhandelaars van de vakbonden vinden dat ‘de rekening van corona nu bij de medewerkers van NS wordt neergelegd’. Pijnpunt is vooral het voornemen van NS om de lonen van het personeel de komende twee jaar te bevriezen en dus van 2300 banen (13 procent van het totale personeelsbestand) afscheid te nemen.

Actiebereidheid onder FNV-leden is groot

Volgens de FNV heeft ‘een grote meerderheid’ van de leden aangegeven tot actie bereid te zijn om een akkoord eventueel te forceren. Een al te sterk actiemiddel is staken of een stiptheidsactie op het moment echter niet omdat relatief weinig mensen er door getroffen zouden worden met de huidige treinbezetting.

NS stelt dat het bedrijf er veel aan gelegen is om zo goed mogelijk uit de crisis te geraken. Zo zouden gedwongen ontslagen wellicht voorkomen kunnen worden omdat tot 2025 zo'n 2500 NS-medewerkers met pensioen gaan. Woordvoerder Erik Kroeze: “Onze inzet is dat iedereen die bij NS wil blijven, bij NS blijft.” Volgens FNV-bestuurder Rahimi is vanwege de vakantieperiode niet te verwachten dat de onderhandelingen tussen de bonden en de vervoerder voor september weer beginnen.

Zwart rijden in ov neemt vlucht door corona

Sinds de coronacrisis zijn er veel meer mensen die zwartrijden met de bus en de tram. Branchevereniging OVNL zegt tegen dagblad De Telegraaf dat gemiddeld 20 procent van de reizigers niet voor een kaartje betaalt. Om chauffeurs tegen het virus te beschermen moesten reizigers de afgelopen maanden veelal achterin instappen waar de controle veel minder is. Vanaf volgende maand moet iedereen ook weer overal vooraan kunnen instappen bij de bus en de tram. Daartoe wordt een door TNO getest ‘kuchscherm’ in bussen en trams geplaatst.

Lees ook:

NS vragen staatssteun. ‘Over vijf jaar pas weer evenveel treinreizigers als in 2019’

De Nederlandse Spoorwegen stevenen af op megaverliezen. Zonder hulp van de staat overleeft het bedrijf de crisis niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden