Vermogensopbouw

Advies: minder hypotheek aflossen, minder pensioenpremie afdragen om meer te kunnen bufferen

null Beeld ANP
Beeld ANP

Minder aflossen van de hypotheek, dat is een van de opmerkelijke oplossingen die het Centraal Planbureau aandraagt voor de kleine financiële buffers van Nederlandse huishoudens.

Het vermogen van de Nederlander zit vast, dat is wel bekend. In stenen (huis) of in de toekomst (pensioen). Bij een persoonlijke of economische crisis kan je dat dus niet snel even aanwenden. En dat probleem speelt nu al zó lang dat het de vraag is of het vermogen ooit nog loskomt.

Als het aan het Centraal Planbureau (CPB) ligt wel. Vier onderzoekers daarvan kwamen deze week met een opvallende, nieuwe studie waarin ze onderzoeken hoe huishoudens met name door mogelijk nieuw overheidsbeleid wat makkelijker bij hun vermogen kunnen. Dat ze, met andere woorden, een grotere financiële buffer krijgen waar ze in nood ook direct wat mee kunnen.

‘Halveer aflossingeis’

De CPB-publicatie komt op een merkwaardig moment: sinds corona zijn mensen immers massaal gaan sparen. Maar het planbureau gaat ervan uit dat er qua buffers voor de meeste mensen niet veel veranderd is, wat ook blijkt uit een rapport van de Rabobank eerder deze week. Uit een enquête onder 1500 consumenten blijkt dat slechts 35 procent zijn spaargeld vorig jaar zag toenemen. Bijna twee derde van de huishoudens zag dat dus niet. Bovendien was het aandeel Nederlanders met een buffer van minimaal 3400 euro (de richtlijn die het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting aanhoudt) vorige maand nog net zo klein als in de zomer van 2020.

Het CPB draagt hier rigoureuze oplossingen voor aan, te beginnen met het woningbeleid. Op dit moment mogen Nederlanders alleen hypotheekrente aftrekken van het belastbaar inkomen als ze hun hypotheek in dertig jaar afbetalen. Die eis kwam na de vorige crisis, toen veel mensen een huis hadden dat onder water stond: de hypotheekwaarde was hoger dan die van hun woning. Maar door al dat afbetalen van de hypotheek hebben mensen minder geld over om te sparen, stelt het CPB.

Halveer die aflossingseis dus gewoon, zeggen de onderzoekers. Om in aanmerking te komen voor hypotheekrenteaftrek volstaat het dan om de helft van de hypotheek af te lossen in die dertig jaar. Een nadeel is dat een huis dan wat eerder onder water komt te staan, maar die kans is klein, redeneert het planbureau. De huizenprijzen zouden dan wel erg hard moeten dalen.

‘Verhoog vermogensgrens voor gemeentelijke lasten’

Daarnaast kan de verplichte pensioenopbouw volgens het CPB wat minder rigide. Dat geldt volgens het planbureau zelfs voor het nieuwe pensioenstelsel dat volgens de planning in 2026 ingaat, en die al als flexibeler te boek staat. Het blijft voor de meeste Nederlanders, ook na 2026, immers onmogelijk om tijdens hun werkende leven hun pensioenpremie wat omlaag te zetten als dat even beter uitkomt.

Ook de Groningse hoogleraar Dirk Bezemer vindt de pensioenopbouw doorgeschoten. Afgelopen zomer publiceerde hij het boek Een land van kleine buffers. Bezemer is het ook eens met een andere CPB-suggestie, namelijk om de vermogensgrens waaronder gemeentelijke lasten worden kwijtgescholden te verhogen. Nu ligt die grens op 1000 euro, slechts wie daaronder uitkomt hoeft geen afvalheffing en andere lasten te betalen. “Direct verhogen die norm”, stelt Bezemer in navolging van het CPB. Nu ontmoedigt die grens het immers om meer dan 1000 euro te sparen.

Wat Bezemer mist in de CPB-analyse is de arbeidsmarkt, en dan vooral het relatief hoge aandeel flexibele arbeidscontracten in Nederland. “Voor een deel zitten daar hoogopgeleide zzp’ers tussen die prima voor zichzelf kunnen zorgen. Maar vooral aan de onderkant van de arbeidsmarkt, denk aan slachthuizen en in de tuinbouw, is de flexibilisering doorgeschoten.” Daar zitten volgens hem dus veel huishoudens bij met kleine buffers, die niet kunnen sparen. Bezemer vindt dat de politiek nu echt moet ingrijpen in die flexmarkt, in navolging van het rapport dat de commissie-Borstlap hier begin vorig jaar over schreef.

Lees ook:

CPB: De rente voor de pensioenen blijft voorlopig laag, en dat gaan vooral jongeren merken

De rente zal nog langdurig laag blijven, verwachten pensioenonderzoekers van het Centraal Planbureau en denktank Netspar. Dat zet ook het nieuwe pensioenstelsel onder druk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden