ZZP'ers

ABN Amro: Nu de overheid haar steun versobert, wacht veel zelfstandigen de bijstand

Beeld Idris van Heffen

Zelfstandigen zullen in groten getale in de bijstand belanden, verwacht ABN Amro, nu de overheid haar coronasteun versobert.  

Er komen tienduizenden nieuwe bijstandsgerechtigden bij de komende maanden, verwacht het economisch bureau van ABN Amro, dat het aantal mensen in de bijstand voor begin 2021 raamt op 450.000. De instroom bestaat vooral uit zelfstandigen, die het met een soberder corona-steunpakket moeten stellen.

Zzp’ers hebben recht op de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo), een corona-uitkering voor eenpitters wier inkomen tot onder het sociaal minimum is gedaald. Vanaf 1 oktober wordt de periode waarover ondernemers, met terugwerkende kracht, een aanvraag kunnen doen ingekort. Vanaf 1 januari gaan gemeenten zelfstandigen met ‘heroriëntatie’, wat volgens ABN ‘vaak neer zal komen op bedrijfsbeëindiging’.

Het Centraal Bureau voor Statistiek telde afgelopen zomer ongeveer 427.000 bijstandsgerechtigden, een kleine stijging sinds het begin van de coronacrisis. De toename kwam dit voorjaar vooral op conto van jongeren. Het Centraal Planbureau schreef vorige maand dat de eerste ‘corona-werklozen’ nu al in de bijstand zijn beland. Dat zijn waarschijnlijk diezelfde jongeren, want het planbureau schrijft dat veel werknemers met een flexibel contract – lees: jongeren – slechts kort recht hebben op een werkloosheidsuitkering (WW). Na de WW wacht vaak de bijstand.

Ook het aantal problematische schulden zal stijgen

Na de flexwerkers kunnen nu zzp’ers voor een toename zorgen. ABN merkt op dat deze ondernemers vatbaar zijn voor problematische schulden: de meeste zelfstandigen zijn als eigenaar van een eenmanszaak persoonlijk aansprakelijk voor de leningen die hun bedrijf aanging. Lukt het ze niet die leningen vanuit hun bijstand af te lossen, dan gaan ze persoonlijk failliet. Daarom denkt ABN dat de toename van zzp’ers in de bijstand ‘waarschijnlijk’ ook een toename in problematische schulden betekent.

Het kabinet wilde zelfstandigen ook een vermogenstoets opleggen vanaf oktober. Zelfstandig ondernemers die over genoeg vermogen beschikken – een koophuis bijvoorbeeld – zouden dan uitgesloten worden van de Tozo. Vanwege de nieuwe beperkende maatregelen die het kabinet eind september uitvaardigde om het virus te beteugelen, heeft het de vermogenstoets uitgesteld tot in april 2021.

Ondertussen nam de werkloosheid vrij onverwacht iets af in september, vergeleken met augustus. Gemiddeld kwamen er maandelijks steeds drieduizend nieuwe werklozen bij in de laatste drie maanden, zo meldt het CBS. Maar tegelijkertijd vonden bestaande werklozen juist een baan. Per saldo daalde het werklozenbestand daarom met 36.000 sinds juni.

Volgend jaar zijn mensen met een vast contract aan de beurt, verwacht ABN Amro

Omdat de steunmaatregelen een keer aflopen of op zijn minst verder versoberen, denkt het CPB dat de werkloosheid volgend jaar stijgt. Met hoeveel, dat hangt onder meer af van de beperkende maatregelen die het kabinet nodig acht. Wel is zeker dat het aantal bijstandsgerechtigden meestijgt met die werkloosheid.

ABN denkt dat het volgend jaar, na  de flexwerkers en daarna de zelfstandigen, de beurt is aan mensen met een vast contract; dan zullen zij het aantal bijstandsgerechtigden opdrijven. Zij stromen in zodra hun WW-uitkering in 2021 en 2022 afloopt. De bank vindt het te vroeg nu al een schatting te maken van de grootte van die groep.

Lees ook:

De bijstand gaat euro voor euro omlaag; de Landelijke Cliëntenraad waarschuwt voor armoede

Er wordt al jaren gekort op de bijstand. Nu er een crisis heerst zal de armoede daardoor toenemen, vreest de Landelijke Cliëntenraad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden