Winkelen

Aantal fysieke winkels in Nederland blijft gestaag slinken

Op het raam van een gesloten winkel hangt een bord met de tekst wij gaan sluiten.  Beeld ANP
Op het raam van een gesloten winkel hangt een bord met de tekst wij gaan sluiten.Beeld ANP

In Nederland zijn de afgelopen tien jaar ruim 13.500 winkels verdwenen. Het afgelopen jaar daalde het winkelbestand bescheiden. Maar hoe is dat straks na corona?

Joost van Velzen

Zo op het eerste gezicht lijkt het nog best mee te vallen met de afname van het aantal winkels in Nederland. Maar wie verder kijkt ziet dat de fysieke winkel wankelt en dat wankelen kan zomaar uitdraaien op omvallen. Zeker nu de coronanoodsteun het onheil nog even op afstand houdt, heerst de vraag bij veel geplaagde winkeliers: Hoe lang gaat dit nog goed?

In een jaar tijd zijn er bijna 900 winkels van steen verdwenen uit de straten en winkelcentra door het hele land heen. In totaal waren er op 1 januari van dit jaar nog zo’n 85.500, zo meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van voorlopige cijfers. Daarmee zijn er dus nog tienduizenden winkels over in de Nederlandse straten en centra, maar inmiddels wel 13.540 minder dan in het jaar 2010. Een afname van 14 procent.

“Er zijn natuurlijk door de jaren heen grote ketens over de kop gegaan. V&D had al zo’n 65 filialen en er zijn een aantal kledingketens afgehaakt”, zegt Kitty Koelemeijer, hoogleraar marketing en retailing aan Nyenrode Business Universiteit. Ze wijst daarnaast op de gangbare bedrijfsbeëindigingen, van ondernemers die bijvoorbeeld geen opvolger kunnen vinden. “Dat er in het afgelopen jaar 900 winkels zijn verdwenen is, gezien het totale winkelbestand, niet eens zo veel. Ongeveer 1 procent. Al is het door corona natuurlijk moeilijk in te schatten hoe de situatie was geweest zonder noodsteun.” Welk effect het virus op het aantal fysieke winkels op termijn heeft, durft Koelemeijer niet te voorspellen.

Krimpende trend

Volgens het CBS ligt de daling van het aantal winkelvestigingen in het afgelopen jaar in lijn met de gemiddelde daling sinds 2010 en is de coronacrisis in die zin niet direct zichtbaar. Onmiskenbaar is wel dat de krimpende trend doorzet. Er zijn geen statistieken voor nodig om vast te stellen dat winkeliers het almaar moeilijker hebben gekregen in de afgelopen jaren. In sommige winkelstraten of centra is het aantal lege plekken nauwelijks nog bij te houden. Die worden dikwijls ook weer opgevuld, maar over de gehele linie levert de Nederlandse detailhandel voortdurend vierkante meters in.

Volgens het CBS sluiten vooral kantoorboekhandels relatief vaak de deuren. Van de mode- en schoenenbranche is al langere tijd bekend dat zij moeite hebben om het hoofd boven water te houden. Fysieke winkels die in non-food doen bleken het afgelopen jaar het meest kwetsbaar. Onder de slachtoffers zaten relatief veel boekhandels (-2,5 procent). Het aantal winkels in computers en software nam wel toe. Het aantal supermarkten bleef ongeveer gelijk.

Www en .com

De grote plaaggeest in het verhaal waart al jaren door de straten, heet van voren www en van achteren vaak punt com. Sinds 2010 verviervoudigde het aantal webwinkels bijna. Hoewel veel online ondernemingen vooralsnog niet of nauwelijks winst maken, stijgen de omzetten van de Bol.com’s en de Coolblues van deze retailwereld al jaren achtereen.

De verleidingen van het online spullen kopen werd bovendien aangewakkerd in coronatijd. Consumenten die voorheen trouw vasthielden aan winkelen in de stad, stapten – door de maatregelen gedwongen – massaal over naar het webwinkelen. Koelemeijer: “Dat was ook voor corona natuurlijk al aan de gang. Het aantal passanten dat in winkelstraten wordt gemeten, is de afgelopen jaren wel met zo’n 20 tot 25 procent afgenomen. Dat maakt ook dat de spontane aankopen niet snel worden gedaan. In een winkel denk je eerder: ‘Hé, dat is grappig, die neem ik’.”

De situatie in winkelcentra is volgens het CBS wel plaatsgebonden. Zo daalde de winkeldichtheid in Hendrik-Ido-Ambacht het sterkste, met 13 procent, terwijl het aantal fysieke winkels in Grave (Noord-Brabant) juist met 12 procent groeide. Toch was de winkeldichtheid al met al in 61 procent van de Nederlandse gemeenten lager dan een jaar eerder op 1 januari.

Sinds winkelen op afspraak is toegestaan, trekken de verkopen hier en daar wel weer aan, maar volgens de branche helpt dat de winkeliers bij lange na niet uit de nood. Het kabinet lijkt wat de winkels betreft nog niet van plan om vanavond verdere versoepelingen aan te kondigen.

Lees ook:

Hoe kan winkelstraat de Laat weer opkrabbelen uit de coronacrisis?

Hoe krabbelt een Alkmaarse winkelstraat- die model staat voor heel veel straten - op uit de coronacrisis? ‘Als een winkelgebied het moeilijk heeft trekt het zich terug.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden