AnalyseFinCen-files

2018 was een keerpunt voor ING, maar is de bank ook veranderd?

Beeld Louman & Friso Nijmegen

De Poolse dochter van ING faciliteerde dubieuze kapitaalvlucht uit Rusland en ING Nederland de vage transacties van een oligarch. De bank leek ook sancties te omzeilen. Is dit de ING van vroeger of controleert ze nog steeds niet scherp genoeg?

Het was een van de zwartste dagen uit de recente geschiedenis van ING, maar ook het startpunt van een nieuw tijdperk. Op 4 september 2018 kwam naar buiten dat de bank voor het recordbedrag van 775 miljoen euro zou schikken met het Openbaar Ministerie. ING controleerde haar klanten niet goed op witwaspraktijken en andere kwalijke zaken. In een klap was bancair Nederland wakker: controle van klanten is niet iets wat een bank erbij doet. De autoriteiten eisen dat een bank zich daar helemaal op stort.

Dat juist ING opduikt in een internationaal onderzoek naar dubieuze kapitaalvlucht uit Rusland, mogelijk witwassen en mogelijke sanctie-omzeiling zou je zo kunnen verklaren: dit zijn spoken uit het verleden, van voor de schikking. Misschien zou het bankmanagement die praktijken nu de kop in drukken. En ja, de intenties van de banktop zijn echt veranderd, zeggen twee bronnen binnen de financiële opsporingsdiensten met kennis van de zaak. Kijk naar de duizenden medewerkers die de afgelopen jaren zijn vrijgemaakt en ingehuurd om ongebruikelijke geldstromen op te sporen.

Maar wie doorvraagt binnen de bank zelf, bijvoorbeeld naar de samenwerking tussen het hoofdkantoor in Amsterdam en dochterondernemingen als die in Polen, ziet dat intenties en praktijk soms nog ver uit elkaar liggen.

De touwtjes strakker aantrekken

Maandag publiceerden Trouw, het Financieele Dagblad en onderzoeksplatform Investico dat die Poolse dochter, ING Slaski, betrokken was bij mogelijke witwaspraktijken op wereldschaal. Die liepen via twee Nederlandse effectenhandelaren, waarvan er één tot kort voor publicatie nog klant was bij de Poolse ING. 

Ook de Italiaanse dochter van ING had haar controles niet op orde. Om die reden mocht ze sinds maart 2019 geen nieuwe klanten meer aannemen van de toezichthouder daar. Die maatregel is vorige week teruggedraaid, volgens ING na een ferme aanscherping van haar controlesystemen.

Het ING-hoofdkantoor in Amsterdam zou de touwtjes graag wat strakker aantrekken. Er ligt al jaren een plan voor een wereldwijd systeem voor klantcontroles, een enorm ICT-project waar alle ING-dochters op zijn aangesloten. Maar dat loopt achter op schema. Eind dit jaar moeten alle ING-onderdelen, in de ruim veertig landen waar de bank actief is, zijn aangehaakt. Op geruchten dat slechts een fractie van die veertig wordt aangesloten, wil de bank niet reageren. ING Polen laat desgevraagd weten er nog aan te werken.

Dat er één systeem bestaat voor alle dochters is belangrijk, zo kunnen criminelen de verschillen tussen IT-systemen minder uitbuiten, zegt de Britse witwasexpert en bankadviseur Graham Barrow.

Niet alleen ING wordt geplaagd door moeilijkheden bij de opzet van zo’n systeem, aldus Barrow. “Buitenlandse kantoren zijn een probleem voor vrijwel elke grote bank. Die zijn gegroeid door fusies en overnames en hebben allemaal een verzameling van verschillende computersystemen. Banken hebben eilanden van informatie. De systemen praten niet met elkaar en dat maakt transactiemonitoring ongelooflijk moeilijk.”

Braafste jongetje van de klas

Tel daarbij op dat elke dochter in eigen land zit met een eigen toezichthouder die ook wat te zeggen wil hebben, en met landeigen privacywetten waaraan de dochter gebonden is wanneer ze klanteninformatie deelt met het hoofdkantoor.

In het geval van Polen speelt er volgens ingewijden meer. Over het belang van klantcontroles zouden de directie van ING Slaski en het Nederlandse hoofdkantoor op zijn zachtst gezegd niet op één lijn zitten. De Polen vinden het hoofdkantoor sinds de schikking van 2018 het braafste jongetje van de klas. Het hoofdkantoor vindt juist dat Polen niet vooruit te branden is met de invoering van betere klantcontroles. Een passage in het laatste jaarverslag van ING Groep lijkt dat te illustreren: er staat dat de Raad van Commissarissen een speciaal bezoek bracht aan de Poolse dochter om het belang van anti-witwasonderzoek nog eens te benadrukken.

In een reactie weerspreekt de Poolse bank dit: “Wij hebben goede en nauwe relaties met het hoofdkantoor.” Ook het hoofdkantoor zegt zich niet te herkennen in het beeld en spreekt eveneens over een nauwe samenwerking tussen Amsterdam en Polen.

Lees ook:

Abramovich deed via ING voor miljard aan verdachte betalingen

Als klant bij ING kon oligarch Abramovich enorme bedragen overboeken die volgens een andere bank verdacht waren.

De vraag van 1 miljard: waarom bankiert Abramovich bij ING in Nederland?

Waarom stalde Roman Abramovich, de eigenaar van voetbalclub Chelsea en wereldberoemd oligarch, zijn geld uitgerekend bij ING in Nederland? En had die bank niet sneller moeten ingrijpen toen zijn transacties als verdacht waren aangemerkt?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden