ReportageUitstootvrij bevoorraden

Zutphen is baanbrekend bezig - met de e-truck als bevoorrader

Elektrische bezorging in de binnenstad van Zutphen. Beeld Koen Verheijden
Elektrische bezorging in de binnenstad van Zutphen.Beeld Koen Verheijden

De dieselbusjes en -trucks moeten tussen 2025 en 2030 verdwijnen uit de stadscentra. Dat gaat niet vanzelf, blijkt in Zutphen.

In het stokoude stadshart van Zutphen rijdt sinds jaar en dag een elektrisch vrachtwagentje rond met goederen voor de winkeliers. ­Romans en magazines voor de boekhandel; de nieuwste wintercollectie voor de modezaak. Ook buiten de vaste laad- en los­tijden rijdt de e-truck van Stads­logistiek Zutphen door de Hanzestad. Dat mag, want de elektrische wagen verspreidt geen uitlaatgas. Per 2025 is zero-emissie de standaard in Zutphen. Ook veel andere steden streven daarnaar.

Het lijkt een aaibaar initiatief van Zutphen. Twee chauffeurs met ‘afstand tot de arbeidsmarkt’ zijn er druk mee. Stadslogistiek Zutphen is echter bittere ernst. De stad stelde zichzelf strengere doelen dan de ­gemeenten die het Klimaatakkoord hebben ondertekend: in 2025 moet de ­hele binnenstad emissievrij zijn. Het Klimaatakkoord gaat niet zo ver, dat gaat over uitstootvrije bevoor­rading in 2025. Veertig andere ­gemeenten beloofden in het Klimaatakkoord daaraan te werken.

Veel van die gemeenten slagen er niet in om dat per 1 januari 2025 te bereiken, concludeert stichting Natuur en Milieu na onderzoek naar de lokale besluitvorming. “Ik verwacht dat enkele gemeenten, zoals Eindhoven, tijdig een besluit nemen”, vertelt onderzoeker Nienke Onnen. “De meeste halen dat niet. Gemeenten die per 2025 zero-emissie in de stadslogistiek willen, moeten dat vier jaar van tevoren aankondigen. En dan is uiterlijk 31 december 2020 besluitvorming nodig.”

Subsidieregeling

Wat maakt het zo lastig die ­emissievrije zones in te voeren voor stadslogistiek? De Rijksoverheid heeft immers met een nieuwe wet een einde gemaakt aan de lappen­deken aan lokale milieuzones. ­Stientje van Veldhoven, staats­secretaris van infrastructuur, gaf het bedrijfsleven dit najaar meer ­duidelijkheid. In 2030 mogen in nieuwe emissievrije zones nog ­alleen emissievrije busjes en vrachtwagens komen. Ze kondigde tegelijkertijd een subsidieregeling aan voor elektrische bestelwagens.

“Gemeenten moeten zoveel ­mogelijk tegelijk starten met deze zero-emissiezones”, zegt Onnen. “Dat geeft een duidelijk signaal aan ondernemers, zeker aan hen die in verschillende binnensteden moeten zijn met hun voertuigen. Onder­nemers moeten de tijd krijgen om hun wagenpark te vernieuwen. Het is een zorg van ondernemers of er voldoende aanbod is aan elektrische voertuigen. Wij zien dat dat er nu steeds meer is.”

Zutphen werkt stapje voor stapje aan de emissievrije zone. Wethouder Harry Matser (GroenLinks) kiest daarbij de positieve insteek. Er zijn immers genoeg obstakels. Zo zijn niet alle ­types voertuigen al elektrisch te krijgen. Matser zegt: “Voor mij geldt de 80-20-regel: 80 procent van het vervoer in het centrum kan in 2025 zero-emissie zijn voor een aantrekkelijker en schoner verblijfsklimaat. Voor de laatste 20 procent is langer de tijd ­nodig: de vuilniswagen, brandweer­auto en koelwagen.”

Laatste-mijl-oplossing

De betaalbaarheid van e-bestelbussen is een ander obstakel. Een voorbeeld: een Volkswagen Crafter diesel kost 23.000 euro, een e-Crafter 56 mille. Ondernemers schrikken van de hoge kosten. Die prijzen dwingen echter ook tot omdenken over bevoorrading, zoals met de ­zogeheten laatste-mijl-oplossingen. Dat zijn vervoermiddelen voor de uitstootvrije ‘laatste mijl’ naar het centrum. Een hub nabij het centrum, zoals in Zutphen, is volgens Natuur en Milieu zo’n slimme op­lossing.

Binnenstadmanager Remco Feith legt uit hoe het systeem werkt in Zutphen: “Wij hebben een hub op industrieterrein De Mars. Daar dropt de vrachtwagen van bijvoorbeeld het Centraal Boekenhuis rond zeven uur ’s ochtends zijn vracht. Wij zorgen dan dat de boeken en Libelles op tijd bij de boekhandel liggen. Wij bundelen de goederenstroom voor vijftig klanten. Wij kunnen precies op tijd leveren. Met onze elektrische kar mogen wij ook buiten de venster­tijden rijden.”

null Beeld Koen Verheijden
Beeld Koen Verheijden

Stadsdistributie in Zutphen is in tien jaar uitgegroeid tot een succesconcept waar dat elders faalde. Anderen komen nu de kunst afkijken in Zutphen. Het geheim? “Het is ­belangrijk dat je werkt vanuit het ­ingewikkelde logistieke proces”, zegt Feith. “Niet alleen vanuit zero-emissiewensen. Dat werkt. Wij ­waren in 2019 toe aan een nieuwe elektrische kar. Die kwam er dankzij subsidie van onze regio Cleantech. Voor de tweede e-wagen die we nu willen, zoeken wij private financiers.”

Matser ziet meer slimme oplossingen. Vooral fietskoeriers spreken hem aan. “Die zijn zero-emissie”, zegt hij. Er is al een lokaal fiets­koeriersbedrijf, zegt hij.

Gebrekkig budget

Zutphen praat ook met afval­bedrijven over mogelijkheden om vuilnis op te halen met elektrische wagens. Ook andere steden zijn ­creatief bezig. Zo werkt Amsterdam aan logistiek met elektrische boten over de grachten als alternatief voor loodzware e-trucks en -busjes, die de kwetsbare bruggen immers kunnen beschadigen.

Niet met alle slimme oplossingen is Natuur en Milieu blij. Stekkerhybride busjes kunnen weliswaar ook zonder uitstoot in het centrum rijden, maar “de klimaatprestatie van dit type voertuigen valt tegen als je niet alleen naar de binnenstad­ritten kijkt. Wij zijn geen fan van dit soort voertuigen”, zegt Onnen. Ook speelt de vraag van handhaving: wie controleert of je in de binnenstad ook elektrisch rijdt in je hybride ? Slimme controletechnologie, geo­fencing, lijkt de oplossing ervoor.

Matser noemt geld een obstakel voor het realiseren van emissievrije zones, voor de systemen voor handhaving bijvoorbeeld. “Geldgebrek is bij ons, zoals bij veel gemeenten, een probleem. Zutphen moet nu voor 18 miljoen euro bezuinigen en kan jaarlijks maar enkele honderdduizenden euro’s investeren. Investeren doen we dus alleen met cofinanciering. Ons doel voor een zero-emissie binnenstad in 2025 blijft. We zoeken daarbij slim naar medefinanciers.”

null Beeld Koen Verheijden
Beeld Koen Verheijden

De nieuwe nationale kaderwet, die de lappendeken aan lokale ­milieuzones vervangt, is daarbij een steun in de rug voor Zutphen. Net als de subsidie voor e-bestelwagens. “Het helpt ons, al blijft die subsidieregeling te mager en kan de wet strenger”, zegt Matser. “Robuuste ­financiering is nodig voor zero-emissie binnensteden, maar ik ben blij met de duidelijkheid die deze kaderwet geeft. De standaard in het stadscentrum is straks elektrisch. Fossiel wordt de uitzondering.”

Feith denkt intussen aan de toekomst vanuit zijn rol bij Stadslogistiek Zutphen. “Wij zitten op een kantelpunt”, zegt hij. “Wij moeten goed nadenken over de toekomst, over de schaalvergroting.” Hij voorziet grote groei in zero-emissie laatste-mijl-vervoer. “In 2030 zijn er veel meer aanbieders, ook de grote jongens. We moeten voorkomen dat er dan zestien hubs zijn in Zutphen.”
Hij is klaar om daar met Stads­logistiek Zutphen op in te spelen. “Dan rijden wij voor iedereen.”

Subsidieregeling e-bestelbussen

Tot 5000 euro subsidie kunnen ondernemers ontvangen als ze een elektrische bestelbus kopen of leasen. De overheid start de regeling in het voorjaar van 2021. De regeling is bedoeld voor wie per 2025 in een zero-emissiezone moet zijn in een van 30 tot 40 gemeenten uit het Klimaatakkoord. De overheid stelt 185 miljoen euro hiervoor beschikbaar. De regeling loopt tot en met 2025. De subsidie komt bovenop andere fiscale voordelen voor ondernemers die een elektrisch voertuig aanschaffen.

Steeds meer keuze

In de showroom voor elektrische bestelwagens staan steeds meer modellen. Jaren bepaalden alleen de Renault Kangoo ZE en Nissan e-NV200 de e-bestelwagenmarkt, naast wat nichefabrikanten zoals ­Cargolev en de (wijlen) Street­scooter. Japanse, Duitse en Franse, maar ook Chinese merken bieden steeds meer keuze. Enkele voorbeelden hiervan zijn de Mercedes eVito, Maxus EV80, Toyota Proace Electric en Peugeot e-Expert. Ford ­levert met de stekkerhybride Transit PHEV een tussenvorm.

Lees ook:

De elektrische vrachtwagen is niet meer te stoppen

Aangejaagd door steden en bedrijven die eisen stellen aan schoon vervoer, komen alle grote vrachtwagenmerken met elektrische trucks. “Vanaf 2023 worden ze concurrerend met fossiel.”

Vervoer van goederen moet zes keer groener

Het Nederlandse goederenvervoer over de weg moet de CO2-uitstoot fors reduceren, terwijl de vervoersvraag verdubbelt. Hoe bereik je dat?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden