null Beeld

ColumnEsther Bijlo

Zuivelindustrie werpt taalpuristen in de strijd over melk en yoghurt

Lekkere romige guacamole gemaakt gisteren. Sorry, lekkere dikke smeuïge guacamole. De avocado is namelijk geen dier dat je kunt melken. En dus kan de dip van avocadovlees, uh avocadostukjes, niet romig zijn. Dat menen althans de taalkundigen van de zuivelsector. Zoals iedereen weet, kun je met een opleiding letterkunde heel goed in die sector terecht.

Zuivelverkopers maken zich namelijk enorm druk om taalzuivelheid, excuus, taalzuiverheid. Die guacamole zal ze worst zijn – nee dat kan niet, zal ze geen bal interesseren. Maar de haver, soja en de amandel wel. Dat zijn geen beesten, maar dat weet de consument niet. Die denkt dat havermelk uit de uier van een haver komt. Gelukkig zijn er dan de taalkundigen van de zuivelsector om het beestje bij de naam te noemen: haverdrink moet het zijn. En die kan dus ook niet ‘romig’ zijn. Dat betekent volgens het woordenboek ‘gelijkend op room’ en room is een melkproduct en melk is van een? Koe, of geit eventueel, kameel misschien. Maar dat laatste interesseert ons geen biet, want we hebben hier geen kamelen.

Deze prangende kwestie heeft meer weg van cabaret dan van zinvolle taalexegese, maar staat begin maart toch serieus op de agenda van de Europese Raad en de Europese Commissie. In de herfst van vorig jaar heeft het Europees Parlement besloten dat ‘vleesnamen’ mogen voor vegetarische producten. Een groenteburger is inmiddels een legaal product, hoeft niet meer in een schimmig steegje van een scooterjongen gekocht te worden. Voor zuivel ligt dat anders. Amandelmelk mag niet, amandeldrink wel. ‘Haveryoghurt’ is dus ook verboden, dat heet bijvoorbeeld ‘plantaardige variatie op yoghurt’.

Door die laatste formulering moet ook een streep, vindt de zuivellobby. Want wat zien we daar alsnog staan? Het woord ‘yog­hurt’. En die drie woorden ervoor, daar snapt de consument helemaal geen hout van. Daarom willen de zuivelpuristen de regels verder aanscherpen, waardoor bijvoorbeeld ook de aanduiding ‘romig’ op de zwarte lijst kan belanden of zelfs een afbeelding van een witte vloeistof in een glas als ‘misleidend’ kan worden beschouwd zodra die vloeistof uit een amandel of sojaboon is geperst.

Achterhoedegevecht met het woordenboek in de hand

Kom nu niet aan met ‘Brussel is gek geworden’ of de onzinmythe dat een banaan niet te krom zou mogen zijn; dat serieuze mensen zich hier komende maand over moeten buigen, is te danken aan het bedrijfsleven. De makers van zuivel, welteverstaan. Nu duidelijk is dat de grote omvang van productie en consumptie van vlees, melk en kaas klimaat, milieu en gezondheid schaadt, voelen zij zich in het nauw gedreven. De sector heeft kennelijk zo weinig vertrouwen in de eigen capaciteiten om zich aan te passen, dat een kolderiek achterhoedegevecht met het woordenboek in de hand noodzakelijk is.

Het is daarnaast misplaatst slachtoffergedrag. Volgens ngo Dier&Recht gaan er miljoenen aan Europese subsidies naar de zuivelsector om reclame te maken voor de consumptie van melk en kaas. Niet logisch als diezelfde EU alle doelen wil halen die in de Green Deal staan, zoals klimaatneutraliteit in 2050 en een betere gezondheid voor natuur en mens. Om dat te bereiken zal de productie en consumptie van vlees en zuivel van dieren juist omlaag moeten. Een verschuiving van het eten van dierlijk eiwit naar plantaardig eiwit is onontkoombaar wil de planeet voor komende generaties ook nog leefbaar zijn, en daar hebben de landen zich aan gecommitteerd.

O ja, een kaasschnitzel, wat dat dan ook moge zijn, mag in het vleesschap liggen. Daar heeft de zuivelsector dan weer geen problemen mee.

Esther Bijlo

Redacteur Duurzaamheid & Natuur Esther Bijlo schrijft elke twee weken een column. Eerdere afleveringen vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden