ColumnVincent wil Zon

Zonder vliegtuigen leveren mijn zonnepanelen record na record

Deze lente trakteert ons tot nu toe op buitengewoon mooi weer. Veel dagen met strak blauwe luchten, en dan bedoel ik echt strák blauw. Want geen wolk én geen condensspoor van een vliegtuig te zien. Plotseling krijg ik recordhoeveelheden stroom van mijn zonnepanelen.

Bijna op de kop af  zeven jaar geleden klaagde ik hier al eens over  de condensstrepen die vliegtuigen trokken tussen de zon en mijn panelen. Het zijn een soort sluierwolken en ja, die strepen houden dus net als andere wolken het zonlicht tegen. Hoeveel, dat wist ik niet, maar ik gokte dat het toch gauw een tiental kiloWattuur per jaar zou zijn. 

Welnu, ik kan  u verzekeren dat ik er ver, heel ver naast heb gezeten. Het moet 20 tot 25 keer zo veel zijn. Dankzij het coronavirus kan ik mijn stroomproductie nu heel goed vergelijken met die van prachtig zonnige dagen in voorbije jaren. Dagen met een ‘wolkenloze’ hemel, maar toch niet strak blauw, want: veel vliegtuigstrepen.

Een prachtig zonnige dag boven mijn zonnepanelen in maart 2020.Beeld Vincent Dekker
En een zelfde 'prachtig zonnige dag' boven mijn zonnepanelen in maart 2013.Beeld Vincent Dekker

Laat ik u proberen te overtuigen met wat droge cijfertjes. Sinds 2014 houd ik de dagelijks stroomproductie op een standaardwijze bij en kan ik dus de dagopbrengsten goed vergelijken. Daarbij kijk ik alleen naar de echte topdagen van 21 maart tot en met 31 maart, elf dagen waarin dit jaar nagenoeg geen vliegtuig in de lucht was. Van die topdagen, dagen met de hoogste opbrengst, kan ik redelijkerwijs aannemen dat het  wolkenloze dagen moeten zijn geweest. 

In die periode scoorde 2017 tot nu toe als beste jaar. Ik haalde dat jaar in elf dagen in totaal 121,92 kWh van mijn dak, en er waren maar liefst zes dagen met meer dan 12 kWh per dag, twee zelfs met meer dan 13: 13,04 en 13,05 kWh om precies te zijn. In 2014 heb ik eind maart een dag van 13,19 kWh gehad en dat was tot dit jaar het absolute maximum voor de eerste elf lentedagen.

Record na record

En dit jaar? Dit jaar lach ik om die cijfers. Ik heb een record van 145,36 kWh van mijn dak gehaald. Bijna 20 procent meer dan drie jaar geleden. Van de elf dagen waren er negen met meer dan 12 kWh per dag,  waarvan vier met meer dan 13 en drie met meer dan 14 kWh.  En met 15,08 kWh op 31 maart is dat mijn nieuwe recorddag voor deze elf lentedagen. Dat is een verbetering van het dagrecord met ruim 14 procent!

Ja maar, zult u zeggen, ‘maart heeft dit jaar gewoon een recordhoeveelheid zonuren gehad. Daar ligt het aan.’ Dat klopt voor een deel, want de laatste drie dagen van maart 2017 waren geen topdagen. Dus haal ik die er af. De dagen van 21 tot en met 28 maart waren echter ook in 2017 vrijwel allemaal 100 procent zonnig, zoals ze dat ook dit jaar waren. Er was van 's morgens vroeg tot 's avonds laat zon. En omdat het om dezelfde dagen van het jaar gaat, zijn dan de aantallen zonuren en de stand van de stond nagenoeg gelijk. Het enige verschil is: wel of geen vliegtuigstrepen.  Het verschil in stroomproductie over die acht dagen is dan geen bijna 20 procent maar ruim 8 procent. 

Er is nog een andere maatstaf om te vergelijken. Je kunt kijken wat de hoogste stroomproductie in Watt op een dag is geweest. Zo had ik op de beste dag van maart 2017, 25 maart - met 13,05 kWh als dagopbrengst, ’s middags een piek met 2122 Watt. Dit jaar was het op 25 maart 2020 2312 Watt, 9 procent meer.  Op dat moment in 2017 was er geen condensstreep voor de zon, want dan zou de opbrengst veel lager zijn geweest. Maar condensstrepen verwaaien, en vormen een lichte sluier die een groot deel van de hemel kan bedekken. En dan denk je dat het volop zonnig is terwijl toch een deel van de zonnestraling wordt tegengehouden.

Ook nadeel bij bewolking

Kortom: ik houd het erop dat condenssporen van vliegtuigen mij eind maart pakweg 8 of 9 procent van mijn stroom hebben gekost. Vroeger meende ik dat dit alleen voor zonnige dagen gold, een van de redenen waarom ik toen dacht dat ik per jaar slechts zo'n tien kiloWattuur per jaar misloop. Maar dat is een domme fout. Die vliegtuigstrepen zijn er ook als het bewolkt is. Alleen zie je ze dan niet want ze worden boven de wolken gevormd. Maar daar houden ze net zo goed die 9 procent van het zonlicht tegen als op een zonnige dag. En de wolken houden daarna van de overblijvende 91 procent weer hun aandeel tegen. Al met al valt er door die vliegtuigstrepen op bewolkte dagen toch ook gewoon 9 procent minder zonlicht op mijn panelen dan wanneer er niet wordt gevlogen.

Die 9 procent is natuurlijk wel op basis van het vliegverkeer van 21 tot en met 28 maart. In de maanden december, januari en februari wordt er 5 tot 10 procent minder gevlogen dan in maart. Maar in de maanden april tot en met november juist 5 tot 10 procent meer. Over het hele jaar loop ik dus eerder zo'n 10 procent van mijn stroomproductie mis. En elk jaar wordt dat meer.

Enorme schade

In 2013 schatte ik in dat het vliegverkeer mij zo'n 10  kWh per jaar kost. Maar bij mij blijkt het nu 10 procent van 2550 kWh te zijn, en dat is toch echt 255 kWh. Bij een kWh-prijs van 21 cent is dat 53 euro per jaar. En nu heb ik twaalf paneeltjes van in totaal 2,73 kW. In heel Nederland hebben we inmiddels echter panelen staan met een totaal vermogen van meer dan 7 GigaWatt, 2,5 miljoen keer zo veel als mijn panelen. Oftewel: dat vliegen kost ons alleen in Nederland nu al 130 miljoen euro per jaar aan gemiste stroom. Door steeds meer zonnepanelen en steeds meer vliegtuigen wordt dat heel snel veel meer. Zou iemand zich hier ooit eens verantwoordelijk voor willen gaan voelen?

In zijn weblog ‘Vincent wil zon’ belicht Vincent Dekker innovaties en ontwikkelingen op het gebied van groene energie, dichtbij en ver van huis. Lees meer afleveringen op trouw.nl/vincentwilzon.

Lees ook:

Schadevergoeding van Schiphol?

Het is weer druk boven mijn hoofd. De Airbussen en Boeings vliegen af en aan. Dat zorgt voor een onverwachte tegenvaller: minder stroom uit mijn panelen. Zullen we Schiphol om een bijdrage uit hun overlastfonds vragen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden