Zonder mensen zou Nederland lijken op een Afrikaans wildpark

Beeld ANP

Een kudde olifanten graast langst de Rijn, en drinkt gulzig van het zoete water. Het plaatje had zomaar werkelijkheid kunnen zijn zonder mensen op aarde. Twee Deense biowetenschappers van de Aarhus universiteit hebben de natuurlijke zoogdierenwereld in kaart gebracht en concluderen dat de diversiteit vooral door de mens is verminderd.

Soren Faurby en Jean-Christian Svenning presenteerden hun bevindingen in het wetenschappelijke tijdschrift Diversity and Distributions. Al eerder deden ze onderzoek naar het massale uitsterven van grote zoogdieren tijdens de laatste ijstijd en erna. Ze concludeerden toen dat dit fenomeen grotendeels te verklaren was door de bevolkingsgroei.

Europa zou een groot wildpark kunnen zijn geweest zoals we dat vrijwel alleen nog uit Afrika ten zuiden van de Sahara kennen, zegt Soren Faurby. "Met dieren als olifanten, neushoorns, luipaarden, en hyena's. Maar ook met lynxen, bruine beren, en pythons." De olifant zou volgens Faurby nog het meest lijken op de Aziatische variant.

De spreiding van soorten grote zoogdieren over de aarde. Beeld Soren Faurby/Aarhus University

De twee onderzoekers tonen een wereldkaart met daarop een schatting van de natuurlijke spreiding van een paar duizend soorten zoogdieren als er geen mensen zouden zijn geweest. Ze deden dat onderzoek met de huidige kennis die er bestaat over natuurlijke omgevingen, mensen en dieren.

Faurby legt uit dat ze met het onderzoek als doel hadden om de wisselwerking tussen mensen, dieren en hun omgeving te kunnen begrijpen op wereldniveau. Eerder was al onderzocht dat grote zoogdieren ook op andere plekken dan Afrika zouden hebben geleefd zonder menselijke interventie, maar dit onderzoek brengt voor het eerst de totale natuurlijke spreiding van de grote zoogdieren over de hele wereld in kaart.

Als er geen mensen waren geweest, liepen er ook buiten Afrika op veel plekken tientallen soorten grote zoogdieren rond. Beeld Soren Faurby/Aarhus University

Bruine beren
Zo hebben de onderzoekers bijvoorbeeld gezegd dat zoogdieren als bruine beren, die nu in Europa alleen nog maar op sommige plekken in de bergen voorkomen, ook op het platteland zouden hebben geleefd. De bergen zijn niet per se hun natuurlijke omgeving, maar door menselijke tussenkomst zochten ze toevlucht in de bergen, zegt Faurby.

In Nederland zouden ook wilde paarden leven als de natuur zijn gang was gegaan. Een giraf zouden we in Nederland dan weer niet tegenkomen, en de uitgestorven mammoet zou alleen ver op het noordelijk halfrond aan te treffen zijn.

Op eilanden weinig diversiteit
Afrika ten zuiden van de Sahara en tropisch Azië zijn eigenlijk de enige twee plekken ter wereld waar er nog een grote diversiteit bestaat aan oorspronkelijke zoogdieren, concluderen de onderzoekers. Op eilanden zijn de meeste soorten uitgestorven. In de prehistorie verloren Noord- en Zuid Amerika, Australië, de Caribische eilanden, en Nieuw Guinea al veel van hun zoogdiersoorten. Afrika verloor een groot deel vooral in de latere geschiedenis. In een gebied als Europa stierven zowel in de prehistorie als de latere geschiedenis dieren uit.

Leuk om te weten allemaal, maar wat kunnen we praktisch met het onderzoek van de Denen? "We hebben met ons onderzoek laten zien hoe de wereld er zonder tussenkomst van mensen uit zou zien", zegt Faurby. "Het is aan de politiek om een beslissing te maken over conservatie en herintroductie van sommige diersoorten. Hoe willen wij dat onze natuur eruit ziet?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden