InterviewZuid Afrika

Zo worden leeuwen gefokt voor de trofeejacht en de slacht

Een voor de slacht gefokte leeuw in een abattoir in Zuid- Afrika. De botten zijn bestemd voor de Chinese markt en leveren veel geld op. Beeld Lord Ashcroft

Op afgesloten boerderijen in Zuid-Afrika worden leeuwen gefokt voor de jacht of het slachthuis. Undercover-onderzoek laat zien hoe gruwelijk het er aan toe gaat.

Gefokt voor de kogel of het slachthuis, dat is het lot van de ongeveer 12.000 leeuwen die gefokt worden op schimmig opererende leeuwenboerderijen in het onherbergzame achterland van Zuid-Afrika. Lord Michael Ashcroft schreef er een boek over: ‘Unfair Game’. De excentrieke Brit was tot vijf jaar geleden lid van het Hogerhuis en was eens vicevoorzitter van de Conservatieve Partij. Hij onthult vreselijke uitwassen in de leeuwenindustrie.

Ashcroft huurde maandenlang een team van ex-commando’s in om undercover te infiltreren bij leeuwenfokkerijen met gruwelpraktijken, bij beestachtige trofeejachten op gefokte leeuwen binnen een omheining, bij obscure slachthuizen en bij de handel in leeuwenbotten voor China, dat er potentie verhogende middelen en traditionele medicijnen van maakt.

Ashcroft maakte er zijn levenswerk van om deze praktijken te ontmaskeren. Waarom? “Omdat ik het verbijsterend vind dat deze majestueuze dieren gefokt worden voor de slacht. En ik beschik over de financiële middelen voor zo’n uitgebreid onderzoek. Natuurbeschermingsorganisaties, en ook media, kunnen die research niet betalen, dat is veel te kostbaar. Ik kan dat wel”, vertelt Ashcroft over de telefoon.

Toeristische leeuwenattracties

Hij wil het grote publiek laten zien wat er achter de schermen gebeurt bij toeristische leeuwenattracties in Zuid-Afrika. “Boerderijen en privénatuurparken zeggen aan bescherming van wilde leeuwen te doen, maar in werkelijkheid fokken ze die beesten om ze op verschrikkelijke wijze te exploiteren”, aldus Ashcroft.

In Zuid-Afrika zijn zeker 333 leeuwenfokboerderijen, waarvan er 81 open zijn voor het publiek. Ashcroft en zijn team gingen op onderzoek uit bij de gesloten leeuwenfarms in de uitgestrektheid van het achterland in provincies als Free State, North West en Limpopo.

Beeld Lord Ashcroft

Ashcroft beschrijft in het kort de business. Welpjes van enkele dagen oud worden bij hun moeder weggehaald. De leeuwin kan haar jonkies niet grootbrengen en raakt heel snel weer zwanger. “Ze worden als broedmachines gebruikt”, zegt hij.

De jonge welpen worden door vrijwilligers, meestal buitenlandse meisjes van 16 tot 25 jaar, die daar minstens 1000 dollar per week voor betalen, met de hand gevoed. De leeuwtjes wennen zo aan mensen. Na een paar weken gaan ze naar toeristenattracties waar bezoekers entreegeld betalen en 5 tot 15 euro extra om welpen te aaien en er selfies mee te maken. De vrijwilligers en de toeristen wordt verteld dat de welpjes van een in het wild gedode leeuwin zijn en dat ze teruggezet worden zodra ze groot zijn.

Als de jonge leeuwen groter worden, is aaien niet langer mogelijk en worden ze in een omheind gebied losgelaten. Vrijwilligers maken met betalende toeristen wandeltochten om de deze jonge leeuwen van nabij te zien.

Lord Michael Ashcroft tijdens zijn onderzoek naar leeuwenfokkerijen. Beeld Lord Ashcroft

Volwassen leeuwinnen worden doorgaans gebruikt om te fokken en de mannen worden aangeboden voor de trofee­jacht, zegt Ashcroft. “Dit is een bizar gebeuren, omdat die leeuwen gewend zijn aan mensen.” De trofeejacht vindt plaats in een met schrikdraad omheind gebied ergens in de diepe binnenlanden van Zuid-Afrika waar het aan het oog onttrokken is.

Billy zou Simba mogen schieten

Ashcroft zette een undercover-medewerker in om deel te nemen aan een trofeejacht. Onder de schuilnaam Billy betaalde hij geld om de elfjarige mannetjesleeuw Simba te mogen schieten. Na heel veel mailverkeer en wantrouwen was hij welkom op een boerderij, die bijna onvindbaar was. Eenmaal daar ging hij van omheining naar omheining, van poort naar poort om uiteindelijk binnen een afzetting te komen met de net uit een kooi vrijgelaten leeuw.

Billy verzon een smoes om Simba niet te hoeven schieten. Daarna werd de losgelaten leeuw door een andere trofeejager voor de prijs van 3000 dollar opgejaagd binnen een afgesloten terrein. Vanuit een terreinwagen werd de versufte en zwaar gestreste Simba met een verdovingsgeweer diverse keren geschoten, zo blijkt uit videobeelden. Zo werd Simba weer gevangen om later met een kogel van een andere jager te kunnen worden gedood. Ashcroft en zijn team wisten Simba uiteindelijk te bevrijden en brachten het dier naar een veilige omgeving in de natuur.

Lees ook: Trofeejagers zijn rijk, invloedrijk en apetrots

Vijfduizend olifanten afschieten, dat is voor een trofeejager iets om mee te pronken. En dus was het voor journalist Eduardo Gonçalves niet moeilijk te achterhalen wie de grootste jagers zijn. Hij ontdekte ook dat deze jagers zich zich via machtige clubs hebben binnengewerkt bij natuurorganisaties.

Beeld REX by Shutterstock HH

Als ergens voedsel wordt neergelegd binnen een grotere omheining, is de leeuw makkelijk te vinden om te schieten. Vluchten heeft geen zin. Binnen zo’n hekwerk kan een leeuw nergens heen. Prijzen voor het schieten van een gefokte leeuw variëren van 11.000 euro tot 17.500 euro, afhankelijk van hoe oud en imposant de leeuw is. Dit is veel goedkoper dan de jacht op een leeuw in het wild.

De schatting is dat er inmiddels zo’n 12.000 gefokte leeuwen in Zuid Afrika zijn en nog maar zo’n 20.000 wilde leeuwen in de landen van Zuidelijk Afrika.

Een ander traject voor volwassen leeuwen is het slachthuis. Het onderzoeksteam van Ashcroft wist binnen te komen bij zo’n bedrijf. In een obscuur afgelegen abattoir waren in twee dagen 54 leeuwen gedood. Ashcroft vertelt dat overal karkassen op de vloer lagen te rotten. Leeuwen werden van hun huid en vlees ontdaan. En verderop op het terrein zaten leeuwen in minuscule stalen kooien al dagen zonder water en voedsel te wachten op hun dood. Hun eindbestemming is China, waar de beenderen en skeletten een fortuin waard zijn. 

Beeld Lord Ashcroft

“Het is een groeimarkt”, zegt Ashcroft. Sinds de Verenigde Staten in 2016 de import van trofeeën verbood, daalde de leeuwenjacht in kooien sterk. Die jagers, zo wil Ashcroft ze eigenlijk niet noemen, willen hun leeuw opzetten en mee naar huis nemen om ermee te pronken.

Te weinig tijgerbotten

Er is toen een nieuwe markt aangeboord, legt Ashcroft uit. In China is er een heilig geloof in de medicinale kracht van katachtigen, en vooral tijgers. Door de groeiende middenklasse en het tekort aan tijgers, die met uitsterven worden bedreigd, worden nu leeuwenbotten vermalen en verkocht als tijgerbot.

Officieel mogen er per jaar 800 leeuwenskeletten van Zuid-Afrika naar China worden geëxporteerd. Ashcroft vermoedt dat er veel meer leeuwen geslacht worden voor de bottenhandel met China en dat criminele netwerken die dan verschepen. “Er moet in Zuid-Afrika hoe dan ook een verbod komen op deze beenderenhandel”, zegt Ashcroft gedecideerd.

Beeld credit to: Lord Ashcroft

De leeuwenfokkerijen, het schieten van dieren in kooien als trofee en de bottenindustrie zijn volgens Ashcroft het domein van de witte Afrikaanse boer.

“Je zult geen zwarte Zuid-Afrikaan vinden als boer, jager of handelaar. Er zijn alleen slecht betaalde zwarte werknemers die het vuile werk bij een slachterij opknappen.” Het is de witte boerenelite uit het apartheidstijdperk, die volgens Ashcroft haar levensstijl in de leeuwen-business continueert en er heel veel geld mee verdient.

“Zo beschadigen zij het natuurmerk dat Zuid-Afrika probeert te koesteren, om met fotosafari’s geld te verdienen.’ Ashcroft hoopt dat Zuid-Afrika nu eindelijk deze praktijken met leeuwen gaat aanpakken, die zelfs bij veel Zuid-Afrikanen tot nu toe onbekend was.

Michael Ashcroft: Unfair Game. Biteback Publishing; 320 blz. €17,99

Amerikaanse leeuwenjacht

Ook in de Verenigde Staten, vooral in Texas, zijn er tientallen boerderijen, ranches waar leeuwen worden gefokt voor wat Amerikanen noemen ‘Canned hunting’, jacht in een kooi. Een leeuw schieten op Amerikaans grondgebied betekent dat het opgezette dier zonder beperkende regels mee naar huis mag worden genomen. De gedode leeuw wordt namelijk niet als trofee uit Afrika geïmporteerd, want dat is verboden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden