null Beeld
Beeld

Groene gids

Zo vind je een ecologisch verantwoorde schol of pangasiusfilet

De Nederlandse consumptie van vis en ander voedsel uit de zee, zoals krab, oesters en mosselen, is in zestig jaar tijd verdubbeld. Hoe vind je een ecologisch verantwoorde schol of pangasiusfilet?

Er zijn twee keurmerken die de visconsument enige houvast bieden. Als op een product het MSC-keurmerk staat (blauw visje, met melding Marine Stewardship Council) is de vis gevangen volgens de regels van de duurzame visserij. Dat zijn internationale afspraken om overbevissing en aantasting van het zee-ecosysteem te voorkomen.

Het ASC-keurmerk (zeegroen visje, met onder andere de tekst farmed responsibly en de letters ASC) is een keurmerk voor aquacultuur; kweekvis dus. Kwekers van ASC-vis gebruiken duurzaam visvoer en minder antibiotica. Ook gelden er afspraken over de arbeidsomstandigheden van het personeel op de kwekerijen. Voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal beoordeelt beide als topkeurmerk, wat betekent dat er regelmatig op naleving wordt ­gecontroleerd en er sprake is van een hoge mate van duurzaamheid en transparantie.

null Beeld colourbox
Beeld colourbox

De ASC- en MSC-keurmerken staan prominent op vis- en schaaldierproducten, waardoor ze in de supermarkt duidelijk te herkennen zijn. Kies je voor vis met een van beide keurmerken, weet je dat je een relatief goede keuze maakt.

Er zijn ook andere logo’s, zoals Dolphin Safe op vis in blik, die veel beloven maar waarvan de betrouwbaarheid omstreden is.

Niet alle bedrijven kunnen zich de kosten van het keurmerk veroorloven

Buiten de supermarkten, in visspeciaalzaken of viskramen, kom je ASC en MSC weinig tegen. Deze verkopers moeten een licentie kopen om producten van een ASC- of MSC-keurmerk te mogen voorzien. Dat levert extra kosten op en niet ieder bedrijf is bereid of in staat die te betalen.

De Consumentenbond meldde vorige maand na een steekproef bij 97 viswinkels en viskramen dat slechts 3 procent met deze keurmerken werkt. Dat wil niet zeggen dat de vis die zij verkopen altijd foute vis is; ze hebben gewoon geen officieel keurmerk. Dat maakt het lastig voor de consument om te controleren of het om duurzame vis gaat.

Om het nog wat moeilijker te maken: EU-regels verplichten vishandelaren om onder meer te vermelden waar hun vis vandaan komt en hoe die is gevangen. Volgens de Consumentenbond wordt dat voorschrift op grote schaal genegeerd. De bond zag dat 99 procent van de vishandelaren klanten onvoldoende informeren. Zo missen die belangrijke informatie, want sommige vangstmethodes bijvoorbeeld gaan gepaard met veel ongewenste bijvangst.

Je kunt je beperken tot vis uit de supermarkt, maar het aanbod daar is niet altijd even divers. Voor wie graag vis en schaal­dieren haalt bij een speciaalzaak of op de markt, biedt de Viswijzer van Good Fish houvast. De website van Good Fish en de app Viswijzer melden van veel verhandelde vissoorten of ze een verantwoorde keus zijn. Soms is die keuze eenvoudig. Paling ­kopen wordt te allen tijde afgeraden, omdat die vis ernstig bedreigd wordt in zijn voortbestaan. Van de in Nederland gevangen ­rivierkreeft kun je juist niet genoeg eten: de rivierkreeft is een plaag.

Of wilde kabeljauw verantwoord is, hangt af van de vangstmethode

Voor veel andere soorten is de keuze een stuk minder eenduidig. Of de consumptie van wilde kabeljauw of witte tonijn wel of niet verantwoord is, hangt ervan af waar en hoe de vis gevangen is. Als die informatie op de markt of in de speciaalzaak ontbreekt, zit er niets anders op dan de verkoper ernaar te vragen.

De Consumentenbond heeft ook een ­vissite: duikinhetdiepe.nl. Daar staat onder andere een lijst met handige vragen voor je visverkoper, als je geen informatie kunt vinden bij het aanbod in de vitrine. Wat voor vis is dit, waar komt hij vandaan en hoe is hij gevangen of gekweekt? Je kunt op de site ook lezen wanneer vis nu precies duurzaam is.

null Beeld colourbox
Beeld colourbox

Het is jammer dat visverkopers in speciaalzaken of op de markt hun klanten niet uit zichzelf beter informeren. Het is immers niet altijd even leuk om hen hierover te ­bevragen. Je wilt ze niet het gevoel geven dat ze in het beklaagdenbankje staan. Tegelijkertijd: wat is ertegen om consumenten volledig en goed voor te lichten? De Consumentenbond vindt dat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit strenger moet controleren op naleving van de regels.

De organisatie die het MSC-keurmerk ontwikkelde en beheert, wil zich nu, behalve op de supermarkten, ook richten op de visdetailhandel. Een select gezelschap van ­deze viszaken voert al het MSC-logo op zijn verantwoorde vis.

En in de Viswijzer van Good Fish staan ook vissoorten die verkrijgbaar zijn bij speciaalzaken en altijd als duurzame aankoop gelden. Haring en mosselen zijn de bekendste voorbeelden, maar ook Schotse of Noorse zalm, oesters, wijting, schelvis, Noordzeekrab en Hollandse garnalen zijn een veilige keuze. En vraag eens naar een vis die geldt als bijvangst, zoals grauwe poon of steenbolk. Als de vraag naar bijvangstsoorten stijgt, zullen die minder overboord worden gegooid. Dat is goed nieuws voor de soorten die specifiek worden bevist, aangezien er dan minder ruimte voor hen overblijft op vissersboten.

De rubriek ‘Groene Gids’ beantwoordt praktische vragen over milieubewust(er) leven. Heeft u een praktische vraag over milieubewust(er) leven? Mail naar: groenegids@trouw.nl.

Lees ook:

Noorse haring verliest duurzaamheidskeurmerk MSC

De visserijen op Noorse haring en blauwe wijting verliezen in januari hun MSC-certificaat, dat wijst op duurzame vangst. Noorse kabeljauw en schelvis volgen mogelijk eind april.

Is de paling straks uitgestorven? ‘Structureel herstel gaat mijn dochter niet meer meemaken, mijn kleindochter hopelijk wel’

De aal lijdt in Europa onder visserij en vervuiling. Ook waterkrachtcentrales voor schone energieproductie treffen de iconische glibbervis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden