Groene ClaimGamen

Zo slecht zijn spelcomputers voor het milieu

Beeld ANP

Een beetje spelcomputer slurpt net zo veel stroom als een kleine koelkast. En anders dan fabrikanten zeggen, wordt niet elke nieuwe spelcomputer ook zuiniger. 

Slots Online, aanbieder van digitale gokspellen in Canada, stuurt een persbericht vol berekeningen over de CO2-uitstoot van gamen. De sommen zijn gebaseerd op informatie van de producenten van consoles en tijdschriften als National Geographic en Forbes. Niet bepaald onafhankelijk of wetenschappelijk.

Toch vinden experts de eerste claim aannemelijk. Het downloaden van een computerspel scheelt volgens Slots Online bijna 96 procent CO2-uitstoot in vergelijking met een fysiek spel. Door op de download-knop te drukken, ben je 23 keer energiezuiniger bezig dan met een cd’tje, voornamelijk omdat je geen plastic, karton en aluminium gebruikt. Productie, transport en een korte gebruiksduur waarbij alsnog veel updates moeten worden geïnstalleerd, maken het kopen van een fysiek spel tot een relatief milieubelastende optie.

De claim over energiezuinigheid ligt genuanceerder. De nieuwste Sony Playstation 5 schijnt de zuinigste tot nu toe te zijn, met een CO2-uitstoot van 22 gram per uur. Voor de Playstation 3 was dat nog 54 gram, voor de Xbox 360 51 gram. De Xbox One, Playstation 4 en Playstation 4 Pro zitten daar met zo’n 34 gram CO2-uitstoot per uur tussenin.

Dat nieuwe consoles automatisch zuiniger zijn, werd in 2014 weerlegd door een onderzoek van het Hier klimaatbureau. In tegenstelling tot andere elektrische apparaten leek elke nieuwe generatie spelcomputers juist meer energie te kosten. Bij een gebruik van twee uur per dag had een gemiddelde console toen ongeveer evenveel energie nodig als een koelkast.

De nieuwe Playstation 5 moet aan het eind van het jaar verschijnen. Sony claimt dat hij minder energie verbruikt dan de huidige generatie spelcomputers, maar deskundigen betwijfelen dat. Beeld via REUTERS

Stand-by

Volgens Hans-Paul Siderius, adviseur energie-efficiëntie bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, hangt het energieverbruik sterk af van het gebruik. “Als je twee uur per dag speelt, zit je op jaarbasis ongeveer op het verbruik van een kleine koelkast. Als je meer speelt, loopt het al snel op. Het scheelt ook of je het apparaat stand-by laat staan als je het niet gebruikt, of helemaal uitzet.”

Boudewijn Haverkort, decaan van de faculteit voor geesteswetenschappen en digitale wetenschappen aan de Tilburg University, denkt juist dat gamen veel meer energie kost dan een koelkast. “Als je een koelkast volstopt met producten op kamertemperatuur dan gebruikt hij de eerste paar uur waarschijnlijk meer dan de 100 tot 150 watt van een game console. Uitgesmeerd over een jaar komt het verbruik van een koelkast eerder uit op 17 watt per uur.”

Bij gamen gebruik je bovendien niet alleen de console, maar ook een beeldscherm en geluidsinstallatie, zegt hij. “Bij sommige race-spellen heb je zelfs een ‘echt’ stuur. Iedere gamer weet dat het snel warm wordt in een kamer waar je zit te gamen, zeker als het een kleine kamer is. Je hebt zo 500 watt of meer aan staan.” Als je een eerlijke vergelijking wilt maken, moet je ook het verbruik van de wifi-router meenemen en het datacenter waar de server draait, vindt Haverkort. “Die server heeft makkelijk 300 tot 500 watt nodig, al deel je die met vele andere online spelers. Het stroomverbruik van datacenters is heel groot en zorgwekkend. De kosten voor koeling zijn hoog, wat een reden is dat bedrijven ze graag in noordelijke landen en dichtbij zee neerzetten.”

Kornelis Blok, hoogleraar energiesysteemanalyse aan de TU Delft, verwijst naar een studie van de Amerikaanse energiedeskundige Jon Koomey waaruit blijkt dat datacentra de afgelopen jaren veel efficiënter zijn geworden. “Datacentra zijn verantwoordelijk voor 1 procent van het wereldenergieverbruik. Ondanks een verdubbeling van de hoeveelheid data is dat percentage de afgelopen jaren stabiel gebleven.”

Thuisgebruik is veel minder efficiënt, weet Blok. “Gemiddeld kost elektronische apparatuur in een Nederlandse huishouden zo’n 500 kilowattuur per jaar. Afgezet tegen een totaalverbruik van gemiddeld 2800 kilowattuur is dat 18 procent.”

Erik Barentsen van de Dutch Datacenter Association, bevestigt dat. “Uit een onderzoek van het Nibud blijkt dat het energieverbruik van een gezin met drie kinderen die veel Fortnite spelen en Netflix kijken al snel richting de 4500 kilowattuur gaat.”

Rekenkracht

Hoeveel energie een uur gamen kost, hangt af van het spelontwerp en welk deel in het datacenter wordt berekend, legt hij uit. “Het downloaden van een spel kost enkele gigabytes aan data, die worden opgeslagen op de console. De interactie met andere spelers gaat via de server in het datacenter. De console stuurt spelgegevens, zoals de positie en actie van een poppetje, naar de server. De server stuurt informatie van de medespelers terug, die door de console wordt verwerkt in het spel.”

In het huidige model van gamen zit de grootste energiebelasting in de console, omdat de meeste rekenkracht nodig is voor de grafische effecten en resolutie. Met de opkomst van ‘cloud gaming’ kan dat veranderen, verwacht Barentsen. “Dan wordt het zware rekenwerk in het datacenter gedaan, zodat je het spel als het ware streamt. Uiteindelijk heb je dan alleen nog een controller en een beeldscherm nodig.”

Toch is het maar de vraag of de efficiëntieslag in datacenters op termijn genoeg is om de groei in het dataverkeer te compenseren. Hoe sneller de verbinding wordt (denk aan 5G), hoe mooier de beelden van videospellen immers kunnen worden. Dat kost weer meer rekenkracht, thuis of in een datacenter.

Blok vindt het in ieder geval overdreven om zoveel nadruk op spelcomputers te leggen. “Laat kinderen toch lekker spelen. Een derde van een zonnepaneel geeft al genoeg stroom voor een spelcomputer.”

In de serie Groene Claim worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden