null Beeld

Groene gidsNatuurinclusief wonen

Zo maak je je huis aantrekkelijk voor vogels, vlinders en bijen

Houd rekening met de natuur in, rondom en in de buurt van het huis, dat is de boodschap van het manifest Bouwen voor de natuur. Kan dat ook in een bestaand huis? En hoe maak je dat zelf natuurinclusief?

Variatie, voedsel, ­veiligheid en voortplanten, somt Femke Jochems op. De vier V’s vormen de voorwaarden voor een diervriendelijk huis, zegt de beleidsmedewerker stadsvogels en natuurinclusief bouwen van de Vogelbescherming Nederland. “Een nestkast in een stenen tuin heeft weinig zin. Je gaat zelf ook niet in een stad zonder supermarkt of wegennet wonen.”

De Vogelbescherming nam samen met Natuur & Milieu en NL Greenlabel het initiatief voor het manifest Bouwen voor natuur, waarin diverse partijen oproepen om de één miljoen nieuwe woningen die er in tien jaar moeten komen natuurinclusief te bouwen. Dat wil zeggen: met aandacht voor natuur in, rondom en in de buurt van de ­woning. Het manifest is gericht op nieuwbouw en renovatie.

Maar kun je ook je bestaande huis aantrekkelijker maken voor vogels, vlinders, egels en bijen, zonder ingrijpend te ver­bouwen? Hoe draag je zelf met je huis bij aan de biodiversiteit?

Varieer met hogere, lagere en bodembedekkende inheemse planten

De tuin is veruit de makkelijkste plaats om de vier V’s te realiseren. “Varieer met hogere, lagere en bodembedekkende inheemse planten die in verschillende seizoenen bloeien”, adviseert Jochems. “Dit zorgt voor nectar voor insecten, en die zijn vogelvoer. Plant besdragende struiken en hagen waarin dieren kunnen schuilen. Een beetje rommel mag: bladeren zijn fantastisch voor roodborst, merel, egel. En zorg voor zo min mogelijk betegeling.”

Nestkastjes van duurzaam hout (niet in de volle zon), insectenhotels, vleermuiskasten, klimop tegen de muur of een takkenhoop bieden rust- en broedplaatsen aan vogels, egels, insecten, amfibieën en reptielen. “Hoe diverser de tuin, hoe beter. Dat zorgt ook voor natuurlijk evenwicht, zodat de kans op een plaag klein is”, zegt Sanne

Janssen van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal. “En zorg dat egels en andere dieren van tuin naar tuin en omliggend groen kunnen lopen”, vult Janssen aan, dus voorkom dichte schuttingen.

Met inbouwstenen kun je het makkelijker maken voor vogels om zich in je huis te vestigen. Deze steen is speciaal voor de gierzwaluw. Beeld Vivarapro
Met inbouwstenen kun je het makkelijker maken voor vogels om zich in je huis te vestigen. Deze steen is speciaal voor de gierzwaluw.Beeld Vivarapro

Mensen onderschatten hoeveel ze met hun tuin kunnen doen, zegt Jochems. “Als we alle tuinen in Nederland bij elkaar op­tellen, heb je een enorm natuurgebied van wel zes keer de Oostvaardersplassen. Daar horen dan geen invasieve exoten in, maar inheemse planten.”

Het huis zelf is wat ingewikkelder om aan te pakken. Voor nieuwbouw zijn er mooie materialen zoals neststenen, met een gat en een holle ruimte waarin de huismus kan nestelen, en de gierzwaluwdakpan. Of een strip die nestelruimte maakt tussen de eerste rij dakpannen en de goot. Maar wil je die zelf aanbrengen of in je gevel metselen, dan zul je daar eerst wat stenen uit moeten halen en dat is algauw bewerkelijk.

Bovendien is het even zoeken naar het juiste materiaal. Online is dat wel te vinden, bijvoorbeeld bij Vivara Pro, dat producten ontwikkelt en adviseert over het natuur­inclusief verbouwen van je eigen (bedrijfs)pand. Bij de plaatselijke bouwmarkt kan de doe-het-zelver hiervoor echter nog niet terecht. Nestkasten en voederpakketen zijn hier wel te krijgen, net als in tuincentra.

Week van de Groene Tuin

In de Week van de Groene Tuin, van 30 maart tot en met 5 april, geeft tv-tuinman Lodewijk Hoekstra elke dag tips over ontstenen, biodiversiteit, ­klimaat, bodem, planten en zaaien, onderhoud en vogels in je tuin. Meer informatie op steenbreek.nl.

Wie gaat klussen, moet op drie dingen letten: openingen, randjes en het dak

“Voor bouwmarkten is natuurinclusief nog een niche”, zegt architect Jacques Vink, mede-oprichter van De Natuurlijke Stad, waarin architecten, stedenbouwkundigen, tuiniers en ecologen stedelijke ecologische netwerken en biodiversiteit proberen te versterken. Wie zelf gaat klussen, moet op drie dingen letten, adviseert Vink: openingen, randjes en het dak. “In plaats van een tuimuurtje te metselen, is het beter om stenen te stapelen”, legt hij uit. “Dat zorgt voor porositeit en in de gaatjes kunnen insecten gaan zitten. Randjes en ribbels zijn goed voor het groen, er kunnen planten aan hechten. En groene daken vangen regenwater op en zijn goed voor de biodiversiteit.”

Een groen dak met sedum op een substraatlaag van vier tot acht centimeter vangt genoeg regenwater op bij een gewone bui, weet Sanne Janssen. Maar hoe dikker, hoe beter de buffer. Op de groene subsidiewijzer van Milieu Centraal kan iedereen ­kijken of de gemeente waar hij of zij woont er subsidie voor verstrekt.

Femke Jochems ziet liever grassen en bloeiende planten op het dak, maar dat moet dan wel sterk genoeg zijn om een groter gewicht te dragen. Is een plat dak sterk genoeg, dan kun je er ook puin en zand op storten, zegt Vink. “Zo’n zogeheten bruin dak is geweldig voor wilde bijen. Al moet er dan wel een groenstrook met bloemen in de buurt zijn. In een versteende stad heb je er niets aan.”

Bijgebouwen, zoals een schuurtje of ­erker, zijn het makkelijkst natuurinclusief te maken, zegt Vink. “Een schuurtje hoef je niet te isoleren, dus het mag poreus zijn en randjes hebben. En een plat dak. Daarnaast kun je natuurlijk van alles aan je huis hangen. Nestkasten, vleermuiskasten, groene systemen. Maar dat is niet permanent.”

Eigenlijk zou de natuur een structureel onderdeel moeten zijn van de architectuur, vindt hij. “In het verleden was dat ook zo, dat zie je bijvoorbeeld aan boerderijen en aan een 15de-eeuws klooster met gierzwaluwgaten in de gevel. Praktisch, want de zwaluwen konden muggen vangen.”

Zelf ontwierp Vink de Green Stone, een baksteen voor kades, met ronde gaten waarin planten kunnen groeien.

De rubriek ‘Groene Gids’ beantwoordt praktische vragen over milieubewust(er) leven. Heeft u een praktische vraag over milieubewust(er) leven? Mail naar: groenegids@trouw.nl.

Lees ook:

De eis bij nieuwbouw moet zijn: natuur in, rondom en in de buurt van de woning

Elk nieuwbouwproject moet verplicht rekening houden met dieren, groen en klimaat, vinden de opstellers van het Manifest Bouwen voor Natuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden