Groene GidsSoortenrijkdom

Zo lok je ook in een droge zomer meer soorten naar je tuin of balkon

Tips voor wie dezer dagen de tuin of het balkon eens goed onder handen wil nemen. Maak je groen waterbestendig en vooral niet te netjes.

Nederland telt ruim 4500 plantensoorten. Zo’n 1500 daarvan zijn ­wilde soorten. “Je hoeft geen rekenwonder te zijn om uit te vogelen dat een groot deel van de Nederlandse soortenrijkdom dus in tuinen staat”, zegt Wim van der Putten van het Nederlands In­stituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) en hoogleraar functionele biodiversiteit aan de Wageningen Universiteit. “Maar de diversiteit, vooral in de stad en de bijbehorende tuinen, kan ­beter.”

Wie zo’n tuin bezit, kan kijken of er wat ­tegels uit kunnen. Verharding – tegels, maar ook beton – voorkomt dat water goed in de ­bodem doordringt. Dat is lastig bij heftige ­regenbuien en jammer als het droger wordt. Tegels kunnen wellicht plaatsmaken voor een moestuintje of een bloemenperk. Die zijn ­aantrekkelijk voor vlinders en bijen, die hard ­nodig zijn voor bestuiving, maar het moeilijk hebben de laatste jaren.

Om die moestuin of dat bloemperk te laten groeien, is een rijk bodemleven nodig. Regenwormen ruimen dode bladeren op, bacteriën verwerken tuinafval tot plantenvoeding en aaltjes en andere bodemdiertjes woelen in de grond, waardoor de bodem luchtig blijft en ­water opneemt. “Als je besluit je tuintje eens goed aan te harken, bedenk dan dat juist in die rommelhoekjes, onder rottend hout of die ­stapel dode bladeren enorm veel organismen zitten die jouw planten van voedsel voorzien”, zegt Van der Putten. Kortom, maak je tuin vooral niet té netjes.

Insectenhotel of waterschaal

En denk niet dat je de natuur niet kunt helpen als je alleen een balkon hebt. “Ook met potplanten kun je de biodiversiteit stimuleren en insecten aantrekken”, zegt de wetenschapper. Bovendien kun je dieren altijd helpen door aan hun woonwensen te voldoen. Geef ze een insectenhotel of plaats een waterschaal, waarin vogels, die in de stad lastig aan water komen, kunnen drinken en badderen.

Waterbedrijven waarschuwden vorige week dat het eindeloos sproeien van de tuin niet houdbaar is. En het tuinseizoen is nog maar net begonnen. Het beeld van geel gras en de slap hangende planten van vorige zomer staat nog op het netvlies. Meteorologen verwachten nog meer droogte.

Van der Putten heeft ideeën om de tuin meer droogte-proof te maken. “Plant soorten met lange wortels, waarmee ze water uit diepe lagen kunnen onttrekken, zoals de akelei, ­boerenwormkruid en de vlinderstruik. Ook kruiden als rozemarijn, venkel en lavendel houden het lang vol bij droogte en brengen geur naar je tuin en smaak naar je keuken.”

Veel sproeien is niet per se de oplossing en in droge tijden vaak niet toegestaan. Een ­alternatief, zegt Hugo Gastkemper van onderzoeksbureau Rioned, is om zelf water op te vangen. “Water heb je, met natte winters en droge zomers, te veel of te weinig en zelden precies genoeg.” Leg dus een buffer aan als het veel regent, zegt hij.

Gastkemper: “Je kunt een regenton installeren, of de bodem de kans geven om zelf water op te nemen met waterdoorlatende verharding. Of leg een vijver aan. Ook een wadi, een met gras begroeide greppel, is een optie.” Zo’n overgang tussen water en land brengt ook nog eens een heel nieuw pakket aan soorten naar je tuin. Bepaalde bacteriën, insecten, maar ook kikkers leven van zo’n plekje, zegt Van der Putten.

Pas op met exoten

Tuincentra hebben veel exotische bloemen en planten in de aanbieding. Nu het in Nederland warmer lijkt te worden, zouden die het hier best kunnen uithouden. Goed voor de bio­diversiteit is dat echter niet. Floron, een organisatie die zich inzet voor het behoud van wilde planten, maakt zich zorgen. “Door nieuwe soorten te introduceren, kun je essentiële voedsel- en waardplanten voor bijen, vlinders en andere insecten verliezen”, zegt een woordvoerder in Nature Today. En let op met zadenmixen, waarschuwt hij. In een handjevol ­bloemenmengsel kunnen soorten zitten die van nature niet in Nederland groeien.

Van der Putten waarschuwt voor het leeggooien van een aquarium in een sloot of vijver. “In aquaria hebben vaak subtropische planten gezeten, die zich in sloten of vijvers razendsnel verspreiden. Doordat zomers warmer worden en het in de winter haast niet meer vriest, ontwikkelen ze zich invasief en nemen de ruimte in van Nederlandse planten, waarvoor niet genoeg voedingsstoffen overblijven.”

De gouden tip van Van der Putten is om ­samen te werken met de buren. “Stem met de buren af wanneer jouw en wanneer hun bloemen bloeien, zodat er steeds voedsel voor de insecten is. Of kijk naar de opties om je tuin te delen. Je eigen plekje met struiken afbakenen kan wel, maar zonder schutting is er misschien wél ruimte voor die vijver of wadi.”

Lees ook:

Mateloos de tuin sproeien kan niet meer, waarschuwt de watersector

We moeten anders leren omgaan met water, bepleit de gehele watersector. Dat is nodig om verspilling en droogte aan te pakken.

De wereldleiders zijn aan zet, maar vergeet ook de achtertuin niet

De wereld verliest massaal soorten, waarschuwde VN-panel Ipbes. Waar ligt de oplossing? Een nieuw, wereldwijd natuurakkoord kan helpen. En lokaal kan iedereen nú iets doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden